Mỹ Lệ✔
Writer
Các quy định nhằm mục đích đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ, nhưng các doanh nghiệp cảnh báo về chi phí gia tăng và sự chậm trễ.
Theo hãng tin Nikkei, các biện pháp hạn chế mới của Mỹ đối với robot tiên tiến đang phơi bày sự phụ thuộc nặng nề của các nhà sản xuất và giới nghiên cứu Mỹ vào phần cứng do Trung Quốc chế tạo, tạo ra một cuộc xung đột mới giữa các mục tiêu an ninh của Washington và nhu cầu của một ngành công nghiệp đang phát triển nhanh chóng.
Vào tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã đưa các loại robot di động tiên tiến vào "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List), đánh dấu nỗ lực mới nhất của chính quyền Trump nhằm giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào công nghệ nước ngoài. Tuy nhiên, do Trung Quốc thống trị các khâu then chốt trong chuỗi cung ứng robot và các cơ quan quản lý vẫn chưa làm rõ cơ chế miễn trừ, các công ty hiện vẫn đang cố gắng xác định ý nghĩa thực tế của những quy định mới này.
"Tôi nghĩ mọi người đều đang cố gắng tìm hiểu xem điều này có ý nghĩa gì đối với họ và xem xét những tác động có thể xảy ra," Jeff Burnstein, chủ tịch Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (A3) – một tổ chức đại diện cho gần 1.500 công ty trong lĩnh vực robot, AI và các công nghệ tự động hóa liên quan – cho biết. Ông chia sẻ thêm rằng việc thích ứng với môi trường pháp lý hiện nay "là một quá trình phải xử lý từng ngày".
Các biện pháp hạn chế mới nhất này được đưa ra trong bối cảnh các nhà đầu tư và công ty công nghệ toàn cầu đang rót những khoản tiền khổng lồ vào robot hình người và các hệ sinh thái "AI vật lý" khác – những lĩnh vực mà nhiều nhà điều hành coi là bước tiến tiếp theo của tự động hóa. Sự việc cũng làm nổi bật vai trò của FCC – cơ quan vốn chịu trách nhiệm giám sát quyền sở hữu truyền thông và cấp phép phát sóng – nay đã trở thành công cụ quan trọng của chính quyền Trump kể từ tháng 12 trong việc hạn chế nhập khẩu nhiều loại hàng hóa, bao gồm máy bay không người lái (drone), bộ định tuyến internet và bộ biến tần điện.
Peter Cowhey, giáo sư danh dự chuyên về thương mại toàn cầu tại Đại học California San Diego, chia sẻ với Nikkei Asia rằng các biện pháp hạn chế nhập khẩu của FCC nhằm khuyến khích các công ty đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đưa một phần hoạt động sản xuất trở lại Mỹ.
"Thách thức nằm ở chỗ không có cơ chế cụ thể nào để thực hiện quá trình chuyển đổi từ sản phẩm Trung Quốc sang sản phẩm Mỹ," ông Cowhey, một cựu quan chức FCC, nhận định. "Tôi gọi đây là một chính sách thiếu nhất quán nhằm ép buộc thay thế hàng nhập khẩu," ông nói. Theo thông tin trên trang Hỏi đáp (FAQ) của FCC về các cập nhật gần đây đối với "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List), các loại robot tiên tiến mới được lắp ráp tại Mỹ sẽ phải sử dụng linh kiện nội địa chiếm hơn 65% giá trị vào năm 2028 và hơn 75% vào năm 2029. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích tỏ ra hoài nghi về tính khả thi của việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc – quốc gia cung cấp các linh kiện chủ chốt cho robot di động, từ cảm biến đến các khớp nối và động cơ.
Một ví dụ điển hình là bộ truyền động (actuator) – thiết bị dùng để điều khiển chuyển động của robot hình người và thường chiếm từ 40% đến 60% chi phí vật tư phần cứng – theo báo cáo ngày 10 tháng 8 của Gavekal Technologies. Việc duy trì tỷ lệ linh kiện nước ngoài ở mức dưới 35% tổng chi phí là một thách thức lớn, bởi lẽ theo Gavekal, Trung Quốc cũng là nhà cung cấp phần lớn pin, cảm biến LiDAR và bộ điều khiển động cơ dùng để lắp ráp robot.
Doanh số robot hình người của các công ty đứng đầu thị trường
Arthur Kroeber cùng các đồng nghiệp tại Gavekal nhận định: "Bản thân các linh kiện Trung Quốc không bị cấm riêng lẻ, nhưng sự phụ thuộc tổng thể vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc sẽ khiến việc đạt được các mục tiêu nêu trên trở nên khó khăn".
Một vấn đề quan trọng khác là những công ty nào sẽ được chấp thuận miễn trừ khỏi lệnh cấm nhập khẩu robot (lệnh cấm này không áp dụng cho các mẫu robot hiện có đã được bán tại Mỹ).
Ông Kevin O'Hanlon, Phó chủ tịch phụ trách quan hệ chính phủ tại khu vực Bắc Mỹ của Hiệp hội Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association) – tổ chức đại diện cho hơn 3.200 công ty trong ngành công nghiệp điện tử toàn cầu trị giá 6 nghìn tỷ USD – cho biết: "Quy trình đưa ra quyết định này vẫn chưa thực sự minh bạch".
Một nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ với Nikkei Asia rằng, một số nhà sản xuất bộ định tuyến (router) dành cho người tiêu dùng đã được cấp quyền miễn trừ tạm thời khỏi lệnh cấm nhập khẩu, với điều kiện họ phải cam kết sản xuất tại Mỹ trong tương lai.
Nguồn tin này cho biết thêm, một số công ty sản xuất bộ định tuyến đã được chính phủ Mỹ cho phép tiếp tục nhập khẩu sản phẩm từ các nhà cung cấp không phải của Trung Quốc, bất chấp việc Trung Quốc vẫn là nguồn cung ứng chính.
Người này nói: "Điều mà chúng tôi hiếm khi thấy là việc các đề xuất miễn trừ này được áp dụng cho các sản phẩm do Trung Quốc sản xuất".
"Một câu hỏi lớn chưa có lời giải là liệu các công ty robot Trung Quốc có con đường thực sự nào để đạt được sự chấp thuận có điều kiện hay không, hay quy trình này sẽ chỉ đóng vai trò như một cơ chế miễn trừ dành riêng cho các quốc gia đồng minh," Georg Stieler, Giám đốc điều hành khu vực châu Á của công ty tư vấn robot Đức Stieler Technology & Market Advisory, nhận định.
Một người phát ngôn của FCC đã hướng Nikkei Asia đến trang Câu hỏi thường gặp (FAQ) mà không đưa ra bình luận gì thêm.
Một số công ty Mỹ đã lên tiếng ủng hộ quyết định của FCC.
Evan Beard, Giám đốc điều hành (CEO) của nhà sản xuất robot công nghiệp Standard Bots, đã mô tả động thái này là "một trong những hành động mạnh mẽ nhất về an ninh công nghệ trong lịch sử hiện đại của Mỹ" trên nền tảng mạng xã hội X. Ông cũng kêu gọi FCC áp dụng các quy định tương tự đối với các cánh tay robot công nghiệp cố định.
"Tôi cảm thấy đây chỉ là bước khởi đầu trong chuỗi các chính sách sẽ định hình sự thành công và tăng trưởng của ngành công nghiệp này trong nhiều thập kỷ tới," Brendan Schulman, Phó chủ tịch phụ trách chính sách và quan hệ chính phủ tại Boston Dynamics – nhà sản xuất hàng đầu về robot bốn chân vốn đang vận động cho một chiến lược robot quốc gia – viết.
Hiện tại, lệnh cấm được dự báo sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến các phòng thí nghiệm nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp, do họ phụ thuộc nhiều vào robot nhập khẩu.
Michael Perry, người phụ trách chiến lược thương mại tại Persona AI – một công ty khởi nghiệp về robot hình người công nghiệp có trụ sở tại Houston – chia sẻ với Nikkei Asia rằng nguồn cung các bộ phận truyền động (actuator), pin và các linh kiện quan trọng khác vốn đã khan hiếm; nay các hạn chế về nguồn cung lại trở thành một yếu tố mới mà thị trường robot phải đối mặt khi chi phí gia tăng và cuối cùng sẽ đổ dồn lên người dùng cuối.
"Câu hỏi đặt ra là, liệu chúng tôi có thể đạt được sản lượng cần thiết với mức giá phù hợp hay không?" Perry, người từng làm việc tại Boston Dynamics cũng như nhà sản xuất máy bay không người lái Trung Quốc DJI, đặt vấn đề. "Ngay cả khi không tính đến yêu cầu phải tìm nguồn cung trong nước Mỹ, các nhà sản xuất vẫn đang phải cạnh tranh gay gắt để giành lấy các nguồn lực vốn đã hạn chế," ông nói.
Một báo cáo đánh giá nội bộ vào cuối tháng 7 của Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (Association for Advancing Automation) cho thấy, trong số 31 công trình nghiên cứu do các trường đại học Mỹ chủ trì có sử dụng robot hình người hoặc robot bốn chân, có tới 28 công trình sử dụng robot của Unitree Robotics – một công ty khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc.
"Một số công ty khởi nghiệp phụ thuộc vào các sản phẩm giá rẻ hơn từ nước ngoài này để chế tạo sản phẩm của riêng họ," ông Burnstein thuộc hiệp hội trên cho biết.
"Việc tăng trưởng sẽ trở nên khó khăn hơn đối với họ vì chi phí sẽ tăng lên," ông nhận định. "Khả năng cung ứng có thể sẽ sụt giảm."
Về lâu dài, các biện pháp hạn chế mới cũng có thể gây tác dụng ngược khi tạo ra một môi trường pháp lý thiếu ổn định, làm nản lòng các nhà đầu tư, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp dự đoán rằng FCC sẽ bổ sung thêm các sản phẩm khác vào "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List).
Ông O'Hanlon thuộc Hiệp hội Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association) nhận định: "Khi có quá nhiều quyết định được thực hiện thông qua sắc lệnh hành pháp hoặc các quy trình thiếu tính bền vững — vốn có thể bị chính quyền kế nhiệm đảo ngược — thì việc đầu tư vào Mỹ sẽ trở nên khá khó khăn."
Theo hãng tin Nikkei, các biện pháp hạn chế mới của Mỹ đối với robot tiên tiến đang phơi bày sự phụ thuộc nặng nề của các nhà sản xuất và giới nghiên cứu Mỹ vào phần cứng do Trung Quốc chế tạo, tạo ra một cuộc xung đột mới giữa các mục tiêu an ninh của Washington và nhu cầu của một ngành công nghiệp đang phát triển nhanh chóng.
Vào tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã đưa các loại robot di động tiên tiến vào "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List), đánh dấu nỗ lực mới nhất của chính quyền Trump nhằm giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào công nghệ nước ngoài. Tuy nhiên, do Trung Quốc thống trị các khâu then chốt trong chuỗi cung ứng robot và các cơ quan quản lý vẫn chưa làm rõ cơ chế miễn trừ, các công ty hiện vẫn đang cố gắng xác định ý nghĩa thực tế của những quy định mới này.
"Tôi nghĩ mọi người đều đang cố gắng tìm hiểu xem điều này có ý nghĩa gì đối với họ và xem xét những tác động có thể xảy ra," Jeff Burnstein, chủ tịch Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (A3) – một tổ chức đại diện cho gần 1.500 công ty trong lĩnh vực robot, AI và các công nghệ tự động hóa liên quan – cho biết. Ông chia sẻ thêm rằng việc thích ứng với môi trường pháp lý hiện nay "là một quá trình phải xử lý từng ngày".
Các biện pháp hạn chế mới nhất này được đưa ra trong bối cảnh các nhà đầu tư và công ty công nghệ toàn cầu đang rót những khoản tiền khổng lồ vào robot hình người và các hệ sinh thái "AI vật lý" khác – những lĩnh vực mà nhiều nhà điều hành coi là bước tiến tiếp theo của tự động hóa. Sự việc cũng làm nổi bật vai trò của FCC – cơ quan vốn chịu trách nhiệm giám sát quyền sở hữu truyền thông và cấp phép phát sóng – nay đã trở thành công cụ quan trọng của chính quyền Trump kể từ tháng 12 trong việc hạn chế nhập khẩu nhiều loại hàng hóa, bao gồm máy bay không người lái (drone), bộ định tuyến internet và bộ biến tần điện.
Peter Cowhey, giáo sư danh dự chuyên về thương mại toàn cầu tại Đại học California San Diego, chia sẻ với Nikkei Asia rằng các biện pháp hạn chế nhập khẩu của FCC nhằm khuyến khích các công ty đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đưa một phần hoạt động sản xuất trở lại Mỹ.
"Thách thức nằm ở chỗ không có cơ chế cụ thể nào để thực hiện quá trình chuyển đổi từ sản phẩm Trung Quốc sang sản phẩm Mỹ," ông Cowhey, một cựu quan chức FCC, nhận định. "Tôi gọi đây là một chính sách thiếu nhất quán nhằm ép buộc thay thế hàng nhập khẩu," ông nói. Theo thông tin trên trang Hỏi đáp (FAQ) của FCC về các cập nhật gần đây đối với "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List), các loại robot tiên tiến mới được lắp ráp tại Mỹ sẽ phải sử dụng linh kiện nội địa chiếm hơn 65% giá trị vào năm 2028 và hơn 75% vào năm 2029. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích tỏ ra hoài nghi về tính khả thi của việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc – quốc gia cung cấp các linh kiện chủ chốt cho robot di động, từ cảm biến đến các khớp nối và động cơ.
Một ví dụ điển hình là bộ truyền động (actuator) – thiết bị dùng để điều khiển chuyển động của robot hình người và thường chiếm từ 40% đến 60% chi phí vật tư phần cứng – theo báo cáo ngày 10 tháng 8 của Gavekal Technologies. Việc duy trì tỷ lệ linh kiện nước ngoài ở mức dưới 35% tổng chi phí là một thách thức lớn, bởi lẽ theo Gavekal, Trung Quốc cũng là nhà cung cấp phần lớn pin, cảm biến LiDAR và bộ điều khiển động cơ dùng để lắp ráp robot.
Doanh số robot hình người của các công ty đứng đầu thị trường
Arthur Kroeber cùng các đồng nghiệp tại Gavekal nhận định: "Bản thân các linh kiện Trung Quốc không bị cấm riêng lẻ, nhưng sự phụ thuộc tổng thể vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc sẽ khiến việc đạt được các mục tiêu nêu trên trở nên khó khăn".
Một vấn đề quan trọng khác là những công ty nào sẽ được chấp thuận miễn trừ khỏi lệnh cấm nhập khẩu robot (lệnh cấm này không áp dụng cho các mẫu robot hiện có đã được bán tại Mỹ).
Ông Kevin O'Hanlon, Phó chủ tịch phụ trách quan hệ chính phủ tại khu vực Bắc Mỹ của Hiệp hội Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association) – tổ chức đại diện cho hơn 3.200 công ty trong ngành công nghiệp điện tử toàn cầu trị giá 6 nghìn tỷ USD – cho biết: "Quy trình đưa ra quyết định này vẫn chưa thực sự minh bạch".
Một nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ với Nikkei Asia rằng, một số nhà sản xuất bộ định tuyến (router) dành cho người tiêu dùng đã được cấp quyền miễn trừ tạm thời khỏi lệnh cấm nhập khẩu, với điều kiện họ phải cam kết sản xuất tại Mỹ trong tương lai.
Nguồn tin này cho biết thêm, một số công ty sản xuất bộ định tuyến đã được chính phủ Mỹ cho phép tiếp tục nhập khẩu sản phẩm từ các nhà cung cấp không phải của Trung Quốc, bất chấp việc Trung Quốc vẫn là nguồn cung ứng chính.
Người này nói: "Điều mà chúng tôi hiếm khi thấy là việc các đề xuất miễn trừ này được áp dụng cho các sản phẩm do Trung Quốc sản xuất".
"Một câu hỏi lớn chưa có lời giải là liệu các công ty robot Trung Quốc có con đường thực sự nào để đạt được sự chấp thuận có điều kiện hay không, hay quy trình này sẽ chỉ đóng vai trò như một cơ chế miễn trừ dành riêng cho các quốc gia đồng minh," Georg Stieler, Giám đốc điều hành khu vực châu Á của công ty tư vấn robot Đức Stieler Technology & Market Advisory, nhận định.
Một người phát ngôn của FCC đã hướng Nikkei Asia đến trang Câu hỏi thường gặp (FAQ) mà không đưa ra bình luận gì thêm.
Một số công ty Mỹ đã lên tiếng ủng hộ quyết định của FCC.
Evan Beard, Giám đốc điều hành (CEO) của nhà sản xuất robot công nghiệp Standard Bots, đã mô tả động thái này là "một trong những hành động mạnh mẽ nhất về an ninh công nghệ trong lịch sử hiện đại của Mỹ" trên nền tảng mạng xã hội X. Ông cũng kêu gọi FCC áp dụng các quy định tương tự đối với các cánh tay robot công nghiệp cố định.
"Tôi cảm thấy đây chỉ là bước khởi đầu trong chuỗi các chính sách sẽ định hình sự thành công và tăng trưởng của ngành công nghiệp này trong nhiều thập kỷ tới," Brendan Schulman, Phó chủ tịch phụ trách chính sách và quan hệ chính phủ tại Boston Dynamics – nhà sản xuất hàng đầu về robot bốn chân vốn đang vận động cho một chiến lược robot quốc gia – viết.
Hiện tại, lệnh cấm được dự báo sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến các phòng thí nghiệm nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp, do họ phụ thuộc nhiều vào robot nhập khẩu.
Michael Perry, người phụ trách chiến lược thương mại tại Persona AI – một công ty khởi nghiệp về robot hình người công nghiệp có trụ sở tại Houston – chia sẻ với Nikkei Asia rằng nguồn cung các bộ phận truyền động (actuator), pin và các linh kiện quan trọng khác vốn đã khan hiếm; nay các hạn chế về nguồn cung lại trở thành một yếu tố mới mà thị trường robot phải đối mặt khi chi phí gia tăng và cuối cùng sẽ đổ dồn lên người dùng cuối.
"Câu hỏi đặt ra là, liệu chúng tôi có thể đạt được sản lượng cần thiết với mức giá phù hợp hay không?" Perry, người từng làm việc tại Boston Dynamics cũng như nhà sản xuất máy bay không người lái Trung Quốc DJI, đặt vấn đề. "Ngay cả khi không tính đến yêu cầu phải tìm nguồn cung trong nước Mỹ, các nhà sản xuất vẫn đang phải cạnh tranh gay gắt để giành lấy các nguồn lực vốn đã hạn chế," ông nói.
Một báo cáo đánh giá nội bộ vào cuối tháng 7 của Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (Association for Advancing Automation) cho thấy, trong số 31 công trình nghiên cứu do các trường đại học Mỹ chủ trì có sử dụng robot hình người hoặc robot bốn chân, có tới 28 công trình sử dụng robot của Unitree Robotics – một công ty khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc.
"Một số công ty khởi nghiệp phụ thuộc vào các sản phẩm giá rẻ hơn từ nước ngoài này để chế tạo sản phẩm của riêng họ," ông Burnstein thuộc hiệp hội trên cho biết.
"Việc tăng trưởng sẽ trở nên khó khăn hơn đối với họ vì chi phí sẽ tăng lên," ông nhận định. "Khả năng cung ứng có thể sẽ sụt giảm."
Về lâu dài, các biện pháp hạn chế mới cũng có thể gây tác dụng ngược khi tạo ra một môi trường pháp lý thiếu ổn định, làm nản lòng các nhà đầu tư, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp dự đoán rằng FCC sẽ bổ sung thêm các sản phẩm khác vào "Danh sách các thiết bị/dịch vụ bị kiểm soát" (Covered List).
Ông O'Hanlon thuộc Hiệp hội Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association) nhận định: "Khi có quá nhiều quyết định được thực hiện thông qua sắc lệnh hành pháp hoặc các quy trình thiếu tính bền vững — vốn có thể bị chính quyền kế nhiệm đảo ngược — thì việc đầu tư vào Mỹ sẽ trở nên khá khó khăn."
