ThanhDat
Intern Writer
Triển lãm Eurodefense 2026 tại Paris đã kết thúc vào giữa tháng 6, nhưng cuộc tranh luận kín do MBDA (European Missile Group) tổ chức vẫn đang thu hút sự quan tâm của giới quốc phòng.
Trong cuộc thảo luận, bảy loại tên lửa siêu thanh của Trung Quốc và Nga gồm YJ-17, DF-17, DF-21, DF-26, Iskander, Kinzhal và Zircon được đưa ra đánh giá. Sau nhiều tranh luận giữa các chuyên gia và đại diện các nhà sản xuất, YJ-17 được xếp là loại tên lửa nguy hiểm nhất.
Nếu như hai năm trước kết quả này còn khó hình dung thì hiện nay, nhiều chuyên gia phòng thủ tên lửa tại châu Âu đã xem đây là một nhận định có cơ sở.
YJ-17 dự kiến lần đầu xuất hiện trong một cuộc duyệt binh có bắn đạn thật vào tháng 9/2025. Chỉ trong chưa đầy một năm, loại tên lửa này đã được các tổ chức phân tích phương Tây nâng từ vị trí gần như chưa được biết đến trở thành mục tiêu được quan tâm hàng đầu.
Trước đó, DF-17 được xem là đại diện tiêu biểu cho năng lực tên lửa siêu thanh của Trung Quốc. Tuy nhiên, sự xuất hiện của YJ-17 đã khiến nhiều đánh giá trước đây phải thay đổi.
Sau hơn hai năm theo dõi các tên lửa siêu thanh của Nga trên chiến trường Ukraine, NATO đã có nhiều dữ liệu về Kinzhal và Iskander. Trong khi đó, Trung Quốc liên tục giới thiệu các mẫu vũ khí mới với nhiều cấu hình và công nghệ khác nhau, khiến việc dự đoán năng lực thực tế trở nên khó khăn hơn.
YJ-17 sử dụng thiết kế khí động học "cánh liền mạch", khác hoàn toàn DF-17. Thiết kế này giúp tạo một lớp bảo vệ phía trước bề mặt điều khiển, giảm đáng kể tác động của sóng xung kích khi bay ở tốc độ siêu thanh.
Nhờ đó, nhiệt độ và áp suất tác động lên bề mặt điều khiển được giảm xuống, giúp tăng độ bền cũng như khả năng phản ứng của hệ thống điều khiển.
Khả năng cơ động ngang cũng được cải thiện đáng kể, cho phép tên lửa thực hiện các pha lượn với gia tốc hàng chục G trong giai đoạn cuối. Đồng thời, hệ thống liên kết dữ liệu cùng đầu dò có độ chính xác cao giúp YJ-17 khóa được các mục tiêu di động trên biển.
YJ-17 không đơn thuần là phiên bản hải quân của DF-17 mà là một thế hệ tên lửa tăng tốc - lượn hoàn toàn mới, được thiết kế và tối ưu lại từ đầu.
Nhiều người thường đánh giá động cơ scramjet trên Zircon hiện đại hơn, nhưng thực tế công nghệ tăng tốc - lượn và động cơ phản lực siêu âm là hai hướng phát triển khác nhau.
Tên lửa tăng tốc - lượn hoạt động ở quỹ đạo cao, không cần cửa hút khí nên có độ cao lớn hơn, khả năng cơ động mạnh hơn và khó bị đánh chặn hơn. Trong khi đó, tên lửa sử dụng động cơ scramjet phải hoạt động trong tầng khí quyển dày đặc nên bị giới hạn về độ cao và tốc độ.
Ví dụ được đưa ra là YJ-19, cũng sử dụng động cơ scramjet, chỉ hoạt động ở độ cao khoảng 25-30 km. Trong khi đó, YJ-17 bay ở độ cao từ 30-60 km, nằm trong vùng mà nhiều hệ thống phòng không hiện nay rất khó đánh chặn.
Zircon vẫn phát triển trên nền tảng tên lửa chống hạm P-800 Onyx của Liên Xô, chưa áp dụng thiết kế đầu đạn waverider và chỉ kích hoạt động cơ scramjet trong thời gian ngắn ở giai đoạn cuối.
Theo dữ liệu được Ukraine công bố, Zircon có tỷ lệ bị đánh chặn khoảng 41%, cao hơn Iskander, làm giảm đáng kể hiệu quả thực tế.
Để thuyết phục Brussels tiếp tục cấp vốn, các tập đoàn quốc phòng cần chứng minh mức độ nghiêm trọng của các mối đe dọa bên ngoài, trong đó YJ-17 được xem là đối thủ phù hợp.
Hệ thống Aster-30 hiện gần như không thể đối phó YJ-17. Aster-30 có tốc độ tối đa Mach 4,5 và độ cao đánh chặn khoảng 22 km, trong khi YJ-17 được cho là có thể bay với tốc độ Mach 6-10 và lượn ở độ cao 30-60 km.
Ngay cả phiên bản Aster Block 1NT cũng chỉ nâng độ cao đánh chặn lên khoảng 25 km, chưa tạo ra sự thay đổi đáng kể.
Trong khi đó, châu Âu vẫn thiếu các chương trình tên lửa tăng tốc - lượn hoàn chỉnh. Dự án ASN4G của Pháp và chương trình scramjet của Đức vẫn chưa tạo ra sản phẩm tương đương.
Tên lửa mục tiêu HYROGLIVE được cho là chỉ mô phỏng hình dáng DF-17 nhưng vẫn thua kém về vật liệu, khả năng chịu nhiệt và hệ thống điều khiển, với khả năng cơ động khoảng 4,7G.
Tên lửa đánh chặn AQUILA được thiết kế theo kiến trúc ba giai đoạn, sử dụng các động cơ điều khiển phụ ở giai đoạn cuối để tiêu diệt mục tiêu bằng động năng. Tuy nhiên, khả năng điều chỉnh này vẫn chưa đủ để theo kịp những mục tiêu có thể thay đổi quỹ đạo với biên độ rất lớn như YJ-17.
Một hạn chế khác là châu Âu hiện chưa có hệ thống vệ tinh cảnh báo sớm hồng ngoại riêng mà vẫn phụ thuộc chủ yếu vào radar mặt đất và radar trên các tàu chiến.
Khi mục tiêu bay với tốc độ trên 3 km/giây, thời gian theo dõi ổn định chỉ kéo dài khoảng vài chục giây, khiến hệ thống đánh chặn gần như không đủ thời gian xử lý.
Ngay cả các hệ thống SM-3 Block IIA trên tàu khu trục Nhật Bản và Hàn Quốc cũng chủ yếu được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển, không phải mục tiêu lượn trong khí quyển như YJ-17. Trong khi đó, SM-6 lại không có đủ độ cao để bao phủ hành lang bay của loại tên lửa này.
Các hệ thống Tien Kung-III và Patriot-3 của Đài Loan hiện cũng được cho là chưa đủ khả năng đối phó YJ-17.
Việc YJ-17 được xếp đầu danh sách vừa phản ánh đánh giá về năng lực kỹ thuật, vừa cho thấy ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu đang cần một đối thủ đủ lớn để thúc đẩy các chương trình đầu tư mới.
Một mặt, thế hệ tên lửa tăng tốc - lượn mới của Trung Quốc được đánh giá đạt trình độ cao về thiết kế khí động học, khả năng cơ động và năng lực xuyên phá. Mặt khác, bảng xếp hạng này cũng phản ánh sức ép của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu trong việc cạnh tranh ngân sách cho các chương trình phòng thủ tên lửa.
Đến nửa cuối năm 2026, khi NATO hoàn tất phân bổ ngân sách cho các chương trình phòng thủ tên lửa siêu thanh, YJ-17 nhiều khả năng sẽ tiếp tục được MBDA, Rheinmetall và Thales nhắc đến như đối thủ giả định quan trọng nhất.
Việc YJ-17 đứng đầu danh sách bảy loại tên lửa siêu thanh của Trung Quốc và Nga được xem là một dấu mốc đáng chú ý, trong khi khả năng châu Âu có thể xây dựng hệ thống đối phó hiệu quả hay không vẫn là bài toán chưa có lời giải.
Trong cuộc thảo luận, bảy loại tên lửa siêu thanh của Trung Quốc và Nga gồm YJ-17, DF-17, DF-21, DF-26, Iskander, Kinzhal và Zircon được đưa ra đánh giá. Sau nhiều tranh luận giữa các chuyên gia và đại diện các nhà sản xuất, YJ-17 được xếp là loại tên lửa nguy hiểm nhất.
Nếu như hai năm trước kết quả này còn khó hình dung thì hiện nay, nhiều chuyên gia phòng thủ tên lửa tại châu Âu đã xem đây là một nhận định có cơ sở.
YJ-17 dự kiến lần đầu xuất hiện trong một cuộc duyệt binh có bắn đạn thật vào tháng 9/2025. Chỉ trong chưa đầy một năm, loại tên lửa này đã được các tổ chức phân tích phương Tây nâng từ vị trí gần như chưa được biết đến trở thành mục tiêu được quan tâm hàng đầu.
Trước đó, DF-17 được xem là đại diện tiêu biểu cho năng lực tên lửa siêu thanh của Trung Quốc. Tuy nhiên, sự xuất hiện của YJ-17 đã khiến nhiều đánh giá trước đây phải thay đổi.
Những yếu tố giúp YJ-17 được đánh giá vượt trội
Điều khiến YJ-17 được đánh giá nguy hiểm không chỉ nằm ở năng lực đã được biết đến mà còn ở những yếu tố chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Sau hơn hai năm theo dõi các tên lửa siêu thanh của Nga trên chiến trường Ukraine, NATO đã có nhiều dữ liệu về Kinzhal và Iskander. Trong khi đó, Trung Quốc liên tục giới thiệu các mẫu vũ khí mới với nhiều cấu hình và công nghệ khác nhau, khiến việc dự đoán năng lực thực tế trở nên khó khăn hơn.
YJ-17 sử dụng thiết kế khí động học "cánh liền mạch", khác hoàn toàn DF-17. Thiết kế này giúp tạo một lớp bảo vệ phía trước bề mặt điều khiển, giảm đáng kể tác động của sóng xung kích khi bay ở tốc độ siêu thanh.
Nhờ đó, nhiệt độ và áp suất tác động lên bề mặt điều khiển được giảm xuống, giúp tăng độ bền cũng như khả năng phản ứng của hệ thống điều khiển.
Khả năng cơ động ngang cũng được cải thiện đáng kể, cho phép tên lửa thực hiện các pha lượn với gia tốc hàng chục G trong giai đoạn cuối. Đồng thời, hệ thống liên kết dữ liệu cùng đầu dò có độ chính xác cao giúp YJ-17 khóa được các mục tiêu di động trên biển.
YJ-17 không đơn thuần là phiên bản hải quân của DF-17 mà là một thế hệ tên lửa tăng tốc - lượn hoàn toàn mới, được thiết kế và tối ưu lại từ đầu.
Nhiều người thường đánh giá động cơ scramjet trên Zircon hiện đại hơn, nhưng thực tế công nghệ tăng tốc - lượn và động cơ phản lực siêu âm là hai hướng phát triển khác nhau.
Tên lửa tăng tốc - lượn hoạt động ở quỹ đạo cao, không cần cửa hút khí nên có độ cao lớn hơn, khả năng cơ động mạnh hơn và khó bị đánh chặn hơn. Trong khi đó, tên lửa sử dụng động cơ scramjet phải hoạt động trong tầng khí quyển dày đặc nên bị giới hạn về độ cao và tốc độ.
Ví dụ được đưa ra là YJ-19, cũng sử dụng động cơ scramjet, chỉ hoạt động ở độ cao khoảng 25-30 km. Trong khi đó, YJ-17 bay ở độ cao từ 30-60 km, nằm trong vùng mà nhiều hệ thống phòng không hiện nay rất khó đánh chặn.
Zircon vẫn phát triển trên nền tảng tên lửa chống hạm P-800 Onyx của Liên Xô, chưa áp dụng thiết kế đầu đạn waverider và chỉ kích hoạt động cơ scramjet trong thời gian ngắn ở giai đoạn cuối.
Theo dữ liệu được Ukraine công bố, Zircon có tỷ lệ bị đánh chặn khoảng 41%, cao hơn Iskander, làm giảm đáng kể hiệu quả thực tế.
Châu Âu đối mặt thách thức gì trước YJ-17?
Việc MBDA đặc biệt nhấn mạnh YJ-17 không chỉ xuất phát từ đánh giá kỹ thuật mà còn liên quan đến kế hoạch huy động ngân sách cho các chương trình phòng thủ tên lửa siêu thanh HYDIS² và HYDEF của Liên minh châu Âu trong nửa cuối năm 2026.
Để thuyết phục Brussels tiếp tục cấp vốn, các tập đoàn quốc phòng cần chứng minh mức độ nghiêm trọng của các mối đe dọa bên ngoài, trong đó YJ-17 được xem là đối thủ phù hợp.
Hệ thống Aster-30 hiện gần như không thể đối phó YJ-17. Aster-30 có tốc độ tối đa Mach 4,5 và độ cao đánh chặn khoảng 22 km, trong khi YJ-17 được cho là có thể bay với tốc độ Mach 6-10 và lượn ở độ cao 30-60 km.
Ngay cả phiên bản Aster Block 1NT cũng chỉ nâng độ cao đánh chặn lên khoảng 25 km, chưa tạo ra sự thay đổi đáng kể.
Trong khi đó, châu Âu vẫn thiếu các chương trình tên lửa tăng tốc - lượn hoàn chỉnh. Dự án ASN4G của Pháp và chương trình scramjet của Đức vẫn chưa tạo ra sản phẩm tương đương.
Tên lửa mục tiêu HYROGLIVE được cho là chỉ mô phỏng hình dáng DF-17 nhưng vẫn thua kém về vật liệu, khả năng chịu nhiệt và hệ thống điều khiển, với khả năng cơ động khoảng 4,7G.
Tên lửa đánh chặn AQUILA được thiết kế theo kiến trúc ba giai đoạn, sử dụng các động cơ điều khiển phụ ở giai đoạn cuối để tiêu diệt mục tiêu bằng động năng. Tuy nhiên, khả năng điều chỉnh này vẫn chưa đủ để theo kịp những mục tiêu có thể thay đổi quỹ đạo với biên độ rất lớn như YJ-17.
Một hạn chế khác là châu Âu hiện chưa có hệ thống vệ tinh cảnh báo sớm hồng ngoại riêng mà vẫn phụ thuộc chủ yếu vào radar mặt đất và radar trên các tàu chiến.
Khi mục tiêu bay với tốc độ trên 3 km/giây, thời gian theo dõi ổn định chỉ kéo dài khoảng vài chục giây, khiến hệ thống đánh chặn gần như không đủ thời gian xử lý.
Ngay cả các hệ thống SM-3 Block IIA trên tàu khu trục Nhật Bản và Hàn Quốc cũng chủ yếu được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển, không phải mục tiêu lượn trong khí quyển như YJ-17. Trong khi đó, SM-6 lại không có đủ độ cao để bao phủ hành lang bay của loại tên lửa này.
Các hệ thống Tien Kung-III và Patriot-3 của Đài Loan hiện cũng được cho là chưa đủ khả năng đối phó YJ-17.
Việc YJ-17 được xếp đầu danh sách vừa phản ánh đánh giá về năng lực kỹ thuật, vừa cho thấy ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu đang cần một đối thủ đủ lớn để thúc đẩy các chương trình đầu tư mới.
Một mặt, thế hệ tên lửa tăng tốc - lượn mới của Trung Quốc được đánh giá đạt trình độ cao về thiết kế khí động học, khả năng cơ động và năng lực xuyên phá. Mặt khác, bảng xếp hạng này cũng phản ánh sức ép của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu trong việc cạnh tranh ngân sách cho các chương trình phòng thủ tên lửa.
Đến nửa cuối năm 2026, khi NATO hoàn tất phân bổ ngân sách cho các chương trình phòng thủ tên lửa siêu thanh, YJ-17 nhiều khả năng sẽ tiếp tục được MBDA, Rheinmetall và Thales nhắc đến như đối thủ giả định quan trọng nhất.
Việc YJ-17 đứng đầu danh sách bảy loại tên lửa siêu thanh của Trung Quốc và Nga được xem là một dấu mốc đáng chú ý, trong khi khả năng châu Âu có thể xây dựng hệ thống đối phó hiệu quả hay không vẫn là bài toán chưa có lời giải.
