Sasha✔
Writer
Việc đổi tên này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về những nguy cơ do công nghệ đang phát triển nhanh chóng này gây ra.
Hôm 29/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh đổi tên trí tuệ nhân tạo (AI) thành "siêu trí tuệ" (super intelligence) nhằm tái định danh công nghệ này giữa lúc có nhiều lời kêu gọi kiểm soát sự phát triển của nó. Ông Trump nhiều lần cho rằng những cảnh báo từ người tố giác về việc thiếu sự giám sát đối với các công ty AI là phóng đại và là một "trò lừa bịp".
Sắc lệnh nêu rõ rằng thuật ngữ "siêu trí tuệ" phản ánh chính xác hơn năng lực của công nghệ đang phát triển nhanh chóng này, vốn thực hiện được "nhiều điều hơn là chỉ mô phỏng hoặc tự động hóa các khía cạnh riêng lẻ của trí tuệ con người".
"Khi các năng lực này tiếp tục được cải thiện, chúng ngày càng đại diện không chỉ cho trí tuệ nhân tạo, mà còn cho một kỷ nguyên mới của Siêu trí tuệ," sắc lệnh viết. "Thuật ngữ được Chính phủ Liên bang sử dụng cần phản ánh năng lực mang tính chuyển đổi của các công nghệ này cũng như những cơ hội vô hạn mà chúng tạo ra cho người dân Mỹ."
"Nó không phải là nhân tạo, tất cả chúng ta đều đồng ý về điều đó," ông Trump nói với các phóng viên vào ngày 29/9.
Trong lĩnh vực AI, thuật ngữ "siêu trí tuệ" vốn đã được dùng để chỉ một loại AI cụ thể có khả năng vượt trội so với trí tuệ con người ở hầu hết mọi khía cạnh tư duy. Hiện tại, AI siêu trí tuệ vẫn chưa được hiện thực hóa.
Sắc lệnh yêu cầu tất cả các cơ quan liên bang ở Mỹ sử dụng thuật ngữ mới, hoặc viết tắt là "SI", khi đề cập đến công nghệ AI trong các thông tin liên lạc công khai, trang web, báo cáo và văn bản chính sách.
Việc đổi tên này diễn ra một tuần sau khi Tổng thống Mỹ bắt đầu sử dụng thuật ngữ mới tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nhằm bác bỏ những lời kêu gọi siết chặt quy định đối với ngành công nghiệp này. Ông trấn an các nhà lãnh đạo thế giới rằng các giám đốc điều hành công nghệ sẽ thiết lập những cơ chế kiểm soát phù hợp cho các mô hình của họ — bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về việc AI thay thế việc làm cũng như các trường hợp tác nhân bất chính xâm nhập trang web chính phủ hoặc thực hiện tấn công mạng.
Các giám đốc điều hành công nghệ đã ký một bản hiến chương "có tính ràng buộc về mặt đạo đức" về AI tại Nhà Trắng vào ngày 29/9. Văn bản này yêu cầu các công ty hợp tác với một đơn vị kiểm toán độc lập bên ngoài để đánh giá xem các mô hình có đang "hoạt động đúng như dự kiến" hay không, đồng thời triển khai các biện pháp kiểm soát nội bộ — được giám sát bởi một nhóm chịu sự quản lý của một ủy ban độc lập thuộc hội đồng quản trị — nhằm đảm bảo các mô hình không xâm nhập trái phép vào hệ thống. Ông Trump đã nhiều lần khẳng định rằng ông sẽ không kìm hãm sự phát triển của AI và việc duy trì vị thế thống trị của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ này là vấn đề an ninh quốc gia.
Trong thuật ngữ học thuật, "siêu trí tuệ" là một khái niệm rất chặt chẽ, thường dùng để chỉ trí tuệ vượt xa khả năng của con người trên nhiều phương diện nhận thức. Theo tiêu chuẩn này, các mô hình quy mô lớn hiện nay vẫn chưa thể được gọi là siêu trí tuệ.
Do đó, việc chuyển đổi từ AI sang SI không đơn thuần là một bước nâng cấp máy móc trong một sớm một chiều. Điều thực sự thay đổi chính là cách con người nhìn nhận vị thế của mình so với máy móc.
Trước đây, chúng ta thường đặt câu hỏi: Máy móc có thể làm gì cho chúng ta? Giờ đây, một câu hỏi mới lại nảy sinh: Sẽ ra sao nếu một ngày nào đó chúng có thể thực hiện những điều mà con người chưa thể làm được? Thực tế, câu hỏi này còn quan trọng hơn cả vấn đề "Liệu AI có thay thế con người hay không?".
Trước kia, dù máy móc có hoạt động hiệu quả đến đâu, quy trình vận hành của chúng vẫn do con người chi phối. Tuy nhiên, nếu máy móc bắt đầu tham gia vào việc đặt giả thuyết, tìm kiếm hướng đi, và thậm chí tiên phong trong những lĩnh vực mà con người chưa tìm ra lời giải, thì sự thay đổi đó không chỉ dừng lại ở hiệu suất. Nó có thể bắt đầu làm thay đổi cách thức tri thức được tạo ra, lộ trình phát triển khoa học, và nhiều khía cạnh khác nữa.
Chính vì vậy, mặc dù sự thay đổi từ AI sang SI chỉ khác biệt ở một chữ cái, nhưng nó lại ẩn chứa một câu hỏi ngày càng khó né tránh: trong tương lai, liệu chúng ta sẽ đối mặt với một công cụ ngày càng mạnh mẽ, hay là một thực thể mới bắt đầu tham gia vào các hoạt động nhận thức của con người?
Hôm 29/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh đổi tên trí tuệ nhân tạo (AI) thành "siêu trí tuệ" (super intelligence) nhằm tái định danh công nghệ này giữa lúc có nhiều lời kêu gọi kiểm soát sự phát triển của nó. Ông Trump nhiều lần cho rằng những cảnh báo từ người tố giác về việc thiếu sự giám sát đối với các công ty AI là phóng đại và là một "trò lừa bịp".
Sắc lệnh nêu rõ rằng thuật ngữ "siêu trí tuệ" phản ánh chính xác hơn năng lực của công nghệ đang phát triển nhanh chóng này, vốn thực hiện được "nhiều điều hơn là chỉ mô phỏng hoặc tự động hóa các khía cạnh riêng lẻ của trí tuệ con người".
"Khi các năng lực này tiếp tục được cải thiện, chúng ngày càng đại diện không chỉ cho trí tuệ nhân tạo, mà còn cho một kỷ nguyên mới của Siêu trí tuệ," sắc lệnh viết. "Thuật ngữ được Chính phủ Liên bang sử dụng cần phản ánh năng lực mang tính chuyển đổi của các công nghệ này cũng như những cơ hội vô hạn mà chúng tạo ra cho người dân Mỹ."
"Nó không phải là nhân tạo, tất cả chúng ta đều đồng ý về điều đó," ông Trump nói với các phóng viên vào ngày 29/9.
Trong lĩnh vực AI, thuật ngữ "siêu trí tuệ" vốn đã được dùng để chỉ một loại AI cụ thể có khả năng vượt trội so với trí tuệ con người ở hầu hết mọi khía cạnh tư duy. Hiện tại, AI siêu trí tuệ vẫn chưa được hiện thực hóa.
Sắc lệnh yêu cầu tất cả các cơ quan liên bang ở Mỹ sử dụng thuật ngữ mới, hoặc viết tắt là "SI", khi đề cập đến công nghệ AI trong các thông tin liên lạc công khai, trang web, báo cáo và văn bản chính sách.
Việc đổi tên này diễn ra một tuần sau khi Tổng thống Mỹ bắt đầu sử dụng thuật ngữ mới tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nhằm bác bỏ những lời kêu gọi siết chặt quy định đối với ngành công nghiệp này. Ông trấn an các nhà lãnh đạo thế giới rằng các giám đốc điều hành công nghệ sẽ thiết lập những cơ chế kiểm soát phù hợp cho các mô hình của họ — bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về việc AI thay thế việc làm cũng như các trường hợp tác nhân bất chính xâm nhập trang web chính phủ hoặc thực hiện tấn công mạng.
Các giám đốc điều hành công nghệ đã ký một bản hiến chương "có tính ràng buộc về mặt đạo đức" về AI tại Nhà Trắng vào ngày 29/9. Văn bản này yêu cầu các công ty hợp tác với một đơn vị kiểm toán độc lập bên ngoài để đánh giá xem các mô hình có đang "hoạt động đúng như dự kiến" hay không, đồng thời triển khai các biện pháp kiểm soát nội bộ — được giám sát bởi một nhóm chịu sự quản lý của một ủy ban độc lập thuộc hội đồng quản trị — nhằm đảm bảo các mô hình không xâm nhập trái phép vào hệ thống. Ông Trump đã nhiều lần khẳng định rằng ông sẽ không kìm hãm sự phát triển của AI và việc duy trì vị thế thống trị của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ này là vấn đề an ninh quốc gia.
Trong thuật ngữ học thuật, "siêu trí tuệ" là một khái niệm rất chặt chẽ, thường dùng để chỉ trí tuệ vượt xa khả năng của con người trên nhiều phương diện nhận thức. Theo tiêu chuẩn này, các mô hình quy mô lớn hiện nay vẫn chưa thể được gọi là siêu trí tuệ.
Do đó, việc chuyển đổi từ AI sang SI không đơn thuần là một bước nâng cấp máy móc trong một sớm một chiều. Điều thực sự thay đổi chính là cách con người nhìn nhận vị thế của mình so với máy móc.
Trước đây, chúng ta thường đặt câu hỏi: Máy móc có thể làm gì cho chúng ta? Giờ đây, một câu hỏi mới lại nảy sinh: Sẽ ra sao nếu một ngày nào đó chúng có thể thực hiện những điều mà con người chưa thể làm được? Thực tế, câu hỏi này còn quan trọng hơn cả vấn đề "Liệu AI có thay thế con người hay không?".
Trước kia, dù máy móc có hoạt động hiệu quả đến đâu, quy trình vận hành của chúng vẫn do con người chi phối. Tuy nhiên, nếu máy móc bắt đầu tham gia vào việc đặt giả thuyết, tìm kiếm hướng đi, và thậm chí tiên phong trong những lĩnh vực mà con người chưa tìm ra lời giải, thì sự thay đổi đó không chỉ dừng lại ở hiệu suất. Nó có thể bắt đầu làm thay đổi cách thức tri thức được tạo ra, lộ trình phát triển khoa học, và nhiều khía cạnh khác nữa.
Chính vì vậy, mặc dù sự thay đổi từ AI sang SI chỉ khác biệt ở một chữ cái, nhưng nó lại ẩn chứa một câu hỏi ngày càng khó né tránh: trong tương lai, liệu chúng ta sẽ đối mặt với một công cụ ngày càng mạnh mẽ, hay là một thực thể mới bắt đầu tham gia vào các hoạt động nhận thức của con người?
