Nan Đắc Hữu Tình Nhân✔
Quan Thục Di
Sáng 19/8/2026, LandSpace trở thành công ty tư nhân đầu tiên của Trung Quốc thu hồi thành công tầng một của một tên lửa quỹ đạo bằng chân đáp trên đất liền. Tên lửa Zhuque-3 Y2 (Chu Tước) vừa đưa vệ tinh Honghu-03 vào quỹ đạo, vừa thực hiện quá trình tái nhập khí quyển, giảm tốc và hạ cánh cách bãi phóng khoảng 390 km. Đây là bước tiến quan trọng của ngành vũ trụ thương mại Trung Quốc và đưa LandSpace vào nhóm rất ít công ty tư nhân trên thế giới đã thực hiện được việc này bên cạnh SpaceX và Blue Origin của Mỹ.
Nhưng để có vài phút thành công này, LandSpace đã phải trải qua nhiều năm đầu tư với chi phí rất lớn trong khi doanh thu lại rất khiêm tốn. Thành lập năm 2015, công ty từng trở thành doanh nghiệp đầu tiên trên thế giới đưa tên lửa methane và oxy lỏng lên quỹ đạo vào năm 2023. Sau đó, LandSpace chuyển trọng tâm sang Zhuque-3, một tên lửa lớn hơn và được thiết kế để tái sử dụng. Chuyến bay đầu tiên của Zhuque-3 vào tháng 12/2025 đã đưa tầng hai vào quỹ đạo nhưng tầng một thất bại khi hạ cánh. Chỉ 8 tháng sau, lần thử thứ hai mới hoàn tất được cú hạ cánh.
Ngoài thành tựu về mặt khoa học, điều nhiều người quan tâm là làm thế nào một công ty tư nhân Trung Quốc có nguồn tiền để đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và "đốt" cho tên lửa tái sử dụng? Chính phủ có tài trợ cho LandSpace không? qua hình thức nào?
Theo hồ sơ IPO của LandSpace, năm 2025 công ty chỉ đạt doanh thu khoảng 52,1 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 203 tỷ đồng, nhưng lỗ ròng khoảng 1,71 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 6.650 tỷ đồng. Chi phí nghiên cứu và phát triển lên tới khoảng 922 triệu nhân dân tệ, tương đương 3.590 tỷ đồng. Nói cách khác, doanh thu cả năm chỉ bằng khoảng 3% khoản lỗ ròng, còn riêng R&D đã gấp gần 18 lần doanh thu. Đây chưa phải một doanh nghiệp kiếm tiền từ tên lửa, mà là một doanh nghiệp đang dùng vốn bên ngoài để tài trợ cho quá trình phát triển công nghệ.
Vậy tiền từ đâu ra? Chủ yếu là vốn đầu tư và các vòng huy động vốn, trong đó có cả nhà đầu tư tư nhân lẫn các tổ chức có nguồn vốn nhà nước. Reuters cho biết LandSpace đã huy động khoảng 500 triệu USD tính đến cuối năm 2025; riêng tháng 12/2024 công ty huy động thêm khoảng 900 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 3.500 tỷ đồng. Trước đó, năm 2020 công ty huy động khoảng 1,2 tỷ nhân dân tệ, tương đương 4.700 tỷ đồng. Danh sách nhà đầu tư bao gồm HongShan, quỹ liên quan đến China SME Development Fund và một số tổ chức có vốn nhà nước.
Vì vậy nói LandSpace "được Nhà nước nuôi" sẽ không chính xác nếu không có số liệu cụ thể về từng khoản. Nhưng cũng không thể coi đây đơn thuần là một startup tư nhân sống bằng doanh thu thương mại. Trung Quốc đã xây dựng một hệ sinh thái chính sách và vốn cho ngành vũ trụ thương mại, trong đó doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận nguồn vốn, hạ tầng phóng và thị trường đang được thúc đẩy mạnh. LandSpace cũng nhận được đầu tư từ các tổ chức có nguồn vốn nhà nước.
Nguồn tiền lớn tiếp theo mà LandSpace đang tìm kiếm chính là thị trường chứng khoán. Công ty dự kiến huy động khoảng 7,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 29.000 tỷ đồng, thông qua IPO trên STAR Market ở Thượng Hải. Khoản tiền này sẽ được dùng chủ yếu để mở rộng năng lực sản xuất tên lửa tái sử dụng và tiếp tục R&D. Reuters cho biết LandSpace đặt mục tiêu có lợi nhuận vào năm 2029.
Đây chính là điểm khác biệt giữa thành tựu kỹ thuật và thành công thương mại. Zhuque-3 đã chứng minh LandSpace có thể đưa tầng tên lửa trở về mặt đất. Nhưng để biến công nghệ đó thành lợi thế kinh tế, họ phải chứng minh tầng một có thể được kiểm tra, bảo dưỡng và bay lại trong thời gian ngắn. LandSpace đặt mục tiêu tái sử dụng tầng một trong vòng 6 tháng và hướng tới tần suất khoảng 10 lần phóng mỗi năm trong giai đoạn đầu.
Khoảng cách với SpaceX vì thế vẫn rất lớn. Falcon 9 đã trở thành hệ thống phóng thương mại có tần suất cực cao, với các tầng đẩy được tái sử dụng hàng chục lần. Trong khi đó, LandSpace mới vừa chứng minh được một lần thu hồi thành công. Zhuque-3 được thiết kế để có thể sử dụng tới 20 lần, nhưng đó mới là mục tiêu thiết kế, chưa phải thành tích thực tế.
Vì vậy gọi LandSpace là “SpaceX của Trung Quốc” phù hợp nếu nói về tham vọng và hướng công nghệ, nhưng xét về trình độ thì khoảng cách vẫn còn xa so với SpaceX. Điều LandSpace vừa mua được bằng hàng nghìn tỷ đồng vốn đầu tư là một cột mốc kỹ thuật rất quan trọng. Còn việc biến nó thành một hệ thống phóng rẻ, nhanh và có lợi nhuận mới là bài toán quyết định liệu khoản tiền khổng lồ đã bỏ ra có thực sự tạo ra một ngành kinh doanh bền vững hay không.
Nhưng để có vài phút thành công này, LandSpace đã phải trải qua nhiều năm đầu tư với chi phí rất lớn trong khi doanh thu lại rất khiêm tốn. Thành lập năm 2015, công ty từng trở thành doanh nghiệp đầu tiên trên thế giới đưa tên lửa methane và oxy lỏng lên quỹ đạo vào năm 2023. Sau đó, LandSpace chuyển trọng tâm sang Zhuque-3, một tên lửa lớn hơn và được thiết kế để tái sử dụng. Chuyến bay đầu tiên của Zhuque-3 vào tháng 12/2025 đã đưa tầng hai vào quỹ đạo nhưng tầng một thất bại khi hạ cánh. Chỉ 8 tháng sau, lần thử thứ hai mới hoàn tất được cú hạ cánh.
Ngoài thành tựu về mặt khoa học, điều nhiều người quan tâm là làm thế nào một công ty tư nhân Trung Quốc có nguồn tiền để đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và "đốt" cho tên lửa tái sử dụng? Chính phủ có tài trợ cho LandSpace không? qua hình thức nào?
Theo hồ sơ IPO của LandSpace, năm 2025 công ty chỉ đạt doanh thu khoảng 52,1 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 203 tỷ đồng, nhưng lỗ ròng khoảng 1,71 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 6.650 tỷ đồng. Chi phí nghiên cứu và phát triển lên tới khoảng 922 triệu nhân dân tệ, tương đương 3.590 tỷ đồng. Nói cách khác, doanh thu cả năm chỉ bằng khoảng 3% khoản lỗ ròng, còn riêng R&D đã gấp gần 18 lần doanh thu. Đây chưa phải một doanh nghiệp kiếm tiền từ tên lửa, mà là một doanh nghiệp đang dùng vốn bên ngoài để tài trợ cho quá trình phát triển công nghệ.
Vậy tiền từ đâu ra? Chủ yếu là vốn đầu tư và các vòng huy động vốn, trong đó có cả nhà đầu tư tư nhân lẫn các tổ chức có nguồn vốn nhà nước. Reuters cho biết LandSpace đã huy động khoảng 500 triệu USD tính đến cuối năm 2025; riêng tháng 12/2024 công ty huy động thêm khoảng 900 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 3.500 tỷ đồng. Trước đó, năm 2020 công ty huy động khoảng 1,2 tỷ nhân dân tệ, tương đương 4.700 tỷ đồng. Danh sách nhà đầu tư bao gồm HongShan, quỹ liên quan đến China SME Development Fund và một số tổ chức có vốn nhà nước.
Vì vậy nói LandSpace "được Nhà nước nuôi" sẽ không chính xác nếu không có số liệu cụ thể về từng khoản. Nhưng cũng không thể coi đây đơn thuần là một startup tư nhân sống bằng doanh thu thương mại. Trung Quốc đã xây dựng một hệ sinh thái chính sách và vốn cho ngành vũ trụ thương mại, trong đó doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận nguồn vốn, hạ tầng phóng và thị trường đang được thúc đẩy mạnh. LandSpace cũng nhận được đầu tư từ các tổ chức có nguồn vốn nhà nước.
Nguồn tiền lớn tiếp theo mà LandSpace đang tìm kiếm chính là thị trường chứng khoán. Công ty dự kiến huy động khoảng 7,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 29.000 tỷ đồng, thông qua IPO trên STAR Market ở Thượng Hải. Khoản tiền này sẽ được dùng chủ yếu để mở rộng năng lực sản xuất tên lửa tái sử dụng và tiếp tục R&D. Reuters cho biết LandSpace đặt mục tiêu có lợi nhuận vào năm 2029.
Đây chính là điểm khác biệt giữa thành tựu kỹ thuật và thành công thương mại. Zhuque-3 đã chứng minh LandSpace có thể đưa tầng tên lửa trở về mặt đất. Nhưng để biến công nghệ đó thành lợi thế kinh tế, họ phải chứng minh tầng một có thể được kiểm tra, bảo dưỡng và bay lại trong thời gian ngắn. LandSpace đặt mục tiêu tái sử dụng tầng một trong vòng 6 tháng và hướng tới tần suất khoảng 10 lần phóng mỗi năm trong giai đoạn đầu.
Khoảng cách với SpaceX vì thế vẫn rất lớn. Falcon 9 đã trở thành hệ thống phóng thương mại có tần suất cực cao, với các tầng đẩy được tái sử dụng hàng chục lần. Trong khi đó, LandSpace mới vừa chứng minh được một lần thu hồi thành công. Zhuque-3 được thiết kế để có thể sử dụng tới 20 lần, nhưng đó mới là mục tiêu thiết kế, chưa phải thành tích thực tế.
Vì vậy gọi LandSpace là “SpaceX của Trung Quốc” phù hợp nếu nói về tham vọng và hướng công nghệ, nhưng xét về trình độ thì khoảng cách vẫn còn xa so với SpaceX. Điều LandSpace vừa mua được bằng hàng nghìn tỷ đồng vốn đầu tư là một cột mốc kỹ thuật rất quan trọng. Còn việc biến nó thành một hệ thống phóng rẻ, nhanh và có lợi nhuận mới là bài toán quyết định liệu khoản tiền khổng lồ đã bỏ ra có thực sự tạo ra một ngành kinh doanh bền vững hay không.
