Mỹ Lệ✔
Writer
Theo phân tích của Nikkei, Hàn Quốc và Đài Loan đều lần đầu tiên vượt qua Nhật Bản về tổng kim ngạch xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026.
Trong khi Hàn Quốc và Đài Loan chứng kiến xuất khẩu tăng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ đối với chất bán dẫn dùng cho trí tuệ nhân tạo (AI), Nhật Bản lại hưởng lợi ít hơn do thế mạnh của nước này chủ yếu nằm ở vật liệu bán dẫn và thiết bị sản xuất. Kết quả này phản ánh sự tụt hậu của Nhật Bản trong việc cung cấp các sản phẩm hoàn thiện đang được săn đón nhất trên toàn cầu.
Tổng kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản đạt 384,4 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6, so với mức 496,3 tỷ USD của Hàn Quốc và 416,6 tỷ USD của Đài Loan. Trong khi xuất khẩu của Nhật Bản tăng gần 10% so với cùng kỳ năm trước, thì Hàn Quốc và Đài Loan đều ghi nhận mức tăng trưởng gần 50%.
Đằng sau xu hướng này là sự gia tăng bùng nổ về nhu cầu đối với chất bán dẫn dùng cho AI. Các loại chip tiên tiến được sản xuất bởi TSMC và Hon Hai Precision Industry của Đài Loan, cũng như Samsung Electronics và SK Hynix của Hàn Quốc.
Kim ngạch xuất khẩu mạch tích hợp đạt 149 tỷ USD tại Hàn Quốc và 133 tỷ USD tại Đài Loan trong nửa đầu năm, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của mỗi nền kinh tế. Chỉ riêng kim ngạch xuất khẩu trong sáu tháng này của Hàn Quốc đã vượt qua tổng kim ngạch xuất khẩu của cả năm 2025. Trong khi đó, xuất khẩu mạch tích hợp của Nhật Bản chỉ đạt 21,2 tỷ USD, tương đương khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Nhật Bản sở hữu lợi thế cạnh tranh về thiết bị và vật liệu sản xuất bán dẫn. Các công ty Nhật Bản như Tokyo Electron, Advantest và Lasertec giữ vị trí dẫn đầu trên thị trường toàn cầu và đã tận dụng nhu cầu liên quan đến AI thông qua việc mở rộng năng lực sản xuất chip trên quy mô toàn cầu.
Xuất khẩu thiết bị sản xuất bán dẫn của Nhật Bản đạt 15 tỷ USD trong nửa đầu năm, cao hơn nhiều so với mức 5,2 tỷ USD của Hàn Quốc và 3,5 tỷ USD của Đài Loan. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn tụt lại phía sau do Hàn Quốc và Đài Loan sản xuất các loại chip tiên tiến có giá trị cao – những sản phẩm hoàn thiện đang có thị trường mở rộng nhanh chóng.
"Nhật Bản nắm giữ lợi thế cạnh tranh ở các công đoạn thượng nguồn, bao gồm thiết kế chip và sản xuất thiết bị chế tạo," ông Kenta Maruyama thuộc công ty Mitsubishi UFJ Research and Consulting nhận định. "Ngay cả khi xuất khẩu chip toàn cầu gia tăng, thì kim ngạch xuất khẩu vật liệu và thiết bị sản xuất lại ít có khả năng tăng trưởng mạnh."
Việc đồng Yên mất giá xuống mức thấp kỷ lục đã làm giảm giá trị tính theo đồng USD của hàng hóa xuất khẩu từ Nhật Bản. Tuy nhiên, biến động tỷ giá không thể giải thích trọn vẹn thực trạng này, bởi đồng Won của Hàn Quốc và đồng Đô la Đài Loan cũng đều có xu hướng giảm giá so với đồng USD.
Khoảng cách này cũng không thể chỉ được lý giải bằng sự bùng nổ của thị trường chip AI.
Chỉ số khối lượng xuất khẩu của Nhật Bản – thước đo sự thay đổi về lượng hàng hóa xuất đi sau khi đã loại trừ yếu tố biến động giá cả – vẫn duy trì ở mức gần như đi ngang kể từ khi đạt đỉnh vào thời điểm trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Trong khi Hàn Quốc và Đài Loan chứng kiến xuất khẩu tăng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ đối với chất bán dẫn dùng cho trí tuệ nhân tạo (AI), Nhật Bản lại hưởng lợi ít hơn do thế mạnh của nước này chủ yếu nằm ở vật liệu bán dẫn và thiết bị sản xuất. Kết quả này phản ánh sự tụt hậu của Nhật Bản trong việc cung cấp các sản phẩm hoàn thiện đang được săn đón nhất trên toàn cầu.
Tổng kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản đạt 384,4 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6, so với mức 496,3 tỷ USD của Hàn Quốc và 416,6 tỷ USD của Đài Loan. Trong khi xuất khẩu của Nhật Bản tăng gần 10% so với cùng kỳ năm trước, thì Hàn Quốc và Đài Loan đều ghi nhận mức tăng trưởng gần 50%.
Đằng sau xu hướng này là sự gia tăng bùng nổ về nhu cầu đối với chất bán dẫn dùng cho AI. Các loại chip tiên tiến được sản xuất bởi TSMC và Hon Hai Precision Industry của Đài Loan, cũng như Samsung Electronics và SK Hynix của Hàn Quốc.
Kim ngạch xuất khẩu mạch tích hợp đạt 149 tỷ USD tại Hàn Quốc và 133 tỷ USD tại Đài Loan trong nửa đầu năm, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của mỗi nền kinh tế. Chỉ riêng kim ngạch xuất khẩu trong sáu tháng này của Hàn Quốc đã vượt qua tổng kim ngạch xuất khẩu của cả năm 2025. Trong khi đó, xuất khẩu mạch tích hợp của Nhật Bản chỉ đạt 21,2 tỷ USD, tương đương khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Nhật Bản sở hữu lợi thế cạnh tranh về thiết bị và vật liệu sản xuất bán dẫn. Các công ty Nhật Bản như Tokyo Electron, Advantest và Lasertec giữ vị trí dẫn đầu trên thị trường toàn cầu và đã tận dụng nhu cầu liên quan đến AI thông qua việc mở rộng năng lực sản xuất chip trên quy mô toàn cầu.
Xuất khẩu thiết bị sản xuất bán dẫn của Nhật Bản đạt 15 tỷ USD trong nửa đầu năm, cao hơn nhiều so với mức 5,2 tỷ USD của Hàn Quốc và 3,5 tỷ USD của Đài Loan. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn tụt lại phía sau do Hàn Quốc và Đài Loan sản xuất các loại chip tiên tiến có giá trị cao – những sản phẩm hoàn thiện đang có thị trường mở rộng nhanh chóng.
"Nhật Bản nắm giữ lợi thế cạnh tranh ở các công đoạn thượng nguồn, bao gồm thiết kế chip và sản xuất thiết bị chế tạo," ông Kenta Maruyama thuộc công ty Mitsubishi UFJ Research and Consulting nhận định. "Ngay cả khi xuất khẩu chip toàn cầu gia tăng, thì kim ngạch xuất khẩu vật liệu và thiết bị sản xuất lại ít có khả năng tăng trưởng mạnh."
Việc đồng Yên mất giá xuống mức thấp kỷ lục đã làm giảm giá trị tính theo đồng USD của hàng hóa xuất khẩu từ Nhật Bản. Tuy nhiên, biến động tỷ giá không thể giải thích trọn vẹn thực trạng này, bởi đồng Won của Hàn Quốc và đồng Đô la Đài Loan cũng đều có xu hướng giảm giá so với đồng USD.
Khoảng cách này cũng không thể chỉ được lý giải bằng sự bùng nổ của thị trường chip AI.
Chỉ số khối lượng xuất khẩu của Nhật Bản – thước đo sự thay đổi về lượng hàng hóa xuất đi sau khi đã loại trừ yếu tố biến động giá cả – vẫn duy trì ở mức gần như đi ngang kể từ khi đạt đỉnh vào thời điểm trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
