Chiếc bóng đèn phát sáng suốt 125 năm chưa chịu hỏng: Độ bền khiến công nghệ hiện đại cũng phải ngả nón

[Hư Trúc✔]

Bật sáng từ năm 1901 và vừa vượt mốc 125 năm hoạt động vào tháng 6 vừa qua, chiếc bóng đèn Centennial Light tại Mỹ vẫn bền bỉ thắp sáng qua nhiều thế kỷ. Đằng sau kỷ lục Guinness về độ bền này là những chi tiết thiết kế đặc biệt mà ngay cả sản phẩm thời nay cũng khó lòng theo kịp.



Tọa lạc tại trạm cứu hỏa số 6 ở thành phố Livermore, bang California, chiếc bóng đèn có tên Centennial Light đã trở thành một hiện tượng kỳ lạ của thế giới công nghệ chiếu sáng. Dù được sản xuất từ cuối thế kỷ 19, nó đã duy trì trạng thái phát sáng gần như liên tục từ năm 1901 cho đến tận bây giờ và chính thức được Sách kỷ lục Guinness công nhận là bóng đèn cháy lâu nhất thế giới.

Sản phẩm từ cuộc thi độ bền cuối thế kỷ 19​

Ban đầu, đây là một chiếc bóng đèn công suất 60 watt do kỹ sư người Pháp Adolphe Chaillet thiết kế và được sản xuất bởi Công ty Điện Shelby (Ohio). Điểm đặc biệt nằm ở phần dây tóc: nhà sản xuất sử dụng nhựa cellulose nung cho đến khi biến thành carbon, đạt độ cứng và bền gần như kim cương.

Vào năm 1897, trong một cuộc thử nghiệm độ bền khắc nghiệt giữa Shelby và nhiều đối thủ khác, các kỹ sư đã cho nhiều bóng đèn cháy liên tục trong phòng test. Kết quả là khi tất cả các mẫu khác đều lần lượt bốc cháy hoặc hỏng hóc, duy nhất bóng đèn của Shelby vẫn tiếp tục phát sáng. Mẫu bóng đèn này từng rất thành công về mặt thương mại, nhưng sau đó đã dừng sản xuất vào năm 1912 khi General Electric mua lại Shelby.

Hành trình hơn 1 triệu giờ thắp sáng​

Lần đầu tiên Centennial Light được đưa vào sử dụng là năm 1901 tại một trạm cứu hỏa tình nguyện trên phố Second ở Livermore. Nhóm lính cứu hỏa tại đây đã bật nó suốt ngày đêm.

Trong suốt chiều dài lịch sử hơn một thế kỷ, số lần chiếc bóng đèn này bị tắt chỉ đếm trên đầu ngón tay:
* Năm 1906: Tắt trong thời gian ngắn để di chuyển sang trạm cứu hỏa mới.
* Năm 1976: Tắt tạm thời khi thành phố chuyển thiết bị sang trạm cứu hỏa trên đường East Avenue.
* Năm 2013: Lần tắt gần nhất, nhưng không phải do bóng đèn hỏng mà vì máy phát điện cấp nguồn cho trạm bị hết pin.

Tính đến nay, chiếc bóng đèn đã có hơn 1 triệu giờ chiếu sáng.

Bí ẩn đằng sau sự "bất tử" và thực tế sử dụng​

Giới khoa học đã đưa ra một số giả thuyết để giải thích cho tuổi thọ phi thường này. Khác với bóng đèn sợi đốt thông thường dùng sợi tungsten mỏng, phần dây tóc của Centennial Light dày gấp khoảng 8 lần. Chi tiết này giúp dây tóc không bị nóng chảy hay suy hao nhanh như các bóng đèn hiện đại. Ngoài ra, việc duy trì nhiệt độ ở mức thấp hơn cũng giúp kết cấu của sợi carbon giữ được độ bền qua thời gian dài.

Tuy nhiên, sự bền bỉ này cũng có cái giá của nó. Dù xuất phát điểm là bóng 60 watt, hiện tại Centennial Light chỉ tiêu thụ khoảng 4 watt điện và phát ra ánh sáng rất mờ, thậm chí mờ hơn cả một chiếc bóng đèn 4 watt tiêu chuẩn ngày nay do hiệu suất đã giảm mạnh.

Dẫu vậy, việc một thiết bị điện tử đơn sơ từ năm 1901 vẫn có thể hoạt động tốt sau 125 năm vẫn là một minh chứng ấn tượng cho tư duy chế tạo đồ cơ khí - điện tử siêu bền của thế kỷ trước.