AI tạo video giả qua mặt xác thực khuôn mặt, chiếm đoạt thông tin cá nhân

Kaya · 14:37

Công nghệ AI có thể tạo video khuôn mặt thực hiện các động tác như quay trái, quay phải, chớp mắt, há miệng để đánh lừa một số hệ thống xác thực khuôn mặt. Một vụ việc tại Trung Quốc cho thấy kỹ thuật này đã bị lợi dụng để truy cập trái phép tài khoản và thu thập thông tin cá nhân của người dùng.

Ngày 26/10/2026, chủ đề “Video do AI tạo ra đã có thể qua mặt hệ thống nhận diện khuôn mặt” thu hút sự chú ý trên mạng xã hội Trung Quốc. Theo thông tin được công bố, Tòa án Nhân dân Trung cấp Hàng Châu đã đưa ra xét xử một vụ việc trong đó hai người sử dụng công nghệ AI để giả mạo khuôn mặt, vượt qua bước xác minh danh tính trên nền tảng mua sắm trực tuyến.

Nguy cơ từ công nghệ giả mạo hình ảnh đang vượt ra ngoài phạm vi video giải trí hoặc nội dung gây hiểu lầm. Khi được kết hợp với các thủ thuật can thiệp vào quá trình xác thực, video giả có thể trở thành công cụ phục vụ hành vi xâm nhập tài khoản và xâm phạm dữ liệu cá nhân.

Video khuôn mặt giả vượt qua xác thực bằng cách nào?

Theo thông tin vụ án, hai đối tượng họ Trương và họ Vương đã thu thập ảnh của người khác trên mạng, sau đó sử dụng công nghệ AI để tạo video khuôn mặt có những chuyển động như gật đầu, lắc đầu và chớp mắt.

Đây là những hành động thường được sử dụng trong bước kiểm tra người dùng có đang hiện diện trực tiếp trước camera hay không, còn gọi là xác thực người thật (liveness detection).

Thông thường, hệ thống yêu cầu người dùng thực hiện một số động tác để phân biệt khuôn mặt thật với ảnh chụp hoặc hình ảnh tĩnh. Tuy nhiên, nếu video giả được tạo đủ chân thực và hệ thống không có cơ chế kiểm tra phù hợp, quá trình xác thực có thể bị đánh lừa.

Trong vụ việc tại Hàng Châu, các đối tượng còn sử dụng ứng dụng camera ảo để thay thế dữ liệu hình ảnh từ camera trên điện thoại. Khi nền tảng mua sắm yêu cầu xác thực khuôn mặt, video đã được tạo sẵn được đưa vào luồng hình ảnh mà hệ thống tiếp nhận, thay vì hình ảnh trực tiếp từ người dùng thật.

Sự kết hợp giữa video giả do AI tạo ra và việc can thiệp vào nguồn hình ảnh đầu vào đã giúp các đối tượng vượt qua bước xác minh của nền tảng.

Điều này không có nghĩa mọi hệ thống nhận diện khuôn mặt đều có thể bị đánh lừa. Khả năng phòng vệ còn phụ thuộc vào công nghệ xác thực, cách kiểm tra nguồn hình ảnh và các lớp bảo vệ bổ sung của từng nền tảng.

Thông tin nào có thể bị đánh cắp?

Sau khi truy cập trái phép tài khoản của người khác, hai đối tượng đã thu thập các thông tin như số điện thoại, ảnh đại diện, thông tin định danh, địa chỉ nhận hàng và dữ liệu trong giỏ hàng. Những thông tin này sau đó được bán cho bên thứ ba. Các đối tượng còn nhận tiền để hỗ trợ người khác thực hiện xác thực danh tính giả mạo.

Theo thông tin được công bố, tổng số tiền thu lợi bất chính trong vụ việc là 5.857 nhân dân tệ. Tòa án yêu cầu hai người công khai xin lỗi và bồi thường khoản tiền tương ứng cho mục đích bảo vệ lợi ích công cộng, trong đó có hoạt động bảo vệ thông tin cá nhân và quản lý việc sử dụng công nghệ tổng hợp khuôn mặt không phù hợp.

Vụ việc cho thấy hậu quả của việc vượt qua xác thực khuôn mặt không chỉ dừng ở nguy cơ mất quyền truy cập tài khoản. Dữ liệu bị thu thập có thể tiếp tục được mua bán, kết hợp với các nguồn thông tin khác để phục vụ lừa đảo hoặc giả mạo danh tính.

Người dùng cần làm gì để tự bảo vệ?

Người dùng không nên xem xác thực khuôn mặt là một bảo đảm tuyệt đối rằng tài khoản không thể bị truy cập trái phép. Với những tài khoản quan trọng, cần kết hợp nhiều biện pháp bảo vệ thay vì chỉ dựa vào một phương thức xác minh.

Bật xác thực nhiều yếu tố: Ưu tiên sử dụng các lớp xác thực bổ sung mà nền tảng hỗ trợ, đặc biệt với tài khoản có thông tin cá nhân hoặc liên kết thanh toán.
Bảo vệ ảnh và video cá nhân: Hạn chế công khai quá nhiều hình ảnh rõ mặt, video cận mặt và thông tin định danh không cần thiết. Việc công khai ảnh không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị giả mạo, nhưng có thể cung cấp dữ liệu đầu vào cho các hành vi lạm dụng AI.
Theo dõi hoạt động tài khoản: Kiểm tra thông báo đăng nhập, thiết bị truy cập, địa chỉ nhận hàng và các thay đổi bất thường. Nếu phát hiện dấu hiệu lạ, cần đổi mật khẩu, thu hồi phiên đăng nhập đáng ngờ và liên hệ bộ phận hỗ trợ.
Cẩn trọng với yêu cầu xác minh bất thường: Không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin định danh cho người lạ; không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc theo hướng dẫn từ các cuộc gọi hay tin nhắn đáng ngờ.

Về phía các đơn vị cung cấp dịch vụ, cần tăng cường khả năng phát hiện video giả và camera ảo, kiểm tra tính toàn vẹn của luồng hình ảnh đầu vào, kết hợp nhiều tín hiệu xác minh và giám sát các hành vi đăng nhập bất thường. Những biện pháp này cần được thiết kế theo hướng nhiều lớp, thay vì phụ thuộc vào một bài kiểm tra chuyển động khuôn mặt đơn lẻ.

AI đang khiến việc tạo video giả ngày càng dễ dàng, nhưng rủi ro lớn hơn xuất hiện khi nội dung giả được kết hợp với những điểm yếu trong quy trình xác thực danh tính. Vì vậy, bảo vệ tài khoản trong thời đại AI không chỉ là giữ kín mật khẩu, mà còn cần nhiều lớp xác minh và cơ chế phát hiện giả mạo hiệu quả.