The Storm Riders✔
Writer
Một thương hiệu gia vị truyền thống ba thập kỷ gắn bó với bữa ăn gia đình bỗng trở thành tâm điểm tranh cãi về làn sóng tự động hóa, khi tin đồn cắt giảm nhân sự vì AI châm ngòi cho làn sóng tẩy chay trên mạng xã hội.
Suốt ba mươi năm qua, những hũ tương ớt Lao Gan Ma in chân dung nghiêm nghị của người sáng lập Tao Huabi đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên bàn ăn của nhiều gia đình Trung Quốc và là biểu tượng của ngành sản xuất thực phẩm truyền thống. Tuy nhiên, tuần này, thương hiệu có trụ sở tại Quý Châu bất ngờ rơi vào tâm bão lo âu của dư luận về trí tuệ nhân tạo.
Thông tin này nhanh chóng thổi bùng lo ngại về tác động của tự động hóa đối với việc làm tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Một số người dùng mạng xã hội thậm chí đe dọa ngừng mua sản phẩm tương ớt này, trong khi một số ý kiến khác lại lên tiếng bảo vệ công ty, coi đây chỉ là quá trình nâng cấp công nghiệp thông thường.
Trước sức ép dư luận, Lao Gan Ma đã phủ nhận các đồn đoán về việc sa thải hàng loạt. Chia sẻ với cơ quan tin tức Ifeng vào thứ Hai, một nhân viên thuộc bộ phận nhân sự của công ty khẳng định họ có sử dụng công nghệ AI để kiểm tra chất lượng sản phẩm, nhưng báo cáo về việc sa thải quy mô lớn là sai sự thật. Nhân viên này cho biết công ty chưa bao giờ tuyển dụng nhiều công nhân đến mức như vậy. Các cuộc gọi liên tiếp đến trụ sở Lao Gan Ma vào thứ Tư để tìm hiểu thêm thông tin đều không có người nhấc máy.
Bản tin gốc của Guizhou Daily hoàn toàn không chứa bất kỳ số liệu nào về nhân sự. Tuy nhiên, các báo cáo xuất hiện sau đó đã tự thêm thắt những con số chưa được kiểm chứng về lực lượng lao động, từ đó kích hoạt làn sóng nghi ngờ rằng công nghệ này đã kéo theo tình trạng mất việc làm diện rộng.
Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Trung tâm John L. Thornton Trung Quốc thuộc Viện Brookings, nhận định phản ứng gay gắt từ công chúng lần này gây chú ý lớn chính vì hình ảnh bình dân của thương hiệu. Theo ông, Lao Gan Ma là cái tên mang tính biểu tượng và có lẽ là thứ cuối cùng mà mọi người nghĩ đến khi nhắc về AI. Sự việc cho thấy các doanh nghiệp Trung Quốc cần phải hết sức thận trọng khi đưa AI vào vận hành thực tế, bởi họ có nguy cơ chạm vào nỗi lo việc làm ngày càng gia tăng của người dân, dù các thông điệp chính thức thường tập trung vào góc nhìn lạc quan.
Vụ lùm xùm xuất hiện đúng vào thời điểm Bắc Kinh đang tìm cách đẩy mạnh ứng dụng AI nhưng đồng thời phải hạn chế tác động gây xáo trộn đối với lực lượng lao động tuyến đầu. Kế hoạch hành động "AI Plus" được công bố vào năm ngoái đặt mục tiêu tỷ lệ áp dụng AI đạt 70% trong các ngành chiến lược vào năm 2027 và nâng lên 90% vào năm 2030. Dù vậy, một số tranh chấp lao động liên quan đến việc cắt giảm nhân sự vì AI đã bắt đầu xuất hiện rải rác trên khắp đất nước trong năm nay.
Tuần trước, Quốc vụ viện Trung Quốc đã ban hành các hướng dẫn kêu gọi doanh nghiệp trong các ngành thâm dụng lao động phải thận trọng về tốc độ và quy mô triển khai AI nhằm giảm thiểu tối đa xáo trộn cho người lao động. Chỉ thị khuyến khích giới chủ thông báo trước cho nhân viên trước khi áp dụng AI trên quy mô lớn, đồng thời cung cấp hỗ trợ đào tạo lại kỹ năng và chuyển đổi nội bộ sang các vị trí khác.
Dù vậy, chuyên gia Kyle Chan cho rằng các biện pháp bảo vệ này còn có thể đi xa hơn nữa, chẳng hạn như yêu cầu doanh nghiệp phải tìm vị trí thay thế cho những công nhân bị AI thay thế hoặc tiếp tục giữ họ lại làm việc trong giai đoạn chuyển giao sau khi hệ thống mới đi vào hoạt động.
Suốt ba mươi năm qua, những hũ tương ớt Lao Gan Ma in chân dung nghiêm nghị của người sáng lập Tao Huabi đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên bàn ăn của nhiều gia đình Trung Quốc và là biểu tượng của ngành sản xuất thực phẩm truyền thống. Tuy nhiên, tuần này, thương hiệu có trụ sở tại Quý Châu bất ngờ rơi vào tâm bão lo âu của dư luận về trí tuệ nhân tạo.
Tin đồn cắt giảm nhân sự làm bùng nổ phản ứng trên mạng
Làn sóng đồn đoán bắt đầu lan rộng trên nền tảng Weibo vào thứ Hai, xoay quanh thông tin cho rằng Lao Gan Ma đã giảm đội ngũ phân loại ớt từ hơn 600 người xuống còn 48 người sau khi đưa vào vận hành một hệ thống kiểm tra ứng dụng AI.Thông tin này nhanh chóng thổi bùng lo ngại về tác động của tự động hóa đối với việc làm tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Một số người dùng mạng xã hội thậm chí đe dọa ngừng mua sản phẩm tương ớt này, trong khi một số ý kiến khác lại lên tiếng bảo vệ công ty, coi đây chỉ là quá trình nâng cấp công nghiệp thông thường.
Trước sức ép dư luận, Lao Gan Ma đã phủ nhận các đồn đoán về việc sa thải hàng loạt. Chia sẻ với cơ quan tin tức Ifeng vào thứ Hai, một nhân viên thuộc bộ phận nhân sự của công ty khẳng định họ có sử dụng công nghệ AI để kiểm tra chất lượng sản phẩm, nhưng báo cáo về việc sa thải quy mô lớn là sai sự thật. Nhân viên này cho biết công ty chưa bao giờ tuyển dụng nhiều công nhân đến mức như vậy. Các cuộc gọi liên tiếp đến trụ sở Lao Gan Ma vào thứ Tư để tìm hiểu thêm thông tin đều không có người nhấc máy.
Nguồn gốc xuất phát từ một phát biểu nâng cấp nhà máy
Các đồn đoán trên mạng dường như bắt nguồn từ các bài viết về quá trình nâng cấp nhà máy của doanh nghiệp. Theo bài viết gần đây trên Guizhou Daily, ông Li Xin, Phó Tổng giám đốc điều hành kiêm Giám đốc chất lượng của Lao Gan Ma, đã phát biểu tại Hội nghị Phát triển Chất lượng tỉnh Quý Châu năm 2026 diễn ra vào đầu tháng này rằng công ty đã áp dụng toàn diện công nghệ kiểm tra trực quan dựa trên AI từ năm 2025.Bản tin gốc của Guizhou Daily hoàn toàn không chứa bất kỳ số liệu nào về nhân sự. Tuy nhiên, các báo cáo xuất hiện sau đó đã tự thêm thắt những con số chưa được kiểm chứng về lực lượng lao động, từ đó kích hoạt làn sóng nghi ngờ rằng công nghệ này đã kéo theo tình trạng mất việc làm diện rộng.
Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Trung tâm John L. Thornton Trung Quốc thuộc Viện Brookings, nhận định phản ứng gay gắt từ công chúng lần này gây chú ý lớn chính vì hình ảnh bình dân của thương hiệu. Theo ông, Lao Gan Ma là cái tên mang tính biểu tượng và có lẽ là thứ cuối cùng mà mọi người nghĩ đến khi nhắc về AI. Sự việc cho thấy các doanh nghiệp Trung Quốc cần phải hết sức thận trọng khi đưa AI vào vận hành thực tế, bởi họ có nguy cơ chạm vào nỗi lo việc làm ngày càng gia tăng của người dân, dù các thông điệp chính thức thường tập trung vào góc nhìn lạc quan.
Áp lực cân bằng giữa phổ cập AI và bảo vệ việc làm
Vụ lùm xùm xuất hiện đúng vào thời điểm Bắc Kinh đang tìm cách đẩy mạnh ứng dụng AI nhưng đồng thời phải hạn chế tác động gây xáo trộn đối với lực lượng lao động tuyến đầu. Kế hoạch hành động "AI Plus" được công bố vào năm ngoái đặt mục tiêu tỷ lệ áp dụng AI đạt 70% trong các ngành chiến lược vào năm 2027 và nâng lên 90% vào năm 2030. Dù vậy, một số tranh chấp lao động liên quan đến việc cắt giảm nhân sự vì AI đã bắt đầu xuất hiện rải rác trên khắp đất nước trong năm nay.
Tuần trước, Quốc vụ viện Trung Quốc đã ban hành các hướng dẫn kêu gọi doanh nghiệp trong các ngành thâm dụng lao động phải thận trọng về tốc độ và quy mô triển khai AI nhằm giảm thiểu tối đa xáo trộn cho người lao động. Chỉ thị khuyến khích giới chủ thông báo trước cho nhân viên trước khi áp dụng AI trên quy mô lớn, đồng thời cung cấp hỗ trợ đào tạo lại kỹ năng và chuyển đổi nội bộ sang các vị trí khác.
Dù vậy, chuyên gia Kyle Chan cho rằng các biện pháp bảo vệ này còn có thể đi xa hơn nữa, chẳng hạn như yêu cầu doanh nghiệp phải tìm vị trí thay thế cho những công nhân bị AI thay thế hoặc tiếp tục giữ họ lại làm việc trong giai đoạn chuyển giao sau khi hệ thống mới đi vào hoạt động.
