Vừa sa thải hàng nghìn nhân sự văn phòng, Meta lại chi 115 triệu USD tìm công nhân kỹ thuật: Dân "cổ cồn trắng" hết đất sống?

[Mẫn Nhi]

Quyết định cắt giảm nhân sự văn phòng quy mô lớn nhưng lại mạnh tay chi tiền cho lực lượng lao động vật lý đang vạch trần một thực tế mới của cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI). Gã khổng lồ công nghệ Meta vừa công bố kế hoạch đầu tư 115 triệu USD vào chương trình đào tạo kỹ thuật viên kéo dài 5 tuần.

Bước đi này nhằm giải quyết tình trạng khan hiếm lao động lành nghề để xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ tham vọng AI của hãng, ngay sau khi tập đoàn này vừa trải qua một đợt sa thải nhân sự văn phòng diện rộng.

Học viện của Meta​

Dự án mới của Meta mang tên Học viện Lực lượng Lao động Mỹ (America's Workforce Academy). Đây là một sáng kiến hoàn toàn miễn phí, hỗ trợ tài chính cho học viên trong suốt quá trình đào tạo và cam kết đảm bảo việc làm đầu ra cho toàn bộ những người tốt nghiệp. Chương trình dự kiến sẽ chính thức được kích hoạt trước tiên tại các bang Louisiana, Ohio, Indiana và Texas ngay trong năm nay.

Điểm đặc biệt của học viện này là không yêu cầu học viên phải có kinh nghiệm từ trước. Sau khi hoàn thành khóa học kéo dài khoảng 5 tuần, mỗi cá nhân sẽ được cấp một chứng chỉ nghề được xác thực theo tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực thiết yếu như kỹ thuật điện, hệ thống cơ khí và hệ thống đường ống nước. Những kỹ năng này trực tiếp phục vụ cho việc vận hành hạ tầng vật lý của các trung tâm dữ liệu.

Trước đó, vào tháng 4, Meta cũng đã công bố chương trình đào tạo kỹ thuật viên cáp quang mang tên Level-Up kéo dài 4 tuần, dự kiến bắt đầu vào mùa hè này. Sáng kiến này đã chứng minh sức hút lớn khi thu về tới 35.000 hồ sơ ứng tuyển chỉ trong vòng 7 ngày đầu tiên phát động.

Cơn khát hạ tầng AI​

Sự chuyển dịch trong chiến lược định hướng lực lượng lao động của Meta cho thấy cơn sốt AI đang châm ngòi cho một cuộc chạy đua khốc liệt. Các tập đoàn công nghệ lớn dù liên tục cắt giảm nhân sự văn phòng (white-collar) nhưng lại phải cạnh tranh gay gắt để giành giật thợ điện, kỹ thuật viên cáp quang và công nhân lành nghề.

Ông Chris Kaufman, nhà đồng sáng lập nền tảng thương mại điện tử StockX kiêm cố vấn lãnh đạo, nhận định rằng bất chấp các tuyên bố về tự động hóa, AI vẫn phụ thuộc vào một lực lượng lao động con người khổng lồ để xây dựng các trung tâm dữ liệu, kéo đường dây cáp quang và duy trì nguồn điện. Áp lực xây dựng hạ tầng số đang đè nặng lên thị trường lao động Mỹ.

Trong năm 2025, giấy phép xây dựng đã được cấp cho 176 trung tâm dữ liệu mới tại 34 bang, thiết lập kỷ lục cao nhất kể từ khi trung tâm đầu tiên được phê duyệt vào năm 1976.

Trong khi đó, Hiệp hội Các nhà thầu và Nhà xây dựng Mỹ (ABC) ước tính ngành xây dựng quốc gia này đang thiếu hụt khoảng 349.000 công nhân ngay trong năm nay để đáp ứng tiến độ dự án. Bà Gina Raimondo, cựu Bộ trưởng Thương mại Mỹ, chia sẻ trên mạng xã hội X rằng nhiều người Mỹ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi cần đào tạo để có công việc thu nhập cao hơn nhưng không thể mất nguồn thu nhập hằng ngày để đi học. Học viện của Meta giải quyết nút thắt này bằng chương trình học nghề có trả lương và cấp chứng chỉ.

Bên cạnh công nhân xây dựng, nhân sự bảo vệ an ninh vật lý cho các trung tâm dữ liệu cũng nằm trong danh sách săn lùng ráo riết. Số lượng bài đăng tuyển dụng đề cập đến các từ khóa 'an ninh vật lý' và 'trung tâm dữ liệu' đã tăng trưởng gấp gần 4 lần so với thời điểm đầu năm 2020.

Rủi ro việc làm tạm thời​

Dù Meta đang nỗ lực lấp đầy các vị trí tuyển dụng, giới phân tích cảnh báo về tính bền vững dài hạn của những công việc tại trung tâm dữ liệu đối với nền kinh tế địa phương. Các trung tâm này nhìn chung không tạo ra số lượng lớn các công việc toàn thời gian cố định sau khi hoàn thành.

Nghiên cứu từ Trường Kinh doanh Marshall thuộc Đại học Nam California (USC) phát hiện ra một thực tế đáng ngại: ngay sau khi một trung tâm dữ liệu lớn được xây dựng xong và đi vào vận hành ổn định, lực lượng lao động tại chỗ sẽ bị cắt giảm trung bình tới 78%. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn cơ hội việc làm chỉ mang tính chất thời vụ trong giai đoạn xây dựng và lắp đặt ban đầu.

Chiến lược thắt lưng buộc bụng​

Bản thân Meta cũng vừa trải qua một đợt tái cơ cấu nhân sự mạnh tay khi sa thải khoảng 10% trong tổng số 78.000 nhân viên của mình vào tháng trước. Tập đoàn giải thích đây là một phần trong nỗ lực liên tục nhằm vận hành công ty hiệu quả hơn, đồng thời bù đắp cho các khoản đầu tư khổng lồ khác. Hiện tại, Meta đang đổ hàng trăm tỷ USD vào tham vọng AI và ráo riết tích hợp công nghệ này vào hệ sinh thái ứng dụng của mình, bao gồm WhatsApp, Messenger và Instagram.

Song song với việc cắt giảm nhân sự bên ngoài, Meta cũng thắt chặt kiểm soát hiệu suất nội bộ. Vào tháng 4, công ty đã âm thầm cài đặt một phần mềm mới trên máy tính làm việc của các nhân viên tại Mỹ nhằm theo dõi từng lượt gõ bàn phím và chuyển động chuột của họ. Mục đích của việc này là thu thập dữ liệu phục vụ cho việc huấn luyện chính mô hình AI của hãng.

Sự tương phản giữa việc sa thải hàng nghìn nhân sự văn phòng và chi hàng trăm triệu USD đào tạo lao động kỹ thuật tại Meta phản ánh một thực tế rõ ràng: kỷ nguyên AI không chỉ cần những thuật toán phức tạp mà trước hết cần một nền tảng hạ tầng vật lý vững chắc. Tuy nhiên, với tính chất cắt giảm nhân sự cơ hữu sau khi hoàn thiện dự án và việc giám sát nội bộ ngày càng gắt gao, người lao động trong cả hai nhóm cổ cồn trắng và cổ cồn xanh đều đang phải đối mặt với những áp lực và rủi ro lớn từ chiến lược chuyển dịch của các gã khổng lồ công nghệ.