Ngọc Yến✔
Writer
Ngày 14/11/2026, tại Texas, Hoa Kỳ, hãng công nghệ hàng không vũ trụ SpaceX đã ghi dấu một cột mốc chưa từng có trong lịch sử hàng không vũ trụ khi thành công bắt giữ tầng trên của tên lửa Starship (Ship 42) bằng hệ thống cánh tay cơ khí khổng lồ ngay tại tháp phóng, sau hơn 22 giờ bay quanh Trái Đất.
Trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, tên lửa Starship cao khoảng 122 mét đã phóng lên từ cơ sở Starbase ở nam Texas vào chiều 13/11 (giờ địa phương). Tầng đẩy Super Heavy không thể được thu hồi do sự cố nhiên liệu và phải chuyển hướng xuống Vịnh Mexico, nơi nó phát nổ. Trong khi đó, tầng trên Ship 42 tiếp tục hành trình, hoàn thành 14 vòng quỹ đạo, triển khai 26 vệ tinh Starlink V3 và quay trở về Trái Đất.
Khoảng 22,5 giờ sau khi phóng, Ship 42 tái nhập khí quyển, chịu nhiệt độ cực cao, rồi thực hiện cú lật thẳng đứng và hạ độ cao chính xác. Hai cánh tay robot của tháp phóng - được gọi là “đũa gắp” (chopsticks) thuộc hệ thống Mechazilla - đã khép lại, bắt giữ thân tàu giữa không trung. SpaceX ngay lập tức đăng thông báo: “Mechazilla catches Starship!”
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một tầng trên tên lửa bay vào quỹ đạo được bắt giữ bằng cánh tay cơ khí tại bệ phóng, thay vì hạ cánh xuống đất hoặc biển. Trước đó, SpaceX đã thành công bắt tầng đẩy Super Heavy ba lần, nhưng chưa từng thử nghiệm với tầng trên - phần khó hơn rất nhiều vì phải chịu tốc độ quỹ đạo khoảng 28.000 km/h và nhiệt độ tái nhập khốc liệt.
Người bình luận của SpaceX, Dan Huot, xúc động gọi đây là “mắt xích còn thiếu” và “chén thánh của ngành hàng không vũ trụ”. Quản trị viên NASA Jared Isaacman nhận xét: “Gần như phép màu… từng ngày lại có thêm nhiều người tin tưởng hơn”.
Thành công này đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn và nhanh chóng của Starship, giúp giảm mạnh chi phí phóng và mở đường cho các sứ mệnh đưa người lên Mặt Trăng cũng như sao Hỏa trong tương lai. Dù chưa đạt được mục tiêu bắt cả hai tầng trong cùng một chuyến bay, sự kiện vẫn được xem là kỳ tích kỹ thuật của thập kỷ.
Bước tiếp theo là gì?
Ngay sau kỳ tích lần đầu tiên điều khiển cánh tay cơ khí 'đũa gắp' bắt giữ nguyên vẹn tầng trên tàu vũ trụ Ship trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, giới kỹ thuật hàng không vũ trụ đang hướng sự chú ý vào những bài kiểm tra khắc nghiệt tiếp theo mà SpaceX buộc phải chinh phục. Theo phân tích công bố từ trang chuyên ngành Space, mục tiêu ngắn hạn của tỷ phú Elon Musk là hoàn thiện cú 'bắt kép' cả hai tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship trong cùng một nhiệm vụ, đồng thời chứng minh khả năng tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo.
Trong chuyến bay số 15 vừa qua, dù tàu Ship phía trên đáp gọn vào tháp phóng một cách ngoạn mục, tầng đẩy khổng lồ Super Heavy phía dưới lại phải chủ động hủy bắt và hạ cánh xuống biển do trục trặc kỹ thuật tách tầng. Trước đó SpaceX từng bắt thành công Super Heavy trong ba lần thử nghiệm khác, nhưng chưa bao giờ thực hiện trọn vẹn cả hai pha thu hồi trong cùng một lần phóng - điều kiện tiên quyết để kiểm tra, tân trang và đưa tên lửa lên bệ phóng lại ngay lập tức.
Theo tầm nhìn dài hạn được ban lãnh đạo SpaceX đặt ra, tần suất phóng tên lửa dày đặc nhờ tái sử dụng nhanh chóng là chìa khóa duy nhất để xây dựng các siêu chòm sao quy mô chưa từng có trên quỹ đạo Trái Đất. Cụ thể, hãng đang hướng tới việc triển khai mạng lưới băng thông rộng thế hệ mới Starlink V3 với quy mô lên tới 100.000 vệ tinh kết nối tốc độ cao toàn cầu.
Đáng chú ý hơn cả đối với ngành trí tuệ nhân tạo là dự án siêu chòm sao trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian mang tên Starmind, được tiết lộ có quy mô lớn gấp 10 lần Starlink V3 với tham vọng hướng tới 1 triệu vệ tinh điện toán sử dụng trực tiếp nguồn năng lượng mặt trời vô tận ngoài khí quyển. Nếu trở thành hiện thực, hạ tầng điện toán quỹ đạo này có thể giải quyết bài toán tiêu thụ điện lưới mặt đất đang gây tranh cãi gay gắt.
Dẫu vậy giới chuyên gia vẫn nhấn mạnh thu hồi nguyên vẹn thân tên lửa mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán tái sử dụng. Trong các tháng đầu năm 2027, SpaceX sẽ phải chứng minh năng lực vận hành luân chuyển siêu tốc không cần đại tu kéo dài và làm chủ công nghệ bơm chuyển hàng trăm tấn nhiên liệu đông lạnh ngoài không gian trước khi hiện thực hóa các nhà máy máy chủ AI trên quỹ đạo.
Trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, tên lửa Starship cao khoảng 122 mét đã phóng lên từ cơ sở Starbase ở nam Texas vào chiều 13/11 (giờ địa phương). Tầng đẩy Super Heavy không thể được thu hồi do sự cố nhiên liệu và phải chuyển hướng xuống Vịnh Mexico, nơi nó phát nổ. Trong khi đó, tầng trên Ship 42 tiếp tục hành trình, hoàn thành 14 vòng quỹ đạo, triển khai 26 vệ tinh Starlink V3 và quay trở về Trái Đất.
Khoảng 22,5 giờ sau khi phóng, Ship 42 tái nhập khí quyển, chịu nhiệt độ cực cao, rồi thực hiện cú lật thẳng đứng và hạ độ cao chính xác. Hai cánh tay robot của tháp phóng - được gọi là “đũa gắp” (chopsticks) thuộc hệ thống Mechazilla - đã khép lại, bắt giữ thân tàu giữa không trung. SpaceX ngay lập tức đăng thông báo: “Mechazilla catches Starship!”
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một tầng trên tên lửa bay vào quỹ đạo được bắt giữ bằng cánh tay cơ khí tại bệ phóng, thay vì hạ cánh xuống đất hoặc biển. Trước đó, SpaceX đã thành công bắt tầng đẩy Super Heavy ba lần, nhưng chưa từng thử nghiệm với tầng trên - phần khó hơn rất nhiều vì phải chịu tốc độ quỹ đạo khoảng 28.000 km/h và nhiệt độ tái nhập khốc liệt.
Người bình luận của SpaceX, Dan Huot, xúc động gọi đây là “mắt xích còn thiếu” và “chén thánh của ngành hàng không vũ trụ”. Quản trị viên NASA Jared Isaacman nhận xét: “Gần như phép màu… từng ngày lại có thêm nhiều người tin tưởng hơn”.
Thành công này đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn và nhanh chóng của Starship, giúp giảm mạnh chi phí phóng và mở đường cho các sứ mệnh đưa người lên Mặt Trăng cũng như sao Hỏa trong tương lai. Dù chưa đạt được mục tiêu bắt cả hai tầng trong cùng một chuyến bay, sự kiện vẫn được xem là kỳ tích kỹ thuật của thập kỷ.
Bước tiếp theo là gì?
Ngay sau kỳ tích lần đầu tiên điều khiển cánh tay cơ khí 'đũa gắp' bắt giữ nguyên vẹn tầng trên tàu vũ trụ Ship trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, giới kỹ thuật hàng không vũ trụ đang hướng sự chú ý vào những bài kiểm tra khắc nghiệt tiếp theo mà SpaceX buộc phải chinh phục. Theo phân tích công bố từ trang chuyên ngành Space, mục tiêu ngắn hạn của tỷ phú Elon Musk là hoàn thiện cú 'bắt kép' cả hai tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship trong cùng một nhiệm vụ, đồng thời chứng minh khả năng tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo.
Trong chuyến bay số 15 vừa qua, dù tàu Ship phía trên đáp gọn vào tháp phóng một cách ngoạn mục, tầng đẩy khổng lồ Super Heavy phía dưới lại phải chủ động hủy bắt và hạ cánh xuống biển do trục trặc kỹ thuật tách tầng. Trước đó SpaceX từng bắt thành công Super Heavy trong ba lần thử nghiệm khác, nhưng chưa bao giờ thực hiện trọn vẹn cả hai pha thu hồi trong cùng một lần phóng - điều kiện tiên quyết để kiểm tra, tân trang và đưa tên lửa lên bệ phóng lại ngay lập tức.
Theo tầm nhìn dài hạn được ban lãnh đạo SpaceX đặt ra, tần suất phóng tên lửa dày đặc nhờ tái sử dụng nhanh chóng là chìa khóa duy nhất để xây dựng các siêu chòm sao quy mô chưa từng có trên quỹ đạo Trái Đất. Cụ thể, hãng đang hướng tới việc triển khai mạng lưới băng thông rộng thế hệ mới Starlink V3 với quy mô lên tới 100.000 vệ tinh kết nối tốc độ cao toàn cầu.
Đáng chú ý hơn cả đối với ngành trí tuệ nhân tạo là dự án siêu chòm sao trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian mang tên Starmind, được tiết lộ có quy mô lớn gấp 10 lần Starlink V3 với tham vọng hướng tới 1 triệu vệ tinh điện toán sử dụng trực tiếp nguồn năng lượng mặt trời vô tận ngoài khí quyển. Nếu trở thành hiện thực, hạ tầng điện toán quỹ đạo này có thể giải quyết bài toán tiêu thụ điện lưới mặt đất đang gây tranh cãi gay gắt.
Dẫu vậy giới chuyên gia vẫn nhấn mạnh thu hồi nguyên vẹn thân tên lửa mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán tái sử dụng. Trong các tháng đầu năm 2027, SpaceX sẽ phải chứng minh năng lực vận hành luân chuyển siêu tốc không cần đại tu kéo dài và làm chủ công nghệ bơm chuyển hàng trăm tấn nhiên liệu đông lạnh ngoài không gian trước khi hiện thực hóa các nhà máy máy chủ AI trên quỹ đạo.