ThanhDat
Intern Writer
Theo Wall Street Journal, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út được cho là đã bí mật tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên các quốc gia vùng Vịnh trực tiếp nhắm mục tiêu vào Tehran kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự hồi cuối tháng 2, sự kiện dẫn tới cuộc chiến Iran-Iraq.
Nguồn tin của Wall Street Journal cho biết UAE đã thực hiện một chiến dịch bí mật nhằm vào một nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lawan ở Vịnh Ba Tư vào đầu tháng 4. Đến nay, Abu Dhabi vẫn chưa công khai xác nhận thông tin này. Trong khi đó, Không quân Ả Rập Xê Út được cho là đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran từ cuối tháng 3.
Newsweek dẫn ý kiến nhiều chuyên gia nhận định rằng nếu các thông tin trên là chính xác, điều đó cho thấy UAE và Saudi Arabia đang thay đổi cách tiếp cận với Iran theo hướng cứng rắn hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ Tehran đáp trả mạnh tay hơn trên toàn khu vực vùng Vịnh.
Bilal Saab, giám đốc điều hành cấp cao của Trung tâm Nghiên cứu Xu hướng và từng là cố vấn cấp cao của Lầu Năm Góc dưới thời Donald Trump, cho rằng đây là bước chuyển lớn từ “tuyên bố chính trị” sang “hành động quân sự thực tế”. Theo ông, UAE đang ngày càng đứng gần hơn với Mỹ và Israel trong chiến lược đối phó Iran.
Saab cảnh báo Tehran sẽ không bỏ qua động thái này. Ông cho rằng nếu chiến tranh tiếp tục leo thang, Iran hoàn toàn có thể tung ra các đòn trả đũa nghiêm trọng hơn nhằm vào UAE. Dù lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vẫn còn hiệu lực, tình hình hiện tại vẫn rất mong manh. Tổng thống Donald Trump từng mô tả thỏa thuận ngừng bắn này là “ở giai đoạn cuối”.
Alex Gray, chuyên gia thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định lập trường mới của UAE cho thấy nước này muốn chứng minh với Washington rằng họ là một đối tác chiến lược có năng lực và đáng tin cậy. Ông cũng cho rằng đây là thay đổi đáng kể nếu so với vài năm trước, khi Abu Dhabi từng nghi ngờ mức độ cam kết của Mỹ tại khu vực.
Một báo cáo mới từ Viện Nghiên cứu Royal United Services Institute tại London cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran đã khiến UAE xích lại gần hơn với Mỹ và Israel, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự và phòng thủ.
Theo giới chức UAE, hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn hơn 2.260 máy bay không người lái và 580 tên lửa do Iran phóng. Tuy nhiên, Wall Street Journal cho biết tổng số UAV và tên lửa mà Iran nhắm vào UAE thực tế đã vượt 2.800 quả, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong khu vực.
Dù lệnh ngừng bắn được công bố hồi tháng 4 vẫn tồn tại, Tehran được cho là tiếp tục duy trì các hoạt động gây sức ép nhằm vào UAE. Vụ cháy xảy ra tại nhà máy lọc dầu trên đảo Lawan diễn ra đúng thời điểm thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực.
Mona Jacobian, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định việc UAE không xác nhận hay phủ nhận các thông tin liên quan là điều rất đáng chú ý. Theo bà, sự im lặng này có thể là thông điệp ngầm gửi tới Tehran rằng Abu Dhabi đã sẵn sàng thiết lập “lằn ranh đỏ” mới.
Bà cũng cho rằng các diễn biến gần đây phản ánh sự khác biệt ngày càng lớn giữa các quốc gia vùng Vịnh trong cách xử lý mối đe dọa từ Iran. Dù nhiều nước trong khu vực cũng từng bị Tehran tấn công, ngoài UAE và các thông tin liên quan tới Saudi Arabia, chưa có quốc gia nào công khai bị cho là tham gia phản công quân sự trực tiếp.
Iran đã tấn công toàn bộ sáu quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, với mục tiêu không chỉ là căn cứ quân sự Mỹ mà còn cả sân bay và cơ sở hạ tầng dầu mỏ dân sự.
Năm 2020, UAE bình thường hóa quan hệ với Israel thông qua Hiệp định Abraham do Mỹ bảo trợ. Bahrain cũng tham gia thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Một cố vấn của Tổng thống UAE từng nhận định rằng các cuộc tấn công quy mô lớn của Iran vào vùng Vịnh thực tế lại khiến vai trò của Israel tại khu vực được củng cố thay vì suy yếu. Theo ông, nhiều người dân vùng Vịnh hiện coi Iran mới là nguồn đe dọa trực tiếp.
Việc UAE rút khỏi OPEC được xem là dấu hiệu cho thấy căng thẳng kéo dài với Riyadh về sản lượng dầu và chiến lược năng lượng. Trong khi Saudi Arabia muốn duy trì chính sách hạn chế sản lượng để giữ giá dầu ổn định, UAE muốn mở rộng sản xuất nhằm phục vụ các kế hoạch phát triển kinh tế ít phụ thuộc carbon.
Jacob Bian cho rằng nếu Saudi Arabia thực sự tham gia tấn công Iran, điều đó phản ánh mức độ đe dọa mà Riyadh cảm nhận từ Tehran đã tăng lên đáng kể. Theo ông, Saudi Arabia có thể tin rằng chỉ phản ứng quân sự mới đủ sức ngăn chặn các đợt tấn công tiếp theo từ Iran.
Ông cũng lưu ý rằng xung đột hiện không còn giới hạn trong quan hệ Iran-Israel mà đã lan rộng sang Lebanon, nơi Israel đang mở chiến dịch chống Hezbollah.
Iran và Saudi Arabia vốn là hai đối thủ chiến lược lâu năm tại Trung Đông. Riyadh từng hậu thuẫn cuộc chiến chống lực lượng Houthi thân Iran ở Yemen, đồng thời hai bên cũng liên tục đối đầu về ảnh hưởng chính trị, quân sự và tôn giáo trong khu vực.
Một số nguồn tin cho biết Tehran dường như đã biết trước về các cuộc tấn công và sau đó tham gia các cuộc đàm phán ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Thái tử Mohammed bin Salman trong nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump đã duy trì quan hệ rất chặt chẽ với Washington và Jared Kushner. Theo New York Times, ông được cho là ủng hộ việc tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran, xem đây là “cơ hội lịch sử” để tái định hình Trung Đông.
Tuy vậy, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Saudi Arabia khẳng định Riyadh vẫn theo đuổi chính sách giảm leo thang và ưu tiên ổn định cho khu vực.
Gregory Brou, chuyên gia phân tích Iran tại Eurasia Group, cho rằng điều đặc biệt là cả Saudi Arabia lẫn Iran đều không công khai thừa nhận các hoạt động quân sự liên quan.
Quân đội UAE hiện được đánh giá là lực lượng hiện đại hàng đầu trong khối vùng Vịnh, sở hữu nhiều khí tài tiên tiến do Mỹ sản xuất, đặc biệt là các hệ thống phòng không có khả năng đánh chặn tên lửa tốc độ cao.
Washington coi UAE là “đối tác quốc phòng chủ chốt”, dù nước này không thuộc NATO nhưng vẫn đóng vai trò chiến lược quan trọng đối với Mỹ.
Hiện UAE vận hành chưa tới 80 tiêm kích F-16 do Lockheed Martin sản xuất. Nước này cũng sở hữu tên lửa Sidewinder phục vụ tác chiến không đối không. Kể từ năm 2021, Israel đã bán cho UAE lượng lớn vũ khí trị giá hàng tỷ USD.
Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee gần đây còn tuyên bố Israel từng cung cấp hệ thống Iron Dome cho UAE trong cuộc chiến Iran-Iraq, đồng thời triển khai thêm nhân sự và hệ thống phòng thủ tên lửa tới quốc gia này.
Bilal Saab nhận định UAE hoàn toàn có đủ năng lực để thực hiện các chiến dịch quân sự tấn công và hiện là một trong những lực lượng quân sự mạnh nhất khu vực, chỉ đứng sau Israel.
Theo báo cáo “Cân bằng quân sự 2026” của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, UAE hiện có khoảng 63.000 quân nhân thường trực, trong đó khoảng 44.000 người phục vụ trong lực lượng lục quân.
Nguồn tin của Wall Street Journal cho biết UAE đã thực hiện một chiến dịch bí mật nhằm vào một nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lawan ở Vịnh Ba Tư vào đầu tháng 4. Đến nay, Abu Dhabi vẫn chưa công khai xác nhận thông tin này. Trong khi đó, Không quân Ả Rập Xê Út được cho là đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran từ cuối tháng 3.
Newsweek dẫn ý kiến nhiều chuyên gia nhận định rằng nếu các thông tin trên là chính xác, điều đó cho thấy UAE và Saudi Arabia đang thay đổi cách tiếp cận với Iran theo hướng cứng rắn hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ Tehran đáp trả mạnh tay hơn trên toàn khu vực vùng Vịnh.
Bilal Saab, giám đốc điều hành cấp cao của Trung tâm Nghiên cứu Xu hướng và từng là cố vấn cấp cao của Lầu Năm Góc dưới thời Donald Trump, cho rằng đây là bước chuyển lớn từ “tuyên bố chính trị” sang “hành động quân sự thực tế”. Theo ông, UAE đang ngày càng đứng gần hơn với Mỹ và Israel trong chiến lược đối phó Iran.
Saab cảnh báo Tehran sẽ không bỏ qua động thái này. Ông cho rằng nếu chiến tranh tiếp tục leo thang, Iran hoàn toàn có thể tung ra các đòn trả đũa nghiêm trọng hơn nhằm vào UAE. Dù lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vẫn còn hiệu lực, tình hình hiện tại vẫn rất mong manh. Tổng thống Donald Trump từng mô tả thỏa thuận ngừng bắn này là “ở giai đoạn cuối”.
UAE và Saudi Arabia chuyển sang lập trường cứng rắn hơn
Theo Saab, hành động được cho là của UAE phản ánh chính sách đối ngoại ngày càng độc lập và quyết đoán của Abu Dhabi. Tuy nhiên, việc nước này trực tiếp tham gia một chiến dịch quân sự thay vì chỉ đưa ra tín hiệu ngoại giao vẫn khiến nhiều chuyên gia bất ngờ.
Alex Gray, chuyên gia thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định lập trường mới của UAE cho thấy nước này muốn chứng minh với Washington rằng họ là một đối tác chiến lược có năng lực và đáng tin cậy. Ông cũng cho rằng đây là thay đổi đáng kể nếu so với vài năm trước, khi Abu Dhabi từng nghi ngờ mức độ cam kết của Mỹ tại khu vực.
Một báo cáo mới từ Viện Nghiên cứu Royal United Services Institute tại London cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran đã khiến UAE xích lại gần hơn với Mỹ và Israel, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự và phòng thủ.
Theo giới chức UAE, hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn hơn 2.260 máy bay không người lái và 580 tên lửa do Iran phóng. Tuy nhiên, Wall Street Journal cho biết tổng số UAV và tên lửa mà Iran nhắm vào UAE thực tế đã vượt 2.800 quả, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong khu vực.
Dù lệnh ngừng bắn được công bố hồi tháng 4 vẫn tồn tại, Tehran được cho là tiếp tục duy trì các hoạt động gây sức ép nhằm vào UAE. Vụ cháy xảy ra tại nhà máy lọc dầu trên đảo Lawan diễn ra đúng thời điểm thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực.
Mona Jacobian, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định việc UAE không xác nhận hay phủ nhận các thông tin liên quan là điều rất đáng chú ý. Theo bà, sự im lặng này có thể là thông điệp ngầm gửi tới Tehran rằng Abu Dhabi đã sẵn sàng thiết lập “lằn ranh đỏ” mới.
Bà cũng cho rằng các diễn biến gần đây phản ánh sự khác biệt ngày càng lớn giữa các quốc gia vùng Vịnh trong cách xử lý mối đe dọa từ Iran. Dù nhiều nước trong khu vực cũng từng bị Tehran tấn công, ngoài UAE và các thông tin liên quan tới Saudi Arabia, chưa có quốc gia nào công khai bị cho là tham gia phản công quân sự trực tiếp.
Iran đã tấn công toàn bộ sáu quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, với mục tiêu không chỉ là căn cứ quân sự Mỹ mà còn cả sân bay và cơ sở hạ tầng dầu mỏ dân sự.
Năm 2020, UAE bình thường hóa quan hệ với Israel thông qua Hiệp định Abraham do Mỹ bảo trợ. Bahrain cũng tham gia thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Một cố vấn của Tổng thống UAE từng nhận định rằng các cuộc tấn công quy mô lớn của Iran vào vùng Vịnh thực tế lại khiến vai trò của Israel tại khu vực được củng cố thay vì suy yếu. Theo ông, nhiều người dân vùng Vịnh hiện coi Iran mới là nguồn đe dọa trực tiếp.
Căng thẳng địa chính trị và cuộc cạnh tranh quyền lực tại Trung Đông
Trong vài năm qua, UAE ngày càng tăng cường hợp tác chiến lược với Mỹ và Israel trong các vấn đề an ninh khu vực và đối phó Iran. Tuy nhiên, nước này cũng có nhiều khác biệt với Saudi Arabia về chính sách dầu mỏ và ưu tiên địa chính trị, thậm chí đã rời OPEC.
Việc UAE rút khỏi OPEC được xem là dấu hiệu cho thấy căng thẳng kéo dài với Riyadh về sản lượng dầu và chiến lược năng lượng. Trong khi Saudi Arabia muốn duy trì chính sách hạn chế sản lượng để giữ giá dầu ổn định, UAE muốn mở rộng sản xuất nhằm phục vụ các kế hoạch phát triển kinh tế ít phụ thuộc carbon.
Jacob Bian cho rằng nếu Saudi Arabia thực sự tham gia tấn công Iran, điều đó phản ánh mức độ đe dọa mà Riyadh cảm nhận từ Tehran đã tăng lên đáng kể. Theo ông, Saudi Arabia có thể tin rằng chỉ phản ứng quân sự mới đủ sức ngăn chặn các đợt tấn công tiếp theo từ Iran.
Ông cũng lưu ý rằng xung đột hiện không còn giới hạn trong quan hệ Iran-Israel mà đã lan rộng sang Lebanon, nơi Israel đang mở chiến dịch chống Hezbollah.
Iran và Saudi Arabia vốn là hai đối thủ chiến lược lâu năm tại Trung Đông. Riyadh từng hậu thuẫn cuộc chiến chống lực lượng Houthi thân Iran ở Yemen, đồng thời hai bên cũng liên tục đối đầu về ảnh hưởng chính trị, quân sự và tôn giáo trong khu vực.
Một số nguồn tin cho biết Tehran dường như đã biết trước về các cuộc tấn công và sau đó tham gia các cuộc đàm phán ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Thái tử Mohammed bin Salman trong nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump đã duy trì quan hệ rất chặt chẽ với Washington và Jared Kushner. Theo New York Times, ông được cho là ủng hộ việc tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran, xem đây là “cơ hội lịch sử” để tái định hình Trung Đông.
Tuy vậy, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Saudi Arabia khẳng định Riyadh vẫn theo đuổi chính sách giảm leo thang và ưu tiên ổn định cho khu vực.
Gregory Brou, chuyên gia phân tích Iran tại Eurasia Group, cho rằng điều đặc biệt là cả Saudi Arabia lẫn Iran đều không công khai thừa nhận các hoạt động quân sự liên quan.
Quân đội UAE hiện được đánh giá là lực lượng hiện đại hàng đầu trong khối vùng Vịnh, sở hữu nhiều khí tài tiên tiến do Mỹ sản xuất, đặc biệt là các hệ thống phòng không có khả năng đánh chặn tên lửa tốc độ cao.
Washington coi UAE là “đối tác quốc phòng chủ chốt”, dù nước này không thuộc NATO nhưng vẫn đóng vai trò chiến lược quan trọng đối với Mỹ.
Hiện UAE vận hành chưa tới 80 tiêm kích F-16 do Lockheed Martin sản xuất. Nước này cũng sở hữu tên lửa Sidewinder phục vụ tác chiến không đối không. Kể từ năm 2021, Israel đã bán cho UAE lượng lớn vũ khí trị giá hàng tỷ USD.
Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee gần đây còn tuyên bố Israel từng cung cấp hệ thống Iron Dome cho UAE trong cuộc chiến Iran-Iraq, đồng thời triển khai thêm nhân sự và hệ thống phòng thủ tên lửa tới quốc gia này.
Bilal Saab nhận định UAE hoàn toàn có đủ năng lực để thực hiện các chiến dịch quân sự tấn công và hiện là một trong những lực lượng quân sự mạnh nhất khu vực, chỉ đứng sau Israel.
Theo báo cáo “Cân bằng quân sự 2026” của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, UAE hiện có khoảng 63.000 quân nhân thường trực, trong đó khoảng 44.000 người phục vụ trong lực lượng lục quân.
