Từng dạy cả thế giới làm xe hơi, các ông lớn Đức giờ đau đầu cắt hàng vạn việc làm vì áp lực từ Trung Quốc

[The Storm Riders✔]

Hơn 42.000 nhân sự trong ngành ô tô Đức vừa mất việc chỉ trong vòng một năm, kéo quy mô lao động về đáy thấp nhất kể từ 2005. Khi thị trường Trung Quốc giảm nhiệt còn xe điện giá rẻ từ đất nước tỷ dân lại ồ ạt đổ bộ vào châu Âu, cỗ máy công nghiệp danh tiếng của Đức đang phải đối diện với một thực tế khắc nghiệt: buộc phải thu hẹp quy mô để tồn tại.

Ảnh: dpa​

Cú sốc nhân sự sâu nhất trong gần hai thập kỷ​

Ngành công nghiệp ô tô từng là niềm tự hào tuyệt đối của nước Đức, nhưng những con số thống kê mới nhất lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Trong vòng một năm tính đến cuối tháng 6, ngành xe hơi nước này đã cắt giảm 42.300 việc làm, tương đương mức giảm 5,8% lực lượng lao động. Đây là mức nhân sự thấp nhất ghi nhận được kể từ năm 2005.

So với mức giảm chung 2,7% (khoảng 144.100 việc làm) của toàn ngành sản xuất Đức, ngành ô tô đang chịu đòn đau nhất. Nguyên nhân không nằm ở đâu xa: lợi nhuận sụt giảm mạnh tại thị trường quen thuộc Trung Quốc và sự bành trướng thần tốc của các hãng xe Trung Quốc ngay tại chính sân nhà châu Âu.

Những cái tên đầu bảng đều không thoát khỏi vùng xoáy. Volkswagen vừa ghi nhận lợi nhuận ròng nửa đầu năm giảm khoảng 30%, trong khi Mercedes-Benz phải hạ dự báo doanh số cả năm. Cả hai đều chỉ đích danh sự chững lại của nhu cầu tại Trung Quốc là yếu tố kéo lùi kết quả kinh doanh.

Khi những trụ cột tự hào bắt đầu lung lay​

Mô hình thành công kinh điển của xe Đức – tập trung vào phân khúc xe sang, đẩy mạnh xuất khẩu toàn cầu và dẫn đầu về công nghệ – đang rung lắc dữ dội.

Nguyên nhân cốt lõi đến từ tình trạng dư thừa công suất tại Đức cùng quá trình chuyển đổi sang xe điện còn nhiều chông gai. Các nhà máy ở Đức hiện chỉ sản xuất khoảng 4,2 triệu xe du lịch mỗi năm, giảm mạnh so với con số 6 triệu xe của một thập kỷ trước. Điều này khiến khoảng 30% công suất nhà máy bị bỏ trống. Đã vậy, tỷ suất lợi nhuận từ xe điện lại thấp hơn xe xăng, còn các chuỗi cung ứng linh kiện thì chật vật vì sản lượng sụt giảm.

Cú đấm từ thị trường Trung Quốc thực chất đã đánh thẳng vào "túi tiền" của các hãng xe Đức. So với năm 2019, lượng xe xuất khẩu từ Đức sang Trung Quốc hụt khoảng 150.000 đến 200.000 xe. Đáng nói, đây chủ yếu là các mẫu xe mang lại biên lợi nhuận béo bở nhất từ Porsche và Mercedes-Benz. Lợi nhuận từ các liên doanh tại Trung Quốc cũng cắm đầu đi xuống.

Cú "quay xe" của những người từng phản đối bảo hộ​

Sự hiện diện ngày một lớn của các thương hiệu Trung Quốc đang biến nơi này thành mối đe dọa trực diện với tương lai công nghiệp Đức. Giới phân tích tại Citi dự báo thị phần xe Trung Quốc tại châu Âu có thể leo từ mức 10% hiện nay lên 15-30% vào năm 2035. Đến lúc đó, riêng tập đoàn Volkswagen (không tính Porsche) có nguy cơ mất hơn 500.000 xe doanh số so với năm ngoái.

Đứng trước "cú sốc Trung Quốc 2.0", tâm lý của các hãng xe Đức bắt đầu đổi chiều rõ rệt. CEO Oliver Blume của Volkswagen – người từng phản đối việc Liên minh châu Âu (EU) áp thuế xe điện Trung Quốc hồi năm 2024 – vừa qua đã phải thúc giục Brussels nhanh chóng hành động để áp thuế lên cả xe plug-in hybrid nhập khẩu.

Tuy nhiên, nội bộ ngành công nghiệp Đức vẫn đang chia rẽ về cách ứng phó. Trong khi các nhà cung ứng linh kiện nhiệt tình ủng hộ quy định yêu cầu tăng tỷ lệ sản xuất nội địa để được nhận trợ cấp, thì các nhà sản xuất xe thành phẩm lại tỏ ra dè dặt hơn.

Chấp nhận sự thật: Phải thu hẹp để sống sót​

Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA) đưa ra dự báo ảm đạm: đến năm 2035, ngành này có thể mất tới 225.000 việc làm so với năm 2019, trong đó khoảng 100.000 vị trí đã biến mất, nhóm chịu trận nặng nhất là các công ty phụ trợ.

Dù có những dấu hiệu cho thấy xe Trung Quốc bán phá giá và thiếu sòng phẳng về giá, việc dựng hàng rào thuế quan đơn thuần sẽ không giải quyết được gốc rễ vấn đề của nước Đức. Châu Âu còn phải tự giải bài toán kích cầu nội địa, đặc biệt là cải thiện hạ tầng trạm sạc công cộng vốn còn thiếu thốn.

Ngành ô tô Đức chưa thể sụp đổ hay biến mất, nhưng thời kỳ đỉnh cao dễ thở đã qua. Việc chấp nhận thu hẹp quy mô sản xuất trong nước là cái giá bắt buộc phải trả trong cuộc chơi xe điện toàn cầu.