TTXVN được Cổng TTCP đăng lại một thông tin rất đáng chú ý: Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo về định hướng nghiên cứu làm chủ công nghệ lượng tử.
Tuy nhiên, hiện nay ngay cả các cường quốc công nghệ như Hoa Kỳ hay Trung Quốc cũng vẫn chưa thực sự làm chủ hoàn toàn công nghệ lượng tử. Phần lớn thành tựu mới dừng ở mức phòng thí nghiệm, thử nghiệm hoặc các ứng dụng quy mô nhỏ. Máy tính lượng tử hiện nay vẫn đối mặt với hàng loạt rào cản như độ ổn định thấp, chi phí cực lớn và khó thương mại hóa đại trà.
Hãy tưởng tượng bạn bước vào phòng thí nghiệm lượng tử tối tân nhất của Mỹ hay Trung Quốc: đập vào mắt không phải là một chiếc máy tính gọn nhẹ, mà là một "chiếc đèn chùm" khổng lồ bằng đồng và vàng cao bằng cả tòa nhà, đang gầm rú để duy trì nhiệt độ lạnh hơn cả không gian vũ trụ (-273 độ C). Bên trong cái "lồng kính" triệu đô đó, các kỹ sư đang nín thở bảo vệ những hạt qubit dữ liệu siêu mong manh, bởi chỉ cần một cái hắt hơi, một độ rung nhẹ từ bước chân, hay một làn sóng Wi-Fi lọt vào, hệ thống sẽ lập tức bị nhiễu và biến toàn bộ phép tính toán tỷ USD thành một mớ lỗi vô nghĩa.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương phát biểu tại cuộc họp sáng nay về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”. Ảnh: TTXVN
Dù được ca ngợi là giải được những bài toán siêu máy tính mất hàng ngàn năm trong vài giây, nhưng thực chất đó mới chỉ là những bài toán giả lập ngẫu nhiên được "đo ni đóng giày" riêng cho máy trong phòng thí nghiệm; còn khi đối mặt với thực tế như dự báo thời tiết hay chế tạo vaccine, cỗ máy này vẫn hoàn toàn bất lực.
Chính vì sự "đỏng đảnh" và ngốn tiền khủng khiếp đó, việc thương mại hóa đại trà hiện nay vẫn là điều không tưởng. Không một doanh nghiệp nào có thể mua đứt hay mang một cỗ máy lượng tử về đặt tại văn phòng, mà tất cả phải dùng "ké" thông qua dịch vụ đám mây - tức là gửi bài toán qua Internet nhờ máy trong phòng thí nghiệm của IBM hay Google tính hộ rồi trả kết quả về. Công nghệ lượng tử của các siêu cường hiện nay thực chất đang giống như những chiếc máy tính điện tử đầu tiên của thập niên 1940: vô cùng quyền năng nhưng cồng kềnh, đắt đỏ, dễ hỏng hóc và vẫn phải "giam mình" trong lồng kính nghiên cứu chứ chưa thể bước ra phục vụ đời sống đại chúng.
Chính vì tiềm năng đó mà nhiều quốc gia coi đây là “cuộc đua công nghệ của tương lai”, tương tự cách thế giới từng chạy đua về internet hay trí tuệ nhân tạo.
Vậy Việt Nam có nên tham gia vào không? Việt Nam hoàn toàn rất nên và không thể đứng ngoài cuộc trong làn sóng công nghệ lượng tử, bởi đây không chỉ là cuộc đua về công nghệ thuần túy, mà là yếu tố sống còn quyết định an ninh quốc gia, chủ quyền số và vị thế kinh tế của đất nước trong tương lai [mình sẽ giải thích ở cuối bài, nên bạn chịu khó kéo sâu thêm nha); nếu bỏ lỡ, chúng ta sẽ mãi tụt hậu và hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ cốt lõi của nước ngoài.
Tuy nhiên, thay vì lao vào một cuộc đua "đốt tiền" chế tạo phần cứng vượt quá tiềm lực kinh tế, cách tiếp cận khôn ngoan của Việt Nam là tập trung vào phần mềm lượng tử, mật mã bảo mật chống lượng tử, và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao bằng cách đứng trên vai các gã khổng lồ công nghệ thông qua hợp tác quốc tế. Theo bản tin của TTXVN, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho thấy Việt Nam đang chọn cách tiếp cận khá thực tế và thận trọng.
Thông điệp xuyên suốt là không đầu tư dàn trải, không chạy theo hình thức, mà ưu tiên các lĩnh vực gắn trực tiếp với nhu cầu của Việt Nam như an ninh mạng, chủ quyền dữ liệu, AI, bán dẫn và quốc phòng. Công nghệ lượng tử nếu tách rời các mục tiêu này sẽ rất dễ trở thành một chương trình nghiên cứu tốn kém nhưng khó tạo ra sức mạnh thực tế.
Một điểm đáng chú ý khác là Việt Nam không đặt vấn đề phải lập tức cạnh tranh trong chế tạo máy tính lượng tử hoàn chỉnh, bởi ngay cả những nước này cũng còn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Thay vào đó, định hướng được nhấn mạnh là xây dựng nền tảng nghiên cứu, đào tạo nhân lực, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và từng bước tham gia vào chuỗi công nghệ toàn cầu.
Bài phát biểu cũng cho thấy Việt Nam muốn tận dụng hợp tác quốc tế để học hỏi công nghệ, nhưng đồng thời cảnh báo không để hợp tác biến thành “một sự phụ thuộc mới”. Đây là cách tiếp cận khá cân bằng trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng căng thẳng.
Theo ý tôi hiểu, điều Việt Nam đang hướng tới lúc này chưa phải là tạo ra “máy tính lượng tử Việt Nam” ngay lập tức, mà là chuẩn bị nền móng để không bị bỏ lại phía sau trong một công nghệ được dự báo sẽ ảnh hưởng lớn tới kinh tế, quân sự và an ninh thế giới trong nhiều thập kỷ tới.
Chi tiết mời bạn đọc ở link dưới đây:
baochinhphu.vn
Tại sao công nghệ lượng tử lại là yếu tố sống còn quyết định an ninh quốc gia, chủ quyền số và vị thế kinh tế của đất nước?
Tại sao Tổng bí thư Tô Lâm lại nói công nghệ lượng tử liên quan đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước?
Lý do công nghệ lượng tử được coi là "yếu tố sống còn" đối với Việt Nam nằm ở 3 điểm mấu chốt sau:
Về an ninh quốc gia (Mối đe dọa bẻ gãy mọi mật mã): Tất cả hệ thống bảo mật hiện nay từ tài khoản ngân hàng, bí mật quân sự, đến hệ thống cơ yếu của chính phủ đều dựa trên các thuật toán mã hóa cổ điển. Đối với máy tính thông thường, việc giải các thuật toán này phải mất hàng tỷ năm. Nhưng máy tính lượng tử mạnh có thể giải mã chúng trong vòng vài phút. Nếu Việt Nam đứng ngoài cuộc và không sớm nghiên cứu mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography), toàn bộ hệ thống an ninh và dữ liệu mật của quốc gia sẽ hoàn toàn "trần trụi" trước năng lực tấn công của nước ngoài.
Về chủ quyền số: Chủ quyền số nghĩa là khả năng tự chủ, tự quyết đối với không gian mạng và hạ tầng dữ liệu của chính mình. Nếu chúng ta không có chuyên gia, không có hạ tầng thích ứng với công nghệ lượng tử, chúng ta sẽ phải đi mua hoặc thuê "lá chắn bảo mật" từ các tập đoàn nước ngoài. Việc này không khác gì giao chìa khóa cổng quốc gia cho người khác giữ - họ có thể ngắt kết nối hoặc kiểm soát chúng ta bất cứ lúc nào.
Về vị thế kinh tế Công nghệ lượng tử có khả năng tăng tốc việc tìm ra các loại vật liệu mới siêu bền, tối ưu hóa các tuyến vận tải biển toàn cầu, hay mô phỏng các chuỗi cung ứng phức tạp chỉ trong nháy mắt. Quốc gia nào làm chủ được công nghệ này sẽ nắm giữ hiệu suất lao động và năng lực cạnh tranh vượt trội tuyệt đối. Nếu Việt Nam không chuẩn bị sẵn nhân lực và giải pháp phần mềm lượng tử ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ bị bỏ lại ở nhóm các nước "đọc hướng dẫn sử dụng" và làm thuê công đoạn giá trị thấp, đánh mất cơ hội thay đổi vị thế kinh tế trên trường quốc tế.
Công nghệ lượng tử là khó, đúng vậy! Nhưng tham gia vào cuộc chơi công nghệ lượng tử không phải ảo tưởng hay nói cho hay, mà là để tự vệ và chuẩn bị bệ phóng để đất nước không bị biến thành "vùng trũng" công nghệ trong vài thập kỷ tới.
Có thể nhiều người chưa biết công nghệ lượng tử là gì. Cũng đúng vì nó còn mới và là một thách thức với cả các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc. Nói một cách đơn giản, công nghệ lượng tử là lĩnh vực khai thác các quy luật đặc biệt của vật lý lượng tử để tạo ra những công nghệ mới mạnh hơn rất nhiều so với công nghệ truyền thống hiện nay. Ví dụ nổi bật nhất là máy tính lượng tử, có khả năng xử lý những bài toán mà siêu máy tính hiện tại phải mất hàng nghìn năm mới giải xong. Ngoài ra còn có truyền thông lượng tử siêu bảo mật, cảm biến lượng tử độ chính xác cực cao hay radar lượng tử trong quân sự.
Tuy nhiên, hiện nay ngay cả các cường quốc công nghệ như Hoa Kỳ hay Trung Quốc cũng vẫn chưa thực sự làm chủ hoàn toàn công nghệ lượng tử. Phần lớn thành tựu mới dừng ở mức phòng thí nghiệm, thử nghiệm hoặc các ứng dụng quy mô nhỏ. Máy tính lượng tử hiện nay vẫn đối mặt với hàng loạt rào cản như độ ổn định thấp, chi phí cực lớn và khó thương mại hóa đại trà.
Hãy tưởng tượng bạn bước vào phòng thí nghiệm lượng tử tối tân nhất của Mỹ hay Trung Quốc: đập vào mắt không phải là một chiếc máy tính gọn nhẹ, mà là một "chiếc đèn chùm" khổng lồ bằng đồng và vàng cao bằng cả tòa nhà, đang gầm rú để duy trì nhiệt độ lạnh hơn cả không gian vũ trụ (-273 độ C). Bên trong cái "lồng kính" triệu đô đó, các kỹ sư đang nín thở bảo vệ những hạt qubit dữ liệu siêu mong manh, bởi chỉ cần một cái hắt hơi, một độ rung nhẹ từ bước chân, hay một làn sóng Wi-Fi lọt vào, hệ thống sẽ lập tức bị nhiễu và biến toàn bộ phép tính toán tỷ USD thành một mớ lỗi vô nghĩa.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương phát biểu tại cuộc họp sáng nay về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”. Ảnh: TTXVN
Dù được ca ngợi là giải được những bài toán siêu máy tính mất hàng ngàn năm trong vài giây, nhưng thực chất đó mới chỉ là những bài toán giả lập ngẫu nhiên được "đo ni đóng giày" riêng cho máy trong phòng thí nghiệm; còn khi đối mặt với thực tế như dự báo thời tiết hay chế tạo vaccine, cỗ máy này vẫn hoàn toàn bất lực.
Chính vì sự "đỏng đảnh" và ngốn tiền khủng khiếp đó, việc thương mại hóa đại trà hiện nay vẫn là điều không tưởng. Không một doanh nghiệp nào có thể mua đứt hay mang một cỗ máy lượng tử về đặt tại văn phòng, mà tất cả phải dùng "ké" thông qua dịch vụ đám mây - tức là gửi bài toán qua Internet nhờ máy trong phòng thí nghiệm của IBM hay Google tính hộ rồi trả kết quả về. Công nghệ lượng tử của các siêu cường hiện nay thực chất đang giống như những chiếc máy tính điện tử đầu tiên của thập niên 1940: vô cùng quyền năng nhưng cồng kềnh, đắt đỏ, dễ hỏng hóc và vẫn phải "giam mình" trong lồng kính nghiên cứu chứ chưa thể bước ra phục vụ đời sống đại chúng.
Chính vì tiềm năng đó mà nhiều quốc gia coi đây là “cuộc đua công nghệ của tương lai”, tương tự cách thế giới từng chạy đua về internet hay trí tuệ nhân tạo.
Vậy Việt Nam có nên tham gia vào không? Việt Nam hoàn toàn rất nên và không thể đứng ngoài cuộc trong làn sóng công nghệ lượng tử, bởi đây không chỉ là cuộc đua về công nghệ thuần túy, mà là yếu tố sống còn quyết định an ninh quốc gia, chủ quyền số và vị thế kinh tế của đất nước trong tương lai [mình sẽ giải thích ở cuối bài, nên bạn chịu khó kéo sâu thêm nha); nếu bỏ lỡ, chúng ta sẽ mãi tụt hậu và hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ cốt lõi của nước ngoài.
Tuy nhiên, thay vì lao vào một cuộc đua "đốt tiền" chế tạo phần cứng vượt quá tiềm lực kinh tế, cách tiếp cận khôn ngoan của Việt Nam là tập trung vào phần mềm lượng tử, mật mã bảo mật chống lượng tử, và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao bằng cách đứng trên vai các gã khổng lồ công nghệ thông qua hợp tác quốc tế. Theo bản tin của TTXVN, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho thấy Việt Nam đang chọn cách tiếp cận khá thực tế và thận trọng.
Thông điệp xuyên suốt là không đầu tư dàn trải, không chạy theo hình thức, mà ưu tiên các lĩnh vực gắn trực tiếp với nhu cầu của Việt Nam như an ninh mạng, chủ quyền dữ liệu, AI, bán dẫn và quốc phòng. Công nghệ lượng tử nếu tách rời các mục tiêu này sẽ rất dễ trở thành một chương trình nghiên cứu tốn kém nhưng khó tạo ra sức mạnh thực tế.
Một điểm đáng chú ý khác là Việt Nam không đặt vấn đề phải lập tức cạnh tranh trong chế tạo máy tính lượng tử hoàn chỉnh, bởi ngay cả những nước này cũng còn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Thay vào đó, định hướng được nhấn mạnh là xây dựng nền tảng nghiên cứu, đào tạo nhân lực, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và từng bước tham gia vào chuỗi công nghệ toàn cầu.
Bài phát biểu cũng cho thấy Việt Nam muốn tận dụng hợp tác quốc tế để học hỏi công nghệ, nhưng đồng thời cảnh báo không để hợp tác biến thành “một sự phụ thuộc mới”. Đây là cách tiếp cận khá cân bằng trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng căng thẳng.
Theo ý tôi hiểu, điều Việt Nam đang hướng tới lúc này chưa phải là tạo ra “máy tính lượng tử Việt Nam” ngay lập tức, mà là chuẩn bị nền móng để không bị bỏ lại phía sau trong một công nghệ được dự báo sẽ ảnh hưởng lớn tới kinh tế, quân sự và an ninh thế giới trong nhiều thập kỷ tới.
Chi tiết mời bạn đọc ở link dưới đây:
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hoàn thiện đề án về phát triển công nghệ lượng tử mang tầm chiến lược
(Chinhphu.vn) - Sáng 21/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và...
baochinhphu.vn
Tại sao công nghệ lượng tử lại là yếu tố sống còn quyết định an ninh quốc gia, chủ quyền số và vị thế kinh tế của đất nước?
Tại sao Tổng bí thư Tô Lâm lại nói công nghệ lượng tử liên quan đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước?
Lý do công nghệ lượng tử được coi là "yếu tố sống còn" đối với Việt Nam nằm ở 3 điểm mấu chốt sau:
Về an ninh quốc gia (Mối đe dọa bẻ gãy mọi mật mã): Tất cả hệ thống bảo mật hiện nay từ tài khoản ngân hàng, bí mật quân sự, đến hệ thống cơ yếu của chính phủ đều dựa trên các thuật toán mã hóa cổ điển. Đối với máy tính thông thường, việc giải các thuật toán này phải mất hàng tỷ năm. Nhưng máy tính lượng tử mạnh có thể giải mã chúng trong vòng vài phút. Nếu Việt Nam đứng ngoài cuộc và không sớm nghiên cứu mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography), toàn bộ hệ thống an ninh và dữ liệu mật của quốc gia sẽ hoàn toàn "trần trụi" trước năng lực tấn công của nước ngoài.
Về chủ quyền số: Chủ quyền số nghĩa là khả năng tự chủ, tự quyết đối với không gian mạng và hạ tầng dữ liệu của chính mình. Nếu chúng ta không có chuyên gia, không có hạ tầng thích ứng với công nghệ lượng tử, chúng ta sẽ phải đi mua hoặc thuê "lá chắn bảo mật" từ các tập đoàn nước ngoài. Việc này không khác gì giao chìa khóa cổng quốc gia cho người khác giữ - họ có thể ngắt kết nối hoặc kiểm soát chúng ta bất cứ lúc nào.
Về vị thế kinh tế Công nghệ lượng tử có khả năng tăng tốc việc tìm ra các loại vật liệu mới siêu bền, tối ưu hóa các tuyến vận tải biển toàn cầu, hay mô phỏng các chuỗi cung ứng phức tạp chỉ trong nháy mắt. Quốc gia nào làm chủ được công nghệ này sẽ nắm giữ hiệu suất lao động và năng lực cạnh tranh vượt trội tuyệt đối. Nếu Việt Nam không chuẩn bị sẵn nhân lực và giải pháp phần mềm lượng tử ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ bị bỏ lại ở nhóm các nước "đọc hướng dẫn sử dụng" và làm thuê công đoạn giá trị thấp, đánh mất cơ hội thay đổi vị thế kinh tế trên trường quốc tế.
Công nghệ lượng tử là khó, đúng vậy! Nhưng tham gia vào cuộc chơi công nghệ lượng tử không phải ảo tưởng hay nói cho hay, mà là để tự vệ và chuẩn bị bệ phóng để đất nước không bị biến thành "vùng trũng" công nghệ trong vài thập kỷ tới.
