Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Một công ty khởi nghiệp tại Germany đang phát triển các “robot sinh học” dựa trên gián Madagascar nhằm phục vụ mục đích quân sự, mở ra viễn cảnh từng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng: những đàn côn trùng mang camera mini bí mật len lỏi qua chiến trường để do thám đối phương.
Công ty SWARM Biotactics, thành lập năm 2024, đang nghiên cứu cách biến gián Madagascar thành các sinh vật lai máy móc bằng cách gắn điện cực lên râu, trang bị “ba lô” điện tử siêu nhỏ và phát triển thuật toán điều khiển tự động.
Theo công ty, những con gián này có thể được tích hợp hệ thống liên lạc bảo mật, định vị chính xác và truyền dữ liệu theo thời gian thực, hướng tới các nhiệm vụ như trinh sát, tìm kiếm cứu nạn hoặc hoạt động trong môi trường nguy hiểm mà con người khó tiếp cận.
Các nhà nghiên cứu sẽ phẫu thuật để cấy điện cực vào râu gián bộ phận chứa nhiều cảm biến liên quan đến xúc giác, nhiệt độ, mùi và hướng gió. Sau đó, họ sử dụng các xung điện để kích thích côn trùng di chuyển theo hướng mong muốn.
Alper Bozkurt, chuyên gia tại North Carolina State University, cho biết nhóm của ông từng điều khiển gián bằng bộ điều khiển có cần gạt giống tay cầm chơi game.
Tuy nhiên, việc điều khiển côn trùng không hề đơn giản vì chúng dễ bị phân tâm bởi ánh sáng, thức ăn, pheromone hay nhiệt độ môi trường.
Trong quá khứ, DARPA cũng từng triển khai chương trình HI-MEMS nhằm tạo ra côn trùng lai điện tử phục vụ trinh sát quân sự.
Một số nhà khoa học cho rằng về bản chất, hệ thống này giống việc “gây sốc điện” để buộc gián đổi hướng hơn là điều khiển tinh vi như trong phim.
Theo các nhà nghiên cứu, gián sinh học có thể dễ dàng bị tiêu diệt bằng hóa chất hoặc thuốc trừ sâu. Ngoài ra, việc đảm bảo an ninh mạng cho các thiết bị siêu nhỏ gắn trên côn trùng cũng là thách thức lớn.
Một vấn đề khác gây tranh cãi là đạo đức nghiên cứu. Không giống động vật có vú, côn trùng hiện gần như không được bảo vệ bởi các quy định nghiên cứu nghiêm ngặt.
Bob Fischer thuộc Texas State University cho rằng nếu công nghệ này không mang lại giá trị thực tế rõ ràng, cần đặt câu hỏi liệu việc gây tác động lên sinh vật sống như vậy có đáng hay không.
Trong khi đó, một số nhà khoa học nhấn mạnh rằng côn trùng từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu sinh học và y học. Nhiều khám phá khoa học lớn, bao gồm các nghiên cứu đoạt giải Nobel, từng dựa trên thí nghiệm với côn trùng như ruồi giấm.
Dù vậy, ý tưởng về những đàn “gián điệp” nửa máy nửa sinh học vẫn đang làm dấy lên nhiều tranh luận về ranh giới giữa công nghệ, quân sự và đạo đức trong tương lai.
Công ty SWARM Biotactics, thành lập năm 2024, đang nghiên cứu cách biến gián Madagascar thành các sinh vật lai máy móc bằng cách gắn điện cực lên râu, trang bị “ba lô” điện tử siêu nhỏ và phát triển thuật toán điều khiển tự động.
Theo công ty, những con gián này có thể được tích hợp hệ thống liên lạc bảo mật, định vị chính xác và truyền dữ liệu theo thời gian thực, hướng tới các nhiệm vụ như trinh sát, tìm kiếm cứu nạn hoặc hoạt động trong môi trường nguy hiểm mà con người khó tiếp cận.
Công nghệ điều khiển gián bằng xung điện hoạt động ra sao?
Madagascar hissing cockroach được chọn vì kích thước lớn, khỏe, không biết bay và có khả năng chịu đựng cao. Đây cũng là loài gián thường được nuôi làm thú cưng hoặc phục vụ giáo dục khoa học, thay vì là loài gây hại như nhiều người lầm tưởng.Các nhà nghiên cứu sẽ phẫu thuật để cấy điện cực vào râu gián bộ phận chứa nhiều cảm biến liên quan đến xúc giác, nhiệt độ, mùi và hướng gió. Sau đó, họ sử dụng các xung điện để kích thích côn trùng di chuyển theo hướng mong muốn.
Alper Bozkurt, chuyên gia tại North Carolina State University, cho biết nhóm của ông từng điều khiển gián bằng bộ điều khiển có cần gạt giống tay cầm chơi game.
Tuy nhiên, việc điều khiển côn trùng không hề đơn giản vì chúng dễ bị phân tâm bởi ánh sáng, thức ăn, pheromone hay nhiệt độ môi trường.
Trong quá khứ, DARPA cũng từng triển khai chương trình HI-MEMS nhằm tạo ra côn trùng lai điện tử phục vụ trinh sát quân sự.
Một số nhà khoa học cho rằng về bản chất, hệ thống này giống việc “gây sốc điện” để buộc gián đổi hướng hơn là điều khiển tinh vi như trong phim.
Dự án gây tranh cãi về hiệu quả và đạo đức
Dù công nghệ này nghe có vẻ ấn tượng, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi khả năng ứng dụng thực tế trên chiến trường.Theo các nhà nghiên cứu, gián sinh học có thể dễ dàng bị tiêu diệt bằng hóa chất hoặc thuốc trừ sâu. Ngoài ra, việc đảm bảo an ninh mạng cho các thiết bị siêu nhỏ gắn trên côn trùng cũng là thách thức lớn.
Một vấn đề khác gây tranh cãi là đạo đức nghiên cứu. Không giống động vật có vú, côn trùng hiện gần như không được bảo vệ bởi các quy định nghiên cứu nghiêm ngặt.
Bob Fischer thuộc Texas State University cho rằng nếu công nghệ này không mang lại giá trị thực tế rõ ràng, cần đặt câu hỏi liệu việc gây tác động lên sinh vật sống như vậy có đáng hay không.
Trong khi đó, một số nhà khoa học nhấn mạnh rằng côn trùng từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu sinh học và y học. Nhiều khám phá khoa học lớn, bao gồm các nghiên cứu đoạt giải Nobel, từng dựa trên thí nghiệm với côn trùng như ruồi giấm.
Dù vậy, ý tưởng về những đàn “gián điệp” nửa máy nửa sinh học vẫn đang làm dấy lên nhiều tranh luận về ranh giới giữa công nghệ, quân sự và đạo đức trong tương lai.
