Nguyễn Văn Sơn✔
Writer
AI đang giúp nhân viên công nghệ làm việc nhanh hơn, nhưng nó cũng tạo ra một loại chi phí mới mà các tập đoàn bắt đầu phải kiểm soát: tiền token. Tại Microsoft, một bảng tính do nhân viên tự chia sẻ vốn dùng để so sánh lương và thưởng gần đây xuất hiện thêm cột “Chi tiêu AI hàng tháng”. Khoảng 350 nhân viên tại Mỹ đã tự nguyện nhập dữ liệu và con số gây chú ý nhất là 28.000 USD chỉ trong 28 ngày, tương đương trung bình 1.000 USD mỗi ngày.
Mức chi này không đại diện cho nhân viên Microsoft nói chung. Theo dữ liệu tự khai, chi phí AI trung bình khoảng 300 USD/người/tháng, trong khi một số bộ phận sử dụng AI chuyên sâu cao hơn đáng kể. Nhóm CoreAI đạt trung bình khoảng 975 USD, Microsoft AI khoảng 490 USD, Experiences and Devices khoảng 250 USD và Azure khoảng 241 USD. Một số cá nhân tại CoreAI vượt 10.000 USD, thậm chí có người đạt 16.000 USD. Người lập “kỷ lục” 28.000 USD thuộc bộ phận Customer and Partner Solutions. Cần lưu ý mẫu khảo sát chỉ gồm khoảng 350 người trên tổng số 223.000 nhân viên Microsoft và hoàn toàn tự nguyện, vì vậy không thể dùng những con số này để suy ra mức chi trung bình của toàn công ty.
Vấn đề còn phức tạp hơn khi việc sử dụng AI trở thành một chỉ số thể hiện nhân viên có đang theo kịp xu hướng hay không. Tại Thung lũng Silicon thậm chí xuất hiện thuật ngữ “tokenmaxxing”, chỉ hành vi cố tình sử dụng thật nhiều token. Khi doanh nghiệp liên tục yêu cầu nhân viên ứng dụng AI và bảng điều khiển hiển thị lượng sử dụng, một số người có thể gửi prompt dài, lấp đầy cửa sổ ngữ cảnh hoặc chạy truy vấn tự động chỉ để đẩy số liệu lên cao, dù lượng token đó không nhất thiết tạo thêm giá trị cho công việc.
Microsoft không phải trường hợp duy nhất. Theo tài liệu, Uber từng sử dụng hệ thống xếp hạng nội bộ để khuyến khích nhân viên dùng AI, khiến ngân sách dành cho công cụ lập trình AI của cả năm bị sử dụng hết chỉ trong bốn tháng. Tại Meta, một bảng xếp hạng nội bộ có tên Claudeonomics từng xếp hạng nhân viên theo lượng token sử dụng. Trong 30 ngày, khoảng 85.000 nhân viên được cho là đã tiêu thụ tổng cộng 60 nghìn tỷ token, người đứng đầu sử dụng tới 281 tỷ token.
Điều đáng chú ý là Microsoft dường như đã nhận ra dùng nhiều AI không đồng nghĩa làm việc hiệu quả hơn. Jay Parikh, lãnh đạo CoreAI, từng nhấn mạnh trong bản ghi nhớ nội bộ rằng mục tiêu của công ty không phải tối đa hóa lượng token sử dụng, mà phải tập trung vào những kết quả thực sự tạo ra thay đổi cho khách hàng và doanh nghiệp. Dữ liệu được Business Insider phân tích cũng chưa cho thấy những nhân viên sử dụng AI nhiều hơn nhận được lương, thưởng hoặc cơ hội thăng tiến cao hơn.
Vì vậy, Microsoft đang chuyển từ giai đoạn “khuyến khích dùng AI càng nhiều càng tốt” sang quản lý AI như một khoản chi phí thực sự. Công ty thiết lập ngân sách theo bộ phận, cung cấp bảng điều khiển theo dõi chi phí token và điều chỉnh công cụ, mô hình AI được nhân viên sử dụng. Quan điểm mới được tóm gọn trong yêu cầu của Parikh: quản lý chi tiêu token với kỷ luật tương tự những nguồn lực quan trọng khác của doanh nghiệp.
Câu chuyện Microsoft cho thấy một vấn đề mới khi AI bước từ giai đoạn thử nghiệm sang sử dụng đại trà trong doanh nghiệp. Câu hỏi không còn là nhân viên có dùng AI hay không, mà là mỗi USD chi cho AI tạo ra bao nhiêu giá trị. Khi token bắt đầu trở thành một khoản ngân sách đáng kể, các công ty có thể sẽ phải quản lý chi phí AI giống cách họ từng quản lý hóa đơn điện toán đám mây: đo lường, phân bổ ngân sách và quan trọng nhất là đánh giá hiệu quả đầu ra thay vì chỉ đếm lượng AI được sử dụng.
Mức chi này không đại diện cho nhân viên Microsoft nói chung. Theo dữ liệu tự khai, chi phí AI trung bình khoảng 300 USD/người/tháng, trong khi một số bộ phận sử dụng AI chuyên sâu cao hơn đáng kể. Nhóm CoreAI đạt trung bình khoảng 975 USD, Microsoft AI khoảng 490 USD, Experiences and Devices khoảng 250 USD và Azure khoảng 241 USD. Một số cá nhân tại CoreAI vượt 10.000 USD, thậm chí có người đạt 16.000 USD. Người lập “kỷ lục” 28.000 USD thuộc bộ phận Customer and Partner Solutions. Cần lưu ý mẫu khảo sát chỉ gồm khoảng 350 người trên tổng số 223.000 nhân viên Microsoft và hoàn toàn tự nguyện, vì vậy không thể dùng những con số này để suy ra mức chi trung bình của toàn công ty.
Vấn đề còn phức tạp hơn khi việc sử dụng AI trở thành một chỉ số thể hiện nhân viên có đang theo kịp xu hướng hay không. Tại Thung lũng Silicon thậm chí xuất hiện thuật ngữ “tokenmaxxing”, chỉ hành vi cố tình sử dụng thật nhiều token. Khi doanh nghiệp liên tục yêu cầu nhân viên ứng dụng AI và bảng điều khiển hiển thị lượng sử dụng, một số người có thể gửi prompt dài, lấp đầy cửa sổ ngữ cảnh hoặc chạy truy vấn tự động chỉ để đẩy số liệu lên cao, dù lượng token đó không nhất thiết tạo thêm giá trị cho công việc.
Microsoft không phải trường hợp duy nhất. Theo tài liệu, Uber từng sử dụng hệ thống xếp hạng nội bộ để khuyến khích nhân viên dùng AI, khiến ngân sách dành cho công cụ lập trình AI của cả năm bị sử dụng hết chỉ trong bốn tháng. Tại Meta, một bảng xếp hạng nội bộ có tên Claudeonomics từng xếp hạng nhân viên theo lượng token sử dụng. Trong 30 ngày, khoảng 85.000 nhân viên được cho là đã tiêu thụ tổng cộng 60 nghìn tỷ token, người đứng đầu sử dụng tới 281 tỷ token.
Điều đáng chú ý là Microsoft dường như đã nhận ra dùng nhiều AI không đồng nghĩa làm việc hiệu quả hơn. Jay Parikh, lãnh đạo CoreAI, từng nhấn mạnh trong bản ghi nhớ nội bộ rằng mục tiêu của công ty không phải tối đa hóa lượng token sử dụng, mà phải tập trung vào những kết quả thực sự tạo ra thay đổi cho khách hàng và doanh nghiệp. Dữ liệu được Business Insider phân tích cũng chưa cho thấy những nhân viên sử dụng AI nhiều hơn nhận được lương, thưởng hoặc cơ hội thăng tiến cao hơn.
Vì vậy, Microsoft đang chuyển từ giai đoạn “khuyến khích dùng AI càng nhiều càng tốt” sang quản lý AI như một khoản chi phí thực sự. Công ty thiết lập ngân sách theo bộ phận, cung cấp bảng điều khiển theo dõi chi phí token và điều chỉnh công cụ, mô hình AI được nhân viên sử dụng. Quan điểm mới được tóm gọn trong yêu cầu của Parikh: quản lý chi tiêu token với kỷ luật tương tự những nguồn lực quan trọng khác của doanh nghiệp.
Câu chuyện Microsoft cho thấy một vấn đề mới khi AI bước từ giai đoạn thử nghiệm sang sử dụng đại trà trong doanh nghiệp. Câu hỏi không còn là nhân viên có dùng AI hay không, mà là mỗi USD chi cho AI tạo ra bao nhiêu giá trị. Khi token bắt đầu trở thành một khoản ngân sách đáng kể, các công ty có thể sẽ phải quản lý chi phí AI giống cách họ từng quản lý hóa đơn điện toán đám mây: đo lường, phân bổ ngân sách và quan trọng nhất là đánh giá hiệu quả đầu ra thay vì chỉ đếm lượng AI được sử dụng.
