Vũ Nguyễn✔
Writer
Cơn sốt AI đang khiến các tập đoàn công nghệ phải tìm kiếm không chỉ GPU mà cả một nguồn tài nguyên ngày càng khan hiếm: điện năng. Khi các trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ gặp sức ép từ lưới điện, môi trường và sự phản đối của người dân, những khu vực xa xôi như Patagonia ở Argentina bắt đầu trở thành địa điểm được các nhà phát triển hạ tầng AI chú ý.
Người Mỹ bắt đầu phản đối trung tâm dữ liệu AI
Trong năm qua, làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu tại Mỹ gia tăng rõ rệt. Chỉ trong tháng 7 đã ghi nhận 142 cuộc biểu tình tại 42 bang. Một khảo sát Reuters/Ipsos vào tháng 6 cho thấy chỉ 14% người được hỏi ủng hộ việc xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI ngay tại cộng đồng nơi họ sinh sống. Những lo ngại chủ yếu liên quan đến giá điện, lượng nước tiêu thụ, tiếng ồn, đất đai và tác động môi trường.
Theo Reuters, ít nhất 75 dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ với tổng giá trị khoảng 130 tỷ USD, tương đương khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, đã gặp sự phản đối của cộng đồng trong quý I/2026. Vấn đề lớn hơn còn nằm ở nguồn điện. Các yêu cầu kết nối lưới điện từ những dự án quy mô lớn tại Trung Tây, Trung Đại Tây Dương và miền Nam nước Mỹ đã vượt 700 GW, trong đó phần lớn liên quan đến trung tâm dữ liệu. Con số này không đồng nghĩa toàn bộ 700 GW sẽ trở thành nhu cầu thực tế, bởi một số yêu cầu có thể trùng lặp hoặc chưa đủ khả năng triển khai.
Texas thậm chí đã phải rà soát các yêu cầu kết nối điện của những dự án tiêu thụ năng lượng lớn. Từ năm 2023, tổng công suất đăng ký của nhóm dự án này tại bang đã tăng từ khoảng 48 GW lên hơn 474 GW. Điều đó cho thấy cuộc đua AI đang tạo ra áp lực lớn như thế nào đối với hạ tầng điện.
Patagonia nổi lên như một điểm đến mới của trung tâm dữ liệu AI
Ở phía nam Nam Mỹ, Patagonia sở hữu nhiều thứ mà một trung tâm dữ liệu AI cần: khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát, diện tích đất rộng, mật độ dân số thấp cùng nguồn thủy điện, điện gió và đặc biệt là khí đốt từ Vaca Muerta, một trong những khu vực dầu khí đá phiến lớn trên thế giới.
Pampa Energia đang nghiên cứu khả năng xây dựng một trung tâm dữ liệu tại tỉnh Neuquén với công suất tiềm năng lên tới 500 MW. Công ty dự kiến trước tiên có thể triển khai dự án thí điểm 20 đến 40 MW rồi mới tính đến mở rộng. Riêng hạ tầng điện cần thiết nếu đạt quy mô 500 MW được ước tính gần 900 triệu USD, khoảng 23.700 tỷ đồng. Dự án hiện vẫn ở giai đoạn nghiên cứu và tìm kiếm nhà đầu tư, chưa phải một dự án đã được phê duyệt xây dựng.
Một dự án khác của FlexDomes được đề xuất với công suất ban đầu 120 MW và vốn đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD, tương đương 37.000 tỷ đồng. Xa hơn về phía nam, Green Capital của Ba Lan lên kế hoạch cho trung tâm dữ liệu 300 MW tại tỉnh Chubut với vốn đầu tư dự kiến 3 tỷ USD, khoảng 79.000 tỷ đồng. Kế hoạch dài hạn thậm chí đề cập khả năng nâng công suất lên tới 3.000 MW, kết hợp điện gió và điện mặt trời để giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia Argentina. Các dự án này hiện vẫn đang trong quá trình tìm vốn hoặc chuẩn bị đầu tư.
OpenAI cũng từng nhắm tới Argentina với dự án 25 tỷ USD
Đáng chú ý nhất là OpenAI. Tháng 10/2025, OpenAI và công ty năng lượng Sur Energy của Argentina ký thư bày tỏ ý định nghiên cứu một dự án hạ tầng AI quy mô lớn tại nước này. Kế hoạch được công bố khi đó có tiềm năng đầu tư tới 25 tỷ USD, khoảng 660.000 tỷ đồng, công suất khoảng 500 MW và hướng tới sử dụng năng lượng sạch.
Dù vậy, đây chưa phải một trung tâm dữ liệu OpenAI đã chính thức khởi công. Hai bên mới ở giai đoạn nghiên cứu và thỏa thuận sơ bộ, trong đó Sur Energy chịu trách nhiệm phát triển năng lượng, cơ sở hạ tầng và xây dựng liên minh dự án. OpenAI có thể trở thành khách hàng sử dụng năng lực tính toán nếu dự án được triển khai.
Có điện vẫn chưa đủ để xây “nhà máy AI”
Patagonia có nhiều lợi thế, nhưng việc biến một vùng đất xa xôi thành trung tâm AI không đơn giản. Một cơ sở công suất hàng trăm MW cần hệ thống truyền tải điện, mạng viễn thông tốc độ cao, cáp quang quốc tế và hàng tỷ USD đầu tư. Argentina đã lên kế hoạch xây dựng thêm trạm tiếp bờ cáp quang nhằm cải thiện khả năng kết nối của Patagonia. Ngoài ra còn có rủi ro chính trị, tài chính và những tranh chấp tiềm tàng về đất đai, năng lượng cũng như quyền lợi của cộng đồng bản địa.
Câu chuyện Patagonia cho thấy cuộc đua AI đang bước sang một giai đoạn mới. GPU vẫn rất quan trọng, nhưng khi hàng chục nghìn hoặc hàng trăm nghìn chip AI phải chạy liên tục, lợi thế không còn chỉ nằm ở việc doanh nghiệp mua được bao nhiêu GPU. Các tập đoàn còn phải cạnh tranh điện năng, đất đai, khả năng kết nối lưới điện, hạ tầng cáp quang và sự chấp thuận của cộng đồng.
Nói cách khác, câu hỏi lớn tiếp theo của cuộc đua AI có thể không còn là “ai sở hữu nhiều chip AI nhất?”, mà là “ai tìm được đủ điện để chạy chúng?”.
Người Mỹ bắt đầu phản đối trung tâm dữ liệu AI
Trong năm qua, làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu tại Mỹ gia tăng rõ rệt. Chỉ trong tháng 7 đã ghi nhận 142 cuộc biểu tình tại 42 bang. Một khảo sát Reuters/Ipsos vào tháng 6 cho thấy chỉ 14% người được hỏi ủng hộ việc xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI ngay tại cộng đồng nơi họ sinh sống. Những lo ngại chủ yếu liên quan đến giá điện, lượng nước tiêu thụ, tiếng ồn, đất đai và tác động môi trường.
Theo Reuters, ít nhất 75 dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ với tổng giá trị khoảng 130 tỷ USD, tương đương khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, đã gặp sự phản đối của cộng đồng trong quý I/2026. Vấn đề lớn hơn còn nằm ở nguồn điện. Các yêu cầu kết nối lưới điện từ những dự án quy mô lớn tại Trung Tây, Trung Đại Tây Dương và miền Nam nước Mỹ đã vượt 700 GW, trong đó phần lớn liên quan đến trung tâm dữ liệu. Con số này không đồng nghĩa toàn bộ 700 GW sẽ trở thành nhu cầu thực tế, bởi một số yêu cầu có thể trùng lặp hoặc chưa đủ khả năng triển khai.
Texas thậm chí đã phải rà soát các yêu cầu kết nối điện của những dự án tiêu thụ năng lượng lớn. Từ năm 2023, tổng công suất đăng ký của nhóm dự án này tại bang đã tăng từ khoảng 48 GW lên hơn 474 GW. Điều đó cho thấy cuộc đua AI đang tạo ra áp lực lớn như thế nào đối với hạ tầng điện.
Patagonia nổi lên như một điểm đến mới của trung tâm dữ liệu AI
Ở phía nam Nam Mỹ, Patagonia sở hữu nhiều thứ mà một trung tâm dữ liệu AI cần: khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát, diện tích đất rộng, mật độ dân số thấp cùng nguồn thủy điện, điện gió và đặc biệt là khí đốt từ Vaca Muerta, một trong những khu vực dầu khí đá phiến lớn trên thế giới.
Pampa Energia đang nghiên cứu khả năng xây dựng một trung tâm dữ liệu tại tỉnh Neuquén với công suất tiềm năng lên tới 500 MW. Công ty dự kiến trước tiên có thể triển khai dự án thí điểm 20 đến 40 MW rồi mới tính đến mở rộng. Riêng hạ tầng điện cần thiết nếu đạt quy mô 500 MW được ước tính gần 900 triệu USD, khoảng 23.700 tỷ đồng. Dự án hiện vẫn ở giai đoạn nghiên cứu và tìm kiếm nhà đầu tư, chưa phải một dự án đã được phê duyệt xây dựng.
Một dự án khác của FlexDomes được đề xuất với công suất ban đầu 120 MW và vốn đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD, tương đương 37.000 tỷ đồng. Xa hơn về phía nam, Green Capital của Ba Lan lên kế hoạch cho trung tâm dữ liệu 300 MW tại tỉnh Chubut với vốn đầu tư dự kiến 3 tỷ USD, khoảng 79.000 tỷ đồng. Kế hoạch dài hạn thậm chí đề cập khả năng nâng công suất lên tới 3.000 MW, kết hợp điện gió và điện mặt trời để giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia Argentina. Các dự án này hiện vẫn đang trong quá trình tìm vốn hoặc chuẩn bị đầu tư.
OpenAI cũng từng nhắm tới Argentina với dự án 25 tỷ USD
Đáng chú ý nhất là OpenAI. Tháng 10/2025, OpenAI và công ty năng lượng Sur Energy của Argentina ký thư bày tỏ ý định nghiên cứu một dự án hạ tầng AI quy mô lớn tại nước này. Kế hoạch được công bố khi đó có tiềm năng đầu tư tới 25 tỷ USD, khoảng 660.000 tỷ đồng, công suất khoảng 500 MW và hướng tới sử dụng năng lượng sạch.
Dù vậy, đây chưa phải một trung tâm dữ liệu OpenAI đã chính thức khởi công. Hai bên mới ở giai đoạn nghiên cứu và thỏa thuận sơ bộ, trong đó Sur Energy chịu trách nhiệm phát triển năng lượng, cơ sở hạ tầng và xây dựng liên minh dự án. OpenAI có thể trở thành khách hàng sử dụng năng lực tính toán nếu dự án được triển khai.
Có điện vẫn chưa đủ để xây “nhà máy AI”
Patagonia có nhiều lợi thế, nhưng việc biến một vùng đất xa xôi thành trung tâm AI không đơn giản. Một cơ sở công suất hàng trăm MW cần hệ thống truyền tải điện, mạng viễn thông tốc độ cao, cáp quang quốc tế và hàng tỷ USD đầu tư. Argentina đã lên kế hoạch xây dựng thêm trạm tiếp bờ cáp quang nhằm cải thiện khả năng kết nối của Patagonia. Ngoài ra còn có rủi ro chính trị, tài chính và những tranh chấp tiềm tàng về đất đai, năng lượng cũng như quyền lợi của cộng đồng bản địa.
Câu chuyện Patagonia cho thấy cuộc đua AI đang bước sang một giai đoạn mới. GPU vẫn rất quan trọng, nhưng khi hàng chục nghìn hoặc hàng trăm nghìn chip AI phải chạy liên tục, lợi thế không còn chỉ nằm ở việc doanh nghiệp mua được bao nhiêu GPU. Các tập đoàn còn phải cạnh tranh điện năng, đất đai, khả năng kết nối lưới điện, hạ tầng cáp quang và sự chấp thuận của cộng đồng.
Nói cách khác, câu hỏi lớn tiếp theo của cuộc đua AI có thể không còn là “ai sở hữu nhiều chip AI nhất?”, mà là “ai tìm được đủ điện để chạy chúng?”.
