Sasha✔
Writer
Nỗ lực đảm bảo nguồn nhiên liệu ổn định của Nhật Bản cùng nhu cầu năng lượng khổng lồ cho các trung tâm dữ liệu của các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) đã góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung.
Kansai Electric Power đã khởi động lại bảy lò phản ứng hạt nhân của mình tại Nhật Bản.
Giá uranium đang ở mức cao kỷ lục nhờ sự hồi sinh của năng lượng hạt nhân trên toàn cầu, trong bối cảnh sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) và cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung điện năng.
Theo công ty tư vấn nhiên liệu hạt nhân TradeTech, vào cuối tháng 10, giá uranium trong các hợp đồng dài hạn đạt 99 USD/pound, tăng 2,1% so với tháng trước đó. Con số này đã vượt qua mức kỷ lục 95 USD/pound từng ghi nhận vào cuối thập niên 2000, đồng thời là mức cao nhất kể từ khi dữ liệu tương tự bắt đầu được theo dõi vào năm 1996.
Bà Treva Klingbiel, Chủ tịch của TradeTech, cho biết: "Các thông báo về kế hoạch gia tăng công suất phát điện hạt nhân trên toàn cầu, cùng với những cam kết chính sách hỗ trợ khác, đã thúc đẩy các bên bán đưa ra lập trường cứng rắn hơn – không chỉ về giá cả mà còn về các điều khoản, điều kiện vốn trước đây thường có lợi hơn cho bên mua".
Sự phổ biến ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo là một trong những nguyên nhân khiến nhu cầu điện năng tăng vọt. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu được dự báo sẽ tăng lên 945 terawatt-giờ (TWh) vào năm 2030, cao hơn gấp đôi so với mức khoảng 415 TWh vào năm 2024.
Ông Kenichi Onishi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản (IEEJ), nhận định: "Tại Mỹ, nơi hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu đang bùng nổ, cách tiếp cận 'tự đảm bảo nguồn phát điện mới' (bring your own new generation) đang trở nên phổ biến hơn do những lo ngại về tình trạng thiếu điện". Cách tiếp cận này đòi hỏi các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu phải tự tìm kiếm và đảm bảo nguồn cung năng lượng cho riêng mình.
Xu hướng này đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Microsoft, Amazon và Google ký kết các thỏa thuận mua điện từ các nhà máy điện hạt nhân hiện có, tái khởi động các nhà máy đã ngừng hoạt động, cũng như đầu tư vào các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
Bên cạnh đó, những rủi ro trong việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu – vốn trở nên trầm trọng hơn do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông – cũng đang thúc đẩy các bên nhìn nhận lại vai trò của năng lượng hạt nhân. Theo ước tính vào tháng 10 của tổ chức phi lợi nhuận Diễn đàn Công nghiệp Nguyên tử Nhật Bản (Japan Atomic Industrial Forum), việc vận hành một nhà máy điện hạt nhân giúp giảm chi phí nhiên liệu hóa thạch từ 51 tỷ đến 72,5 tỷ yên (tương đương 319 triệu đến 453 triệu USD). Ước tính này dựa trên giả định chi phí khoảng 6 yên/kWh đối với các nhà máy nhiệt điện than và 9 yên/kWh đối với các nhà máy điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Nếu xét theo giá thực tế hiện nay, mức tiết kiệm thậm chí còn lớn hơn.
Tại Nhật Bản – quốc gia phải nhập khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu – giá trị của năng lượng hạt nhân đối với sự ổn định nguồn cung và tính khả thi về kinh tế đang được đánh giá lại.
Việc xây dựng mới và tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu uranium trên toàn cầu trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, nguồn cung lại tăng rất chậm, do quá trình phát triển các mỏ uranium mới có thể mất từ một đến hai thập kỷ. Theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới (World Nuclear Association), dù trữ lượng uranium rất dồi dào, nhưng hoạt động khai thác hiện nay lại tập trung ở một vài quốc gia, chẳng hạn như Kazakhstan.
Ông Jonathan Hinze, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường uranium UxC, cho biết: "Rõ ràng là có những lo ngại về khả năng đáp ứng nguồn cung trong thập niên 2030, khi các mỏ mới cần được phát triển để bù đắp cho nhu cầu ngày càng tăng". Ông nhấn mạnh thêm rằng việc phát triển các mỏ mới sẽ là yếu tố then chốt để đáp ứng nhu cầu này.
Ông Mitsuyoshi Hasegawa, người phụ trách chiến lược nhiên liệu hạt nhân tại công ty điện lực Kansai Electric Power (Nhật Bản), chia sẻ: "Những lo ngại về tình trạng thắt chặt cung cầu trong tương lai khiến chúng tôi khó có thể lạc quan về môi trường thu mua nhiên liệu hạt nhân".
Ông Hasegawa cho biết thêm: "Chúng tôi đang nỗ lực đảm bảo nguồn cung ổn định và hiệu quả kinh tế thông qua các hợp đồng dài hạn, đa dạng hóa nguồn cung, cũng như tham gia vào các dự án thượng nguồn, nhằm tránh mọi tác động tiêu cực đến quá trình thu mua nhiên liệu hạt nhân".
Những lo ngại về tình trạng thắt chặt cung cầu cũng đang tác động đến thị trường giao ngay (spot market) của uranium. Theo UxC, giá giao ngay hiện ở mức 92,50 USD/pound – mức cao nhất trong vòng chín tháng qua.
Dòng vốn đầu tư cũng gây ảnh hưởng đáng kể đến thị trường giao ngay. Vào tháng 1, giá đã tăng vọt trong thời gian ngắn sau khi có dòng vốn đổ vào Sprott Physical Uranium Trust – quỹ đầu tư uranium vật chất lớn nhất thế giới. Đà tăng giá thường mạnh mẽ hơn khi hoạt động mua vào từ các quỹ đầu tư trùng với nhu cầu mua thực tế từ thị trường. Giá uranium tăng cao cũng thúc đẩy việc phát triển các chuỗi cung ứng mới. Ông Masato Nabeshima, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Thông tin Điện lực Nhật Bản (Japan Electric Power Information Center), cho biết: "Giá uranium tự nhiên tăng cao đã khiến việc tái sử dụng uranium thu hồi từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng trở nên kinh tế hơn".
Giá uranium tự nhiên tăng vọt có thể khuyến khích sử dụng các nguồn cung thứ cấp thông qua quá trình tái xử lý và tận dụng uranium đã thu hồi. Vào tháng 5, BLSK Energy – một công ty khởi nghiệp tại Hoa Kỳ được thành lập vào năm 2025 – đã hợp tác với Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne (Argonne National Laboratory) để bắt đầu thương mại hóa công nghệ tái xử lý khô đối với nhiên liệu hạt nhân. Mục tiêu đặt ra là đưa một cơ sở thí điểm vào vận hành trước năm 2034.
Nguồn: Nikkei
Kansai Electric Power đã khởi động lại bảy lò phản ứng hạt nhân của mình tại Nhật Bản.
Giá uranium đang ở mức cao kỷ lục nhờ sự hồi sinh của năng lượng hạt nhân trên toàn cầu, trong bối cảnh sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) và cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung điện năng.
Theo công ty tư vấn nhiên liệu hạt nhân TradeTech, vào cuối tháng 10, giá uranium trong các hợp đồng dài hạn đạt 99 USD/pound, tăng 2,1% so với tháng trước đó. Con số này đã vượt qua mức kỷ lục 95 USD/pound từng ghi nhận vào cuối thập niên 2000, đồng thời là mức cao nhất kể từ khi dữ liệu tương tự bắt đầu được theo dõi vào năm 1996.
Bà Treva Klingbiel, Chủ tịch của TradeTech, cho biết: "Các thông báo về kế hoạch gia tăng công suất phát điện hạt nhân trên toàn cầu, cùng với những cam kết chính sách hỗ trợ khác, đã thúc đẩy các bên bán đưa ra lập trường cứng rắn hơn – không chỉ về giá cả mà còn về các điều khoản, điều kiện vốn trước đây thường có lợi hơn cho bên mua".
Sự phổ biến ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo là một trong những nguyên nhân khiến nhu cầu điện năng tăng vọt. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu được dự báo sẽ tăng lên 945 terawatt-giờ (TWh) vào năm 2030, cao hơn gấp đôi so với mức khoảng 415 TWh vào năm 2024.
Ông Kenichi Onishi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản (IEEJ), nhận định: "Tại Mỹ, nơi hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu đang bùng nổ, cách tiếp cận 'tự đảm bảo nguồn phát điện mới' (bring your own new generation) đang trở nên phổ biến hơn do những lo ngại về tình trạng thiếu điện". Cách tiếp cận này đòi hỏi các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu phải tự tìm kiếm và đảm bảo nguồn cung năng lượng cho riêng mình.
Xu hướng này đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Microsoft, Amazon và Google ký kết các thỏa thuận mua điện từ các nhà máy điện hạt nhân hiện có, tái khởi động các nhà máy đã ngừng hoạt động, cũng như đầu tư vào các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
Bên cạnh đó, những rủi ro trong việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu – vốn trở nên trầm trọng hơn do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông – cũng đang thúc đẩy các bên nhìn nhận lại vai trò của năng lượng hạt nhân. Theo ước tính vào tháng 10 của tổ chức phi lợi nhuận Diễn đàn Công nghiệp Nguyên tử Nhật Bản (Japan Atomic Industrial Forum), việc vận hành một nhà máy điện hạt nhân giúp giảm chi phí nhiên liệu hóa thạch từ 51 tỷ đến 72,5 tỷ yên (tương đương 319 triệu đến 453 triệu USD). Ước tính này dựa trên giả định chi phí khoảng 6 yên/kWh đối với các nhà máy nhiệt điện than và 9 yên/kWh đối với các nhà máy điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Nếu xét theo giá thực tế hiện nay, mức tiết kiệm thậm chí còn lớn hơn.
Tại Nhật Bản – quốc gia phải nhập khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu – giá trị của năng lượng hạt nhân đối với sự ổn định nguồn cung và tính khả thi về kinh tế đang được đánh giá lại.
Việc xây dựng mới và tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu uranium trên toàn cầu trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, nguồn cung lại tăng rất chậm, do quá trình phát triển các mỏ uranium mới có thể mất từ một đến hai thập kỷ. Theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới (World Nuclear Association), dù trữ lượng uranium rất dồi dào, nhưng hoạt động khai thác hiện nay lại tập trung ở một vài quốc gia, chẳng hạn như Kazakhstan.
Ông Jonathan Hinze, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường uranium UxC, cho biết: "Rõ ràng là có những lo ngại về khả năng đáp ứng nguồn cung trong thập niên 2030, khi các mỏ mới cần được phát triển để bù đắp cho nhu cầu ngày càng tăng". Ông nhấn mạnh thêm rằng việc phát triển các mỏ mới sẽ là yếu tố then chốt để đáp ứng nhu cầu này.
Ông Mitsuyoshi Hasegawa, người phụ trách chiến lược nhiên liệu hạt nhân tại công ty điện lực Kansai Electric Power (Nhật Bản), chia sẻ: "Những lo ngại về tình trạng thắt chặt cung cầu trong tương lai khiến chúng tôi khó có thể lạc quan về môi trường thu mua nhiên liệu hạt nhân".
Ông Hasegawa cho biết thêm: "Chúng tôi đang nỗ lực đảm bảo nguồn cung ổn định và hiệu quả kinh tế thông qua các hợp đồng dài hạn, đa dạng hóa nguồn cung, cũng như tham gia vào các dự án thượng nguồn, nhằm tránh mọi tác động tiêu cực đến quá trình thu mua nhiên liệu hạt nhân".
Những lo ngại về tình trạng thắt chặt cung cầu cũng đang tác động đến thị trường giao ngay (spot market) của uranium. Theo UxC, giá giao ngay hiện ở mức 92,50 USD/pound – mức cao nhất trong vòng chín tháng qua.
Dòng vốn đầu tư cũng gây ảnh hưởng đáng kể đến thị trường giao ngay. Vào tháng 1, giá đã tăng vọt trong thời gian ngắn sau khi có dòng vốn đổ vào Sprott Physical Uranium Trust – quỹ đầu tư uranium vật chất lớn nhất thế giới. Đà tăng giá thường mạnh mẽ hơn khi hoạt động mua vào từ các quỹ đầu tư trùng với nhu cầu mua thực tế từ thị trường. Giá uranium tăng cao cũng thúc đẩy việc phát triển các chuỗi cung ứng mới. Ông Masato Nabeshima, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Thông tin Điện lực Nhật Bản (Japan Electric Power Information Center), cho biết: "Giá uranium tự nhiên tăng cao đã khiến việc tái sử dụng uranium thu hồi từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng trở nên kinh tế hơn".
Giá uranium tự nhiên tăng vọt có thể khuyến khích sử dụng các nguồn cung thứ cấp thông qua quá trình tái xử lý và tận dụng uranium đã thu hồi. Vào tháng 5, BLSK Energy – một công ty khởi nghiệp tại Hoa Kỳ được thành lập vào năm 2025 – đã hợp tác với Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne (Argonne National Laboratory) để bắt đầu thương mại hóa công nghệ tái xử lý khô đối với nhiên liệu hạt nhân. Mục tiêu đặt ra là đưa một cơ sở thí điểm vào vận hành trước năm 2034.
Nguồn: Nikkei
