Hoàng Nam✔
Writer
Trung Quốc đang chuẩn bị siết chặt các quy định đối với ngành công nghiệp ô tô, sau khi nhiều hãng xe chạy đua ra mắt những tính năng mới lạ nhưng chưa được kiểm chứng đầy đủ về độ an toàn. Các thiết kế như tay nắm cửa ẩn hoàn toàn, ghế không trọng lực, vô lăng đặc biệt hay hệ thống hỗ trợ lái thông minh sẽ phải đáp ứng những yêu cầu kiểm định nghiêm ngặt hơn, thậm chí bị cấm trong một số trường hợp.
Theo dự thảo quy định được bốn cơ quan Trung Quốc phối hợp công bố ngày 10/10/2026, các mẫu xe mới phải trải qua quá trình kiểm tra khả năng thích ứng với môi trường trong ít nhất hai mùa đông và một mùa hè, đồng thời hoàn thành kiểm chứng độ tin cậy với quãng đường tối thiểu 30.000 km trước khi đưa ra thị trường.
Dự thảo cũng đặt ra những giới hạn cụ thể đối với thiết kế và trang bị trên xe. Tay nắm cửa ẩn hoàn toàn, chỉ có thể mở bằng hệ thống điện tử, sẽ không được phép sử dụng. Các thiết bị an toàn như cửa thoát hiểm khẩn cấp, phanh khẩn cấp và công tắc ngắt nguồn điện phải có cơ cấu điều khiển vật lý, dễ nhận biết và có thể thao tác trong tình huống khẩn cấp. Ghế không trọng lực không được sử dụng khi xe đang chạy, trong khi ghế xoay, ghế ngả thành giường và các màn hình cỡ lớn phải trải qua đánh giá an toàn bổ sung.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hãng xe Trung Quốc ngày càng rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm để cạnh tranh. Nếu trước đây, quá trình phát triển một mẫu ô tô thường kéo dài 36-48 tháng, thì hiện nay một số doanh nghiệp đã rút xuống còn 18-24 tháng, thậm chí ngắn hơn. Cách làm này giúp xe mới nhanh chóng xuất hiện trên thị trường, nhưng cũng khiến một số hãng có xu hướng đưa phần cứng ra mắt trước rồi dùng các bản cập nhật phần mềm từ xa (OTA) để khắc phục vấn đề sau đó.
Cơ quan quản lý Trung Quốc cho rằng ô tô không phải điện thoại di động. Những lỗi liên quan đến tay nắm cửa, hệ thống phanh, dây an toàn, pin hay khả năng vận hành trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt không thể được giải quyết đơn giản bằng một bản cập nhật phần mềm. Nếu khâu thử nghiệm bị rút ngắn, người tiêu dùng có nguy cơ trở thành những người trực tiếp trải nghiệm và phát hiện lỗi trên xe thương mại.
Ngoài thiết kế sản phẩm, Trung Quốc cũng nhắm đến hoạt động quảng cáo của các hãng xe. Một số doanh nghiệp bị chỉ trích vì cố tình làm mờ ranh giới giữa công nghệ hỗ trợ lái và lái xe tự động, khiến người tiêu dùng hiểu sai về khả năng thực tế của phương tiện. Việc trình diễn tính năng trong những tình huống vi phạm luật giao thông, chẳng hạn lái xe không cần cầm vô lăng, cũng nằm trong diện bị siết chặt. Các hãng không được quảng cáo sai sự thật, phóng đại khả năng công nghệ hoặc làm giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn của người lái.
Theo lộ trình dự kiến, từ ngày 1/1/2027, tất cả mẫu xe mới nộp hồ sơ phải đáp ứng các yêu cầu kiểm định. Những mẫu xe hiện có phải hoàn tất hồ sơ xác minh trước ngày 1/7/2027. Các mẫu xe có nguy cơ mất an toàn nhưng không được khắc phục đúng thời hạn có thể bị yêu cầu dừng sản xuất và thu hồi theo quy định.
Quy định mới cũng tạo ra sự phân hóa giữa các nhà sản xuất. Những hãng lớn có hệ thống nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm hoàn chỉnh sẽ ít chịu áp lực hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn phụ thuộc vào việc tích hợp linh kiện từ nhà cung cấp và có năng lực kiểm định nội bộ hạn chế sẽ phải đối mặt với chi phí tăng lên, thời gian phát triển sản phẩm kéo dài hơn.
Một điểm đáng chú ý khác là các hãng xe không được sử dụng báo cáo thử nghiệm của nhà cung cấp để thay thế hoàn toàn việc tự kiểm chứng sản phẩm. Những hệ thống thường xuyên được cập nhật như lái xe thông minh và buồng lái thông minh phải trải qua thử nghiệm thực tế trong các tình huống khắc nghiệt. Hồ sơ nghiên cứu, thử nghiệm và kiểm định ban đầu cũng phải được lưu giữ ít nhất 6 năm.
Song song với đó, Trung Quốc đang sửa đổi các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc liên quan đến an toàn xe thông minh, trong đó có quy định về bảo mật dữ liệu và hệ thống đèn tín hiệu. Một đề xuất đáng chú ý là giới hạn việc sử dụng đèn báo hiệu chuyên dụng cho hệ thống lái tự động nhằm ngăn tình trạng nhiều mẫu xe chỉ có hỗ trợ lái cấp độ 2 nhưng lại sử dụng đèn tín hiệu khiến người khác hiểu nhầm xe có khả năng tự lái. Tiêu chuẩn này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2028 nếu được thông qua.
Việc Trung Quốc siết quản lý cho thấy cơ quan chức năng đang muốn thay đổi cách cạnh tranh của ngành ô tô. Thay vì chạy đua về tốc độ ra mắt sản phẩm, số lượng tính năng mới hay những màn trình diễn công nghệ bắt mắt, các nhà sản xuất sẽ phải chú trọng hơn đến độ an toàn và độ tin cậy trong suốt vòng đời sử dụng của xe. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với các thương hiệu Trung Quốc khi ngày càng mở rộng xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Theo dự thảo quy định được bốn cơ quan Trung Quốc phối hợp công bố ngày 10/10/2026, các mẫu xe mới phải trải qua quá trình kiểm tra khả năng thích ứng với môi trường trong ít nhất hai mùa đông và một mùa hè, đồng thời hoàn thành kiểm chứng độ tin cậy với quãng đường tối thiểu 30.000 km trước khi đưa ra thị trường.
Dự thảo cũng đặt ra những giới hạn cụ thể đối với thiết kế và trang bị trên xe. Tay nắm cửa ẩn hoàn toàn, chỉ có thể mở bằng hệ thống điện tử, sẽ không được phép sử dụng. Các thiết bị an toàn như cửa thoát hiểm khẩn cấp, phanh khẩn cấp và công tắc ngắt nguồn điện phải có cơ cấu điều khiển vật lý, dễ nhận biết và có thể thao tác trong tình huống khẩn cấp. Ghế không trọng lực không được sử dụng khi xe đang chạy, trong khi ghế xoay, ghế ngả thành giường và các màn hình cỡ lớn phải trải qua đánh giá an toàn bổ sung.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hãng xe Trung Quốc ngày càng rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm để cạnh tranh. Nếu trước đây, quá trình phát triển một mẫu ô tô thường kéo dài 36-48 tháng, thì hiện nay một số doanh nghiệp đã rút xuống còn 18-24 tháng, thậm chí ngắn hơn. Cách làm này giúp xe mới nhanh chóng xuất hiện trên thị trường, nhưng cũng khiến một số hãng có xu hướng đưa phần cứng ra mắt trước rồi dùng các bản cập nhật phần mềm từ xa (OTA) để khắc phục vấn đề sau đó.
Cơ quan quản lý Trung Quốc cho rằng ô tô không phải điện thoại di động. Những lỗi liên quan đến tay nắm cửa, hệ thống phanh, dây an toàn, pin hay khả năng vận hành trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt không thể được giải quyết đơn giản bằng một bản cập nhật phần mềm. Nếu khâu thử nghiệm bị rút ngắn, người tiêu dùng có nguy cơ trở thành những người trực tiếp trải nghiệm và phát hiện lỗi trên xe thương mại.
Ngoài thiết kế sản phẩm, Trung Quốc cũng nhắm đến hoạt động quảng cáo của các hãng xe. Một số doanh nghiệp bị chỉ trích vì cố tình làm mờ ranh giới giữa công nghệ hỗ trợ lái và lái xe tự động, khiến người tiêu dùng hiểu sai về khả năng thực tế của phương tiện. Việc trình diễn tính năng trong những tình huống vi phạm luật giao thông, chẳng hạn lái xe không cần cầm vô lăng, cũng nằm trong diện bị siết chặt. Các hãng không được quảng cáo sai sự thật, phóng đại khả năng công nghệ hoặc làm giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn của người lái.
Theo lộ trình dự kiến, từ ngày 1/1/2027, tất cả mẫu xe mới nộp hồ sơ phải đáp ứng các yêu cầu kiểm định. Những mẫu xe hiện có phải hoàn tất hồ sơ xác minh trước ngày 1/7/2027. Các mẫu xe có nguy cơ mất an toàn nhưng không được khắc phục đúng thời hạn có thể bị yêu cầu dừng sản xuất và thu hồi theo quy định.
Quy định mới cũng tạo ra sự phân hóa giữa các nhà sản xuất. Những hãng lớn có hệ thống nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm hoàn chỉnh sẽ ít chịu áp lực hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn phụ thuộc vào việc tích hợp linh kiện từ nhà cung cấp và có năng lực kiểm định nội bộ hạn chế sẽ phải đối mặt với chi phí tăng lên, thời gian phát triển sản phẩm kéo dài hơn.
Một điểm đáng chú ý khác là các hãng xe không được sử dụng báo cáo thử nghiệm của nhà cung cấp để thay thế hoàn toàn việc tự kiểm chứng sản phẩm. Những hệ thống thường xuyên được cập nhật như lái xe thông minh và buồng lái thông minh phải trải qua thử nghiệm thực tế trong các tình huống khắc nghiệt. Hồ sơ nghiên cứu, thử nghiệm và kiểm định ban đầu cũng phải được lưu giữ ít nhất 6 năm.
Song song với đó, Trung Quốc đang sửa đổi các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc liên quan đến an toàn xe thông minh, trong đó có quy định về bảo mật dữ liệu và hệ thống đèn tín hiệu. Một đề xuất đáng chú ý là giới hạn việc sử dụng đèn báo hiệu chuyên dụng cho hệ thống lái tự động nhằm ngăn tình trạng nhiều mẫu xe chỉ có hỗ trợ lái cấp độ 2 nhưng lại sử dụng đèn tín hiệu khiến người khác hiểu nhầm xe có khả năng tự lái. Tiêu chuẩn này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2028 nếu được thông qua.
Việc Trung Quốc siết quản lý cho thấy cơ quan chức năng đang muốn thay đổi cách cạnh tranh của ngành ô tô. Thay vì chạy đua về tốc độ ra mắt sản phẩm, số lượng tính năng mới hay những màn trình diễn công nghệ bắt mắt, các nhà sản xuất sẽ phải chú trọng hơn đến độ an toàn và độ tin cậy trong suốt vòng đời sử dụng của xe. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với các thương hiệu Trung Quốc khi ngày càng mở rộng xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
