Theo kênh truyền thông Yuyuan Tantian trực thuộc đài truyền hình nhà nước CCTV, hai nhà phát triển trí tuệ nhân tạo DeepSeek và MiniMax đã hoàn tất các thủ tục đăng ký xuất khẩu theo quy định. Động thái này diễn ra sau khi Bộ Thương mại (MOFCOM) cùng Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc công bố dự thảo bổ sung biện pháp kiểm soát và cấm xuất khẩu đối với 23 công nghệ liên quan đến AI, gồm các mô hình ngôn ngữ lớn, tác tử AI và cụm điện toán. Quy định cũng áp dụng hiệu lực tức thì đối với yêu cầu đăng ký chính thức cho những công nghệ thuộc diện điều chỉnh.
Yêu cầu đăng ký áp dụng cho việc chuyển giao quyền sở hữu công nghệ, thỏa thuận cấp phép ra nước ngoài và các thay đổi về quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát liên quan đến thực thể nước ngoài. Các giao dịch này phải được đăng ký với Bộ Thương mại trước khi tiến hành. Dự thảo đã được cơ quan chức năng chuẩn bị từ nửa đầu năm sau khi tham vấn các viện nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp đầu ngành.
Theo các nhà quản lý, Bắc Kinh phân biệt rõ việc siết chặt chuyển giao công nghệ AI cốt lõi ra nước ngoài vì lý do an ninh quốc gia với việc tiếp tục khuyến khích cung cấp dịch vụ AI thương mại. Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc trước đó đã nêu rõ việc người dùng quốc tế tiếp cận mô hình AI thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), trang web chính thức hay ứng dụng di động sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định kiểm soát xuất khẩu này. Đối với hoạt động phát hành mã nguồn mở, cơ quan chức năng sẽ áp dụng cơ chế "cấp phép tự động" rút gọn với quy trình báo cáo và xuất khẩu nhanh chóng.
Sau khi hoàn tất thủ tục, cả hai công ty đều tiếp tục các kế hoạch công nghệ. DeepSeek, đơn vị có trụ sở tại Hàng Châu, đã nâng cấp mô hình V4.1 Flash và mở mã nguồn khung suy luận nội bộ. Trong khi đó, MiniMax tại Thượng Hải cũng tiến hành mở mã nguồn mô hình M3.1. Phía truyền thông nhà nước nhấn mạnh việc phê duyệt cho DeepSeek và MiniMax thể hiện quan điểm nhất quán của Trung Quốc trong việc khuyến khích tính cởi mở của mô hình mở, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp giữ bình tĩnh trước quy định mới.
Quy định kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh được thúc đẩy trong bối cảnh Mỹ đang cân nhắc thêm các biện pháp hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ cao, bao gồm các dự luật siết chặt chip bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất chip. Bộ An ninh Nội địa Mỹ cũng đã yêu cầu các cơ quan dân sự liên bang gỡ bỏ DeepSeek cùng các công cụ bên thứ ba phát triển dựa trên mô hình này, một động thái bị Bắc Kinh chỉ trích là mang tính phân biệt đối xử.
Bình luận về vấn đề này, Yuyuan Tantian cho rằng Trung Quốc không đi theo cách tiếp cận của Mỹ trong việc dùng biện pháp kiểm soát xuất khẩu để cô lập đối thủ nhằm duy trì vị thế công nghệ, mà chỉ thực hiện việc điều chỉnh định kỳ theo đúng pháp luật và quy chuẩn quản lý.
Phân định ranh giới giữa kiểm soát công nghệ và dịch vụ thương mại
Kênh Yuyuan Tantian cho biết các biện pháp mới nhằm thiết lập ranh giới pháp lý rõ ràng hơn thay vì chấm dứt xuất khẩu công nghệ AI của Trung Quốc. Đại diện này khẳng định các doanh nghiệp AI vẫn có thể tiếp tục kế hoạch thương mại hóa như bình thường, đồng thời phần lớn công nghệ AI vẫn được tự do xuất khẩu khi các quy định chính thức đi vào thực thi.Yêu cầu đăng ký áp dụng cho việc chuyển giao quyền sở hữu công nghệ, thỏa thuận cấp phép ra nước ngoài và các thay đổi về quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát liên quan đến thực thể nước ngoài. Các giao dịch này phải được đăng ký với Bộ Thương mại trước khi tiến hành. Dự thảo đã được cơ quan chức năng chuẩn bị từ nửa đầu năm sau khi tham vấn các viện nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp đầu ngành.
Theo các nhà quản lý, Bắc Kinh phân biệt rõ việc siết chặt chuyển giao công nghệ AI cốt lõi ra nước ngoài vì lý do an ninh quốc gia với việc tiếp tục khuyến khích cung cấp dịch vụ AI thương mại. Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc trước đó đã nêu rõ việc người dùng quốc tế tiếp cận mô hình AI thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), trang web chính thức hay ứng dụng di động sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định kiểm soát xuất khẩu này. Đối với hoạt động phát hành mã nguồn mở, cơ quan chức năng sẽ áp dụng cơ chế "cấp phép tự động" rút gọn với quy trình báo cáo và xuất khẩu nhanh chóng.
Bối cảnh căng thẳng quốc tế
Sau khi hoàn tất thủ tục, cả hai công ty đều tiếp tục các kế hoạch công nghệ. DeepSeek, đơn vị có trụ sở tại Hàng Châu, đã nâng cấp mô hình V4.1 Flash và mở mã nguồn khung suy luận nội bộ. Trong khi đó, MiniMax tại Thượng Hải cũng tiến hành mở mã nguồn mô hình M3.1. Phía truyền thông nhà nước nhấn mạnh việc phê duyệt cho DeepSeek và MiniMax thể hiện quan điểm nhất quán của Trung Quốc trong việc khuyến khích tính cởi mở của mô hình mở, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp giữ bình tĩnh trước quy định mới.
Quy định kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh được thúc đẩy trong bối cảnh Mỹ đang cân nhắc thêm các biện pháp hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ cao, bao gồm các dự luật siết chặt chip bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất chip. Bộ An ninh Nội địa Mỹ cũng đã yêu cầu các cơ quan dân sự liên bang gỡ bỏ DeepSeek cùng các công cụ bên thứ ba phát triển dựa trên mô hình này, một động thái bị Bắc Kinh chỉ trích là mang tính phân biệt đối xử.
Bình luận về vấn đề này, Yuyuan Tantian cho rằng Trung Quốc không đi theo cách tiếp cận của Mỹ trong việc dùng biện pháp kiểm soát xuất khẩu để cô lập đối thủ nhằm duy trì vị thế công nghệ, mà chỉ thực hiện việc điều chỉnh định kỳ theo đúng pháp luật và quy chuẩn quản lý.
