Chùa ảo mọc như nấm, cẩn trọng với tiền và dữ liệu cá nhân

Kaya · 16:54

Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại hoặc trên máy tính, người dùng có thể bước vào một ngôi chùa ảo, tạo pháp danh, thắp hương, dâng hoa, tụng kinh, lần tràng hạt và tích lũy điểm công đức... Trào lưu "đi chùa online" đang lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo sự xuất hiện nhanh chóng của hàng loạt website, ứng dụng và trò chơi tự phát. Nhưng phía sau những trải nghiệm mang màu sắc tâm linh này là không ít vấn đề đáng lo ngại về bảo mật dữ liệu và nguy cơ mất tiền.

Hàng loạt "ngôi chùa ảo" xuất hiện trên mạng

Khác với hình thức livestream lễ Phật trước đây, các nền tảng mới đưa hoạt động đi chùa lên một cấp độ tương tác khác. Người dùng có thể tạo nhân vật đại diện, lựa chọn pháp danh, di chuyển trong không gian 3D, thắp hương, dâng hoa, thả đèn hoa đăng, thỉnh chuông hoặc thực hiện các nhiệm vụ để tích lũy điểm thưởng.

Theo ghi nhận, một số website lễ Phật online có thời điểm ghi nhận gần 3.000 người dùng trực tuyến, cùng tham gia trong 5 phòng chơi tương ứng với các ngôi chùa ảo. Một số ứng dụng khác trên Google Play cũng được ghi nhận có hơn 10.000 lượt tải.

Việc tạo ra các nền tảng tương tự đang trở nên dễ dàng hơn nhờ công cụ AI. Các đối tượng có thể tận dụng AI để nhanh chóng xây dựng website, ứng dụng có giao diện và chức năng giống những sản phẩm đang được cộng đồng quan tâm, thậm chí chỉ trong khoảng 1-2 giờ. Nên hàng loạt các nền tảng game online 3D không chỉ về đi chùa mà có thể là về ôn tập ngoại ngữ... đều dễ dàng được tạo ra, chỉ cần bạn có ý tưởng, chủ đề, nội dung.

Điều này khiến người dùng khó phân biệt đâu là nền tảng có đơn vị vận hành rõ ràng, đâu là sản phẩm tự phát hoặc website giả mạo được dựng lên để khai thác trào lưu.

Tích điểm công đức, xem quảng cáo, mua vật phẩm: Tiền đang đi đâu?

Không phải tất cả nền tảng đi chùa online đều miễn phí. Một số ứng dụng đã đưa quảng cáo, gói ủng hộ và mua vật phẩm vào trải nghiệm.

Chẳng hạn, ứng dụng NamMo - Đi Chùa & Sám Hối đưa việc xem quảng cáo vào mục "Nhiệm vụ tu tập", yêu cầu người dùng xem 3 quảng cáo mỗi ngày. Ứng dụng cũng niêm yết các khoản mua trong ứng dụng từ 20.000 đến 500.000 đồng, với những tên gọi như "Góp 1 viên gạch", "Mời Dev ly cà phê" hay "Duy trì máy chủ".

Ảnh minh họa

Trên TikTok, một số tài khoản livestream sử dụng hình ảnh Phật giáo, nhân vật ảo và âm thanh tụng kinh để thu hút người xem. Người tham gia được khuyến khích gửi quà tặng ảo để yêu cầu nhân vật thực hiện các hoạt động như thắp hương, quỳ lạy, dâng lễ hoặc gọi tên người gửi kèm lời chúc bình an, tài lộc.

Theo cảnh báo của Công an, một số phiên livestream còn lồng ghép xin xăm, bói toán, giải hạn, cầu tài lộc để dẫn dụ người xem tặng quà hoặc chuyển tiền.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc người dùng bỏ tiền mua vật phẩm ảo. Khi các nền tảng gắn việc chi tiền với lời hứa hẹn về may mắn, phước báu hoặc phần thưởng có giá trị cao, người tham gia rất dễ bị cuốn vào vòng lặp nạp tiền, tặng quà và tiếp tục chi trả.

Nguy cơ không chỉ là mất tiền

Đáng lo ngại hơn, những website và ứng dụng tự phát có thể trở thành nguồn thu thập dữ liệu cá nhân nếu không minh bạch về cách vận hành.

Để tham gia sâu hơn, người dùng có thể được yêu cầu cung cấp họ tên, số điện thoại, ngày sinh, địa chỉ, hình ảnh cá nhân hoặc đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội. Đây đều là những dữ liệu có giá trị đối với các đối tượng lừa đảo.

Khi biết người dùng quan tâm đến hoạt động tâm linh, các đối tượng có thể sử dụng thông tin đó để xây dựng kịch bản tiếp cận phù hợp, chẳng hạn mời tham gia lễ cầu an, giải hạn, nhận lộc hoặc mua vật phẩm phong thủy. Những thông tin tưởng chừng vô hại cũng có thể trở thành dữ liệu đầu vào cho các chiến dịch lừa đảo có chủ đích.

Một nguy cơ khác đến từ các website, ứng dụng giả mạo. Kẻ xấu có thể sao chép giao diện của nền tảng đang nổi tiếng, tạo đường link hoặc tệp cài đặt giả để dụ người dùng truy cập, đăng nhập hay tải về thiết bị. Nếu bị cài cắm mã độc, thiết bị có thể bị theo dõi, đánh cắp thông tin đăng nhập hoặc dữ liệu nhạy cảm.

Cần nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng cho thấy tất cả các nền tảng đi chùa online đang phổ biến đều chứa mã độc. Tuy nhiên, việc một website có giao diện đẹp, đông người tham gia hoặc không yêu cầu đăng ký ngay từ đầu cũng không đủ để chứng minh nền tảng đó an toàn.

WhiteHat khuyến cáo: Đừng đánh đổi dữ liệu và tiền bạc vì một trải nghiệm ảo

Để hạn chế rủi ro khi tham gia các nền tảng đi chùa, tu tập hoặc giải trí trực tuyến có yếu tố tâm linh, người dùng cần lưu ý:

Kiểm tra nguồn gốc: Tìm hiểu đơn vị phát triển, thông tin liên hệ, chính sách bảo mật và mục đích vận hành trước khi sử dụng website hoặc ứng dụng.
Không cung cấp dữ liệu tùy tiện: Tránh nhập thông tin cá nhân, hình ảnh, tài khoản mạng xã hội hoặc thông tin ngân hàng nếu không thực sự cần thiết.
Không tải ứng dụng từ đường link lạ: Chỉ cài đặt từ kho ứng dụng chính thức, kiểm tra nhà phát triển và quyền truy cập mà ứng dụng yêu cầu.
Cảnh giác với lời hứa đổi vận: Không tin những lời quảng cáo gửi quà, nạp tiền để được ban phước, giải hạn, nhận lộc hoặc đổi vật phẩm có giá trị cao.
Không chuyển tiền vào tài khoản không rõ nguồn gốc: Kiểm tra kỹ người nhận và mục đích thanh toán; không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin thẻ ngân hàng.
Bảo vệ thiết bị: Cập nhật hệ điều hành, trình duyệt và phần mềm bảo mật; không cấp quyền truy cập danh bạ, tin nhắn, tệp hoặc vị trí nếu không có lý do hợp lý.

Công nghệ có thể tạo ra những trải nghiệm mới, nhưng không phải nền tảng nào mang hình thức tâm linh cũng đáng tin cậy. Người dùng có thể tham gia vì tò mò, giải trí hoặc nhu cầu tinh thần, nhưng cần tỉnh táo trước những yêu cầu cung cấp dữ liệu và chi tiền.

Tích điểm trong trò chơi không đồng nghĩa với tích lũy công đức, còn một cú nhấp chuột thiếu cảnh giác có thể khiến người dùng phải trả giá bằng chính tài khoản và dữ liệu cá nhân của mình.