myle.vnreview
Writer
Giới khoa học đã phát hiện ra khoảng 6.000 hành tinh, và đây là hành tinh đầu tiên, ngoài Trái Đất, có cấu tạo đá và có bầu khí quyển.
LHS 1140b dường như có mọi thứ cần thiết để hỗ trợ sự sống. Tuy nhiên, khoa học vẫn chưa quan sát thấy bất cứ điều gì ở đó.
Việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất đã thu được rất ít kết quả. Điều đó vẫn đúng, nhưng các nhà khoa học đang có một niềm hy vọng mới. Lần đầu tiên, các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một bầu khí quyển bao quanh một hành tinh ngoài hệ mặt trời nằm trong vùng có thể sống được.
Hãy cùng chào đón LHS 1140b, một hành tinh đá giống Trái Đất nằm cách chúng ta khoảng 48 năm ánh sáng. Để dễ hình dung, tàu Voyager 1 đang nhanh chóng tiến đến ngày ánh sáng đầu tiên sau gần 50 năm bay. LHS 1140b nằm trong vùng "Goldilocks" của ngôi sao chủ, có nghĩa là nó đủ xa để không bị thiêu đốt như sao Thủy, nhưng đủ gần để có đủ nhiệt độ hỗ trợ sự tồn tại của nước lỏng.
Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science, điểm "đặc biệt" của phát hiện này không chỉ là vùng có thể sống được xung quanh một ngôi sao. Mà là nó dường như đáp ứng thêm các tiêu chí mà các nhà khoa học quan tâm - tức là, nó là hành tinh đá, không phải hành tinh khí khổng lồ, và vẫn có thể giữ được bầu khí quyển bất chấp điều kiện khắc nghiệt. Bầu khí quyển giúp ổn định nhiệt độ bề mặt, điều cần thiết cho sự tồn tại của sự sống.
“Điều này rất thú vị,” Collin Cherubim, tác giả chính của nghiên cứu và là tiến sĩ tốt nghiệp Đại học Harvard, cho biết trong một email. “Một mục tiêu chính trong lĩnh vực này là tìm hiểu xem liệu bất kỳ hành tinh đá nào ngoài hệ mặt trời có thể giữ được bầu khí quyển hay không.”
Collin Cherubim cho biết hầu hết các hành tinh đá quay quanh các ngôi sao lùn loại M, những ngôi sao “phát ra bức xạ năng lượng cao trong thời gian dài hơn nhiều so với các ngôi sao như Mặt trời.” Hầu hết các hành tinh đá bị mất bầu khí quyển khá sớm trong vòng đời của chúng, do tác động của gió mặt trời và các yếu tố khác, do đó loại bỏ cơ hội có sự sống.
Cho đến khi LHS 1140b được phát hiện, Trái đất là hành tinh đá duy nhất mà con người từng quan sát được với bầu khí quyển nguyên vẹn.
Việc tìm kiếm không hề dễ dàng. Collin Cherubim đã sử dụng một mô hình máy tính mà ông đã phát triển trong quá trình nghiên cứu của mình. Mô hình này "mô phỏng sự tiến hóa của bầu khí quyển các hành tinh ngoài hệ mặt trời qua hàng tỷ năm". Những mô hình đó dự đoán sự tồn tại của "thế giới heli", hay các hành tinh đá có bầu khí quyển heli (hoặc ít nhất là chủ yếu là heli). Collin Cherubim đã thử nghiệm lý thuyết của mình với LHS 1140b và đã tìm thấy "kho báu" đúng nghĩa.
Liệu có sự sống trên LHS 1140b?
Việc LHS 1140b có chứa sự sống hay không là một câu hỏi phức tạp. Collin Cherubim cho biết khoa học công nhận ba yêu cầu chính để một hành tinh có thể hỗ trợ sự sống: bầu khí quyển, nhiệt độ thích hợp để duy trì nước lỏng, và một hành tinh chủ yếu là đá để tạo điều kiện sống. LHS 1140b dường như có tất cả những điều đó.
Vấn đề chính là tầng khí quyển phía trên của LHS 1140b gần như hoàn toàn là heli, và cũng "thiếu hụt hydro". Điều đó không mấy khả quan cho sự sống, vì heli thường không thể duy trì sự sống như chúng ta biết trên Trái Đất.
Collin Cherubim cho biết hành tinh này cũng bị khóa thủy triều với ngôi sao của nó, giống như Mặt Trăng với Trái Đất, nghĩa là một phía của hành tinh có ban ngày vĩnh viễn và phía kia có ban đêm vĩnh viễn. Nó cũng lớn hơn Trái Đất khoảng 70%, điều đó có nghĩa là lực hấp dẫn ở đó mạnh gần gấp đôi. Những phát hiện này không loại trừ hoàn toàn khả năng có sự sống, nhưng nếu LHS 1140b có sự sống, chắc chắn nó sẽ rất khác so với sự sống trên Trái Đất.
Collin Cherubim cũng thừa nhận rằng các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết liệu hành tinh này có bề mặt đá hay hoàn toàn được bao phủ bởi đại dương, điều này sẽ rất quan trọng cho việc tìm kiếm sự sống. Các mô hình máy tính do Collin Cherubim phát triển dự đoán rằng tầng khí quyển thấp hơn thậm chí có thể chứa các khí thuận lợi hơn cho sự sống, chẳng hạn như carbon dioxide, nước và thậm chí cả oxy.
“Mặc dù chúng ta cần thêm dữ liệu để xem điều gì đang xảy ra ở phần còn lại của khí quyển, nhưng đây có thể là thế giới heli đầu tiên được biết đến,” Collin Cherubim nói. "Việc các hành tinh đá này có thể giữ lại bầu khí quyển heli không chỉ tốt cho triển vọng về khả năng sinh sống, mà còn cho chúng ta biết rằng các mô hình [dự đoán bằng máy tính] của chúng ta đang đi đúng hướng."
Sao Hỏa vẫn là cơ hội tốt nhất mà con người có để khám phá sự sống trên một hành tinh khác.
Cho đến lúc đó, sao Hỏa là ứng cử viên khả dĩ nhất để tìm thấy dấu hiệu sự sống, vì các nhà nghiên cứu đã xác định được các dấu hiệu sinh học tiềm năng trong đất của nó.
Một ứng cử viên tiềm năng khác cho khả năng sinh sống là K2-18b, nơi các nhà khoa học đã báo cáo bằng chứng về sự hiện diện của dimethyl sulfide, một hợp chất thường được tạo ra bởi thực vật phù du đại dương. Các nhà khoa học cũng đang chú ý đến hệ sao Trappist-1, hệ sao này có bảy hành tinh có kích thước bằng Trái đất, ba trong số đó nằm trong vùng có thể sinh sống được của ngôi sao.
LHS 1140b dường như có mọi thứ cần thiết để hỗ trợ sự sống. Tuy nhiên, khoa học vẫn chưa quan sát thấy bất cứ điều gì ở đó.
Việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất đã thu được rất ít kết quả. Điều đó vẫn đúng, nhưng các nhà khoa học đang có một niềm hy vọng mới. Lần đầu tiên, các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một bầu khí quyển bao quanh một hành tinh ngoài hệ mặt trời nằm trong vùng có thể sống được.
Hãy cùng chào đón LHS 1140b, một hành tinh đá giống Trái Đất nằm cách chúng ta khoảng 48 năm ánh sáng. Để dễ hình dung, tàu Voyager 1 đang nhanh chóng tiến đến ngày ánh sáng đầu tiên sau gần 50 năm bay. LHS 1140b nằm trong vùng "Goldilocks" của ngôi sao chủ, có nghĩa là nó đủ xa để không bị thiêu đốt như sao Thủy, nhưng đủ gần để có đủ nhiệt độ hỗ trợ sự tồn tại của nước lỏng.
Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science, điểm "đặc biệt" của phát hiện này không chỉ là vùng có thể sống được xung quanh một ngôi sao. Mà là nó dường như đáp ứng thêm các tiêu chí mà các nhà khoa học quan tâm - tức là, nó là hành tinh đá, không phải hành tinh khí khổng lồ, và vẫn có thể giữ được bầu khí quyển bất chấp điều kiện khắc nghiệt. Bầu khí quyển giúp ổn định nhiệt độ bề mặt, điều cần thiết cho sự tồn tại của sự sống.
“Điều này rất thú vị,” Collin Cherubim, tác giả chính của nghiên cứu và là tiến sĩ tốt nghiệp Đại học Harvard, cho biết trong một email. “Một mục tiêu chính trong lĩnh vực này là tìm hiểu xem liệu bất kỳ hành tinh đá nào ngoài hệ mặt trời có thể giữ được bầu khí quyển hay không.”
Collin Cherubim cho biết hầu hết các hành tinh đá quay quanh các ngôi sao lùn loại M, những ngôi sao “phát ra bức xạ năng lượng cao trong thời gian dài hơn nhiều so với các ngôi sao như Mặt trời.” Hầu hết các hành tinh đá bị mất bầu khí quyển khá sớm trong vòng đời của chúng, do tác động của gió mặt trời và các yếu tố khác, do đó loại bỏ cơ hội có sự sống.
Cho đến khi LHS 1140b được phát hiện, Trái đất là hành tinh đá duy nhất mà con người từng quan sát được với bầu khí quyển nguyên vẹn.
Việc tìm kiếm không hề dễ dàng. Collin Cherubim đã sử dụng một mô hình máy tính mà ông đã phát triển trong quá trình nghiên cứu của mình. Mô hình này "mô phỏng sự tiến hóa của bầu khí quyển các hành tinh ngoài hệ mặt trời qua hàng tỷ năm". Những mô hình đó dự đoán sự tồn tại của "thế giới heli", hay các hành tinh đá có bầu khí quyển heli (hoặc ít nhất là chủ yếu là heli). Collin Cherubim đã thử nghiệm lý thuyết của mình với LHS 1140b và đã tìm thấy "kho báu" đúng nghĩa.
Liệu có sự sống trên LHS 1140b?
Việc LHS 1140b có chứa sự sống hay không là một câu hỏi phức tạp. Collin Cherubim cho biết khoa học công nhận ba yêu cầu chính để một hành tinh có thể hỗ trợ sự sống: bầu khí quyển, nhiệt độ thích hợp để duy trì nước lỏng, và một hành tinh chủ yếu là đá để tạo điều kiện sống. LHS 1140b dường như có tất cả những điều đó.
Vấn đề chính là tầng khí quyển phía trên của LHS 1140b gần như hoàn toàn là heli, và cũng "thiếu hụt hydro". Điều đó không mấy khả quan cho sự sống, vì heli thường không thể duy trì sự sống như chúng ta biết trên Trái Đất.
Collin Cherubim cho biết hành tinh này cũng bị khóa thủy triều với ngôi sao của nó, giống như Mặt Trăng với Trái Đất, nghĩa là một phía của hành tinh có ban ngày vĩnh viễn và phía kia có ban đêm vĩnh viễn. Nó cũng lớn hơn Trái Đất khoảng 70%, điều đó có nghĩa là lực hấp dẫn ở đó mạnh gần gấp đôi. Những phát hiện này không loại trừ hoàn toàn khả năng có sự sống, nhưng nếu LHS 1140b có sự sống, chắc chắn nó sẽ rất khác so với sự sống trên Trái Đất.
Collin Cherubim cũng thừa nhận rằng các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết liệu hành tinh này có bề mặt đá hay hoàn toàn được bao phủ bởi đại dương, điều này sẽ rất quan trọng cho việc tìm kiếm sự sống. Các mô hình máy tính do Collin Cherubim phát triển dự đoán rằng tầng khí quyển thấp hơn thậm chí có thể chứa các khí thuận lợi hơn cho sự sống, chẳng hạn như carbon dioxide, nước và thậm chí cả oxy.
“Mặc dù chúng ta cần thêm dữ liệu để xem điều gì đang xảy ra ở phần còn lại của khí quyển, nhưng đây có thể là thế giới heli đầu tiên được biết đến,” Collin Cherubim nói. "Việc các hành tinh đá này có thể giữ lại bầu khí quyển heli không chỉ tốt cho triển vọng về khả năng sinh sống, mà còn cho chúng ta biết rằng các mô hình [dự đoán bằng máy tính] của chúng ta đang đi đúng hướng."
Sao Hỏa vẫn là cơ hội tốt nhất mà con người có để khám phá sự sống trên một hành tinh khác.
Cho đến lúc đó, sao Hỏa là ứng cử viên khả dĩ nhất để tìm thấy dấu hiệu sự sống, vì các nhà nghiên cứu đã xác định được các dấu hiệu sinh học tiềm năng trong đất của nó.
Một ứng cử viên tiềm năng khác cho khả năng sinh sống là K2-18b, nơi các nhà khoa học đã báo cáo bằng chứng về sự hiện diện của dimethyl sulfide, một hợp chất thường được tạo ra bởi thực vật phù du đại dương. Các nhà khoa học cũng đang chú ý đến hệ sao Trappist-1, hệ sao này có bảy hành tinh có kích thước bằng Trái đất, ba trong số đó nằm trong vùng có thể sinh sống được của ngôi sao.
