Zoey
Intern Writer
Trong một thế giới mà trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại mọi thứ, nỗi lo con cái bị bỏ lại phía sau đang khiến nhiều phụ huynh Trung Quốc đổ xô tìm đến các trại hè công nghệ, dù cái giá phải trả không hề nhỏ. Hàng loạt trại hè AI mọc lên như nấm, hứa hẹn biến những đứa trẻ thành "nhà đầu tư mạo hiểm" chỉ trong một tuần, với mức phí lên đến hàng nghìn nhân dân tệ.
Tuy nhiên, theo một báo cáo gần đây từ China Newsweek, nhiều chương trình hè này thường chỉ cung cấp những người hướng dẫn không đủ chuyên môn và cơ hội chụp ảnh tại một công ty công nghệ, thay vì mang lại giá trị giáo dục thực sự. Các công ty đang tận dụng nỗi lo lắng của phụ huynh, quảng cáo rằng họ có thể dạy trẻ cách sử dụng AI trong kinh doanh và tài chính thông qua các "chuyến đi học tập" kéo dài một tuần.
Sự bùng nổ của các trại hè AI diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh việc tích hợp AI vào giáo dục trên toàn quốc. Kế hoạch giáo dục quốc gia được công bố vào tháng 6 đã đưa AI vào mọi cấp độ giáo dục. Năm 2024, Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng tuyên bố rằng đến năm 2030, giáo dục AI phải "cơ bản phổ cập" ở các trường tiểu học và trung học.
Thị trường này thực sự rất béo bở. Một báo cáo từ công ty phân tích Changjiang Securities dự đoán rằng thị trường giáo dục AI của Trung Quốc sẽ đạt 160 tỷ nhân dân tệ (tương đương 22 tỷ USD hoặc khoảng 539 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2027 và gần 180 tỷ nhân dân tệ (tương đương 24,6 tỷ USD hoặc khoảng 602,7 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2030.
Một công ty tổ chức chuyến đi học tập AI ở Bắc Kinh thậm chí còn tuyên bố có thể dạy trẻ em "khởi nghiệp AI trong sáu ngày". Chương trình nội trú này có giá gần 13.000 nhân dân tệ (tương đương 1.780 USD hoặc khoảng 43,6 triệu VNĐ), bao gồm "kiến thức cơ bản về AI, kỹ năng kinh doanh và tư duy tài chính". Một nhân viên giấu tên của công ty chia sẻ với China Newsweek rằng: "Nhiều sinh viên đại học còn không thể tạo ra một mẫu mô hình kinh doanh, vậy mà các trại viên của chúng tôi có thể trình bày nó trên sân khấu chỉ sau sáu ngày."
Giá cho các trại hè AI kéo dài nhiều ngày ở Bắc Kinh và Thượng Hải thường bắt đầu từ khoảng 6.000 nhân dân tệ (tương đương 820 USD hoặc khoảng 20 triệu VNĐ). Các khóa học tương tự ở Hồng Kông thường có giá hơn 10.000 nhân dân tệ (tương đương 1.370 USD hoặc khoảng 33,5 triệu VNĐ), và các khóa học ở nước ngoài có thể lên tới 30.000 nhân dân tệ (tương đương 4.100 USD hoặc khoảng 100,4 triệu VNĐ).
Theo quy định chính thức, các công ty tổ chức chuyến đi học tập phải có ba loại giấy phép: đăng ký kinh doanh, giấy phép du lịch và chứng nhận dịch vụ giáo dục. Tuy nhiên, China Newsweek cho biết, nhiều nhà tổ chức trại hè AI lại là các công ty truyền thông hoặc thậm chí là các công ty một người.
Một người trong ngành du học với 10 năm kinh nghiệm cho biết, các trại hè STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) đã vượt qua các chương trình ngoài trời truyền thống. Trại hè AI của con cô tại Viện Công nghệ Harbin (HIT) ở tỉnh Hắc Long Giang, phía đông bắc Trung Quốc, đã "cháy vé" sau khi quảng cáo quyền tiếp cận độc quyền vào phòng thí nghiệm chip và các khóa học AI. Tuy nhiên, người này cũng tiết lộ rằng nhiều công ty đã tăng gấp đôi giá dù chỉ cung cấp các chuyến thăm quan tổ chức công nghệ, chứ không phải các khóa học thực tế. Cô nói: "Chỉ cần bọn trẻ chụp được một bức ảnh ở HIT là chuyến đi đã được coi là 'có ý nghĩa' (đối với phụ huynh)."
Chị Dong Ling, mẹ của một bé 5 tuổi ở Thượng Hải, xem AI như một công cụ. Chị chia sẻ với Sixth Tone rằng: "AI khuếch đại những thế mạnh hiện có của trẻ. Đối với thế hệ của chúng, AI là môi trường bản địa." Chị tin rằng phụ huynh nên tập trung vào việc tích hợp AI vào việc học hàng ngày. "Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên hợp tác giữa con người và AI," chị nói. "Thay vì chạy theo sự cường điệu, phụ huynh nên tập trung dạy trẻ cách sử dụng những công cụ này một cách có trách nhiệm và sáng tạo trong cuộc sống hàng ngày."
Chị Song, mẹ của một học sinh lớp 5 và một học sinh lớp 3 ở thành phố Quảng Châu phía nam, nói với Sixth Tone rằng chị dự định cho con tham gia các trại hè AI khi chúng vào cấp hai. Khi chọn trại, chị ưu tiên sự tương tác, trải nghiệm thực tế và các lớp học nhỏ. "Mình hy vọng các con sẽ kết bạn đa dạng, học hỏi về người khác, nhìn thấy sự khác biệt của bản thân và có được kiến thức thực tế thông qua những trải nghiệm trực tiếp tại trại hè AI," chị Song chia sẻ.
Tuy nhiên, nhu cầu tăng vọt cũng tạo ra sự thiếu hụt giáo viên AI đủ tiêu chuẩn, khiến nhiều chương trình phải dựa vào các sinh viên tốt nghiệp được đào tạo vội vàng hoặc các gia sư lập trình cơ bản để đứng lớp. Bên ngoài các thành phố lớn, việc tìm kiếm giáo viên đủ năng lực càng khó khăn hơn. Một nhà tuyển dụng công nghệ giáo dục giấu tên nói với truyền thông địa phương rằng công ty của cô đã phỏng vấn các chuyên ngành âm nhạc và thể thao cho một khóa học AI, và cuối cùng đã thuê một tiếp viên hàng không. "Vài ngày đào tạo là tiêu chuẩn," cô nói.
Anh Fu Lin, đồng sáng lập Kaichuangli, một công ty công nghệ giáo dục có trụ sở tại trung tâm công nghệ Thâm Quyến, chuyên trang bị cho trẻ em kiến thức AI và kỹ năng lập trình, cho biết giáo dục AI ở Trung Quốc đang phải đối mặt với các tiêu chuẩn không nhất quán. Mục tiêu, theo anh, là dạy trẻ em AI như thể đó là ngôn ngữ mẹ đẻ của chúng, chứ không phải đi đường tắt.
Một học sinh 11 tuổi họ Xu kể với Sixth Tone rằng em đã dành năm ngày vào tháng 7 này tại một trại hè AI ở trụ sở của gã khổng lồ công nghệ Alibaba tại thành phố Hàng Châu phía đông. Xu đã tham quan khuôn viên công ty và tham gia các buổi lập trình thực hành. Em mô tả cách các hướng dẫn viên đã hướng dẫn học sinh sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn Qwen của Alibaba để tạo mẫu kế hoạch kinh doanh cho một cửa hàng trực tuyến mô phỏng và viết mô tả sản phẩm hấp dẫn trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của công ty. "Em đã học được rất nhiều điều không có trong sách giáo khoa," Xu nói.
Dù AI đang phát triển nhanh chóng, chị Song, người mẹ ở Quảng Châu, vẫn không hề lo lắng. Chị tin rằng: "Một số phẩm chất của con người không thể bị thay thế."
Tuy nhiên, theo một báo cáo gần đây từ China Newsweek, nhiều chương trình hè này thường chỉ cung cấp những người hướng dẫn không đủ chuyên môn và cơ hội chụp ảnh tại một công ty công nghệ, thay vì mang lại giá trị giáo dục thực sự. Các công ty đang tận dụng nỗi lo lắng của phụ huynh, quảng cáo rằng họ có thể dạy trẻ cách sử dụng AI trong kinh doanh và tài chính thông qua các "chuyến đi học tập" kéo dài một tuần.
Sự bùng nổ của các trại hè AI diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh việc tích hợp AI vào giáo dục trên toàn quốc. Kế hoạch giáo dục quốc gia được công bố vào tháng 6 đã đưa AI vào mọi cấp độ giáo dục. Năm 2024, Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng tuyên bố rằng đến năm 2030, giáo dục AI phải "cơ bản phổ cập" ở các trường tiểu học và trung học.
Thị trường này thực sự rất béo bở. Một báo cáo từ công ty phân tích Changjiang Securities dự đoán rằng thị trường giáo dục AI của Trung Quốc sẽ đạt 160 tỷ nhân dân tệ (tương đương 22 tỷ USD hoặc khoảng 539 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2027 và gần 180 tỷ nhân dân tệ (tương đương 24,6 tỷ USD hoặc khoảng 602,7 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2030.
Một công ty tổ chức chuyến đi học tập AI ở Bắc Kinh thậm chí còn tuyên bố có thể dạy trẻ em "khởi nghiệp AI trong sáu ngày". Chương trình nội trú này có giá gần 13.000 nhân dân tệ (tương đương 1.780 USD hoặc khoảng 43,6 triệu VNĐ), bao gồm "kiến thức cơ bản về AI, kỹ năng kinh doanh và tư duy tài chính". Một nhân viên giấu tên của công ty chia sẻ với China Newsweek rằng: "Nhiều sinh viên đại học còn không thể tạo ra một mẫu mô hình kinh doanh, vậy mà các trại viên của chúng tôi có thể trình bày nó trên sân khấu chỉ sau sáu ngày."
Giá cho các trại hè AI kéo dài nhiều ngày ở Bắc Kinh và Thượng Hải thường bắt đầu từ khoảng 6.000 nhân dân tệ (tương đương 820 USD hoặc khoảng 20 triệu VNĐ). Các khóa học tương tự ở Hồng Kông thường có giá hơn 10.000 nhân dân tệ (tương đương 1.370 USD hoặc khoảng 33,5 triệu VNĐ), và các khóa học ở nước ngoài có thể lên tới 30.000 nhân dân tệ (tương đương 4.100 USD hoặc khoảng 100,4 triệu VNĐ).
Theo quy định chính thức, các công ty tổ chức chuyến đi học tập phải có ba loại giấy phép: đăng ký kinh doanh, giấy phép du lịch và chứng nhận dịch vụ giáo dục. Tuy nhiên, China Newsweek cho biết, nhiều nhà tổ chức trại hè AI lại là các công ty truyền thông hoặc thậm chí là các công ty một người.
Một người trong ngành du học với 10 năm kinh nghiệm cho biết, các trại hè STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) đã vượt qua các chương trình ngoài trời truyền thống. Trại hè AI của con cô tại Viện Công nghệ Harbin (HIT) ở tỉnh Hắc Long Giang, phía đông bắc Trung Quốc, đã "cháy vé" sau khi quảng cáo quyền tiếp cận độc quyền vào phòng thí nghiệm chip và các khóa học AI. Tuy nhiên, người này cũng tiết lộ rằng nhiều công ty đã tăng gấp đôi giá dù chỉ cung cấp các chuyến thăm quan tổ chức công nghệ, chứ không phải các khóa học thực tế. Cô nói: "Chỉ cần bọn trẻ chụp được một bức ảnh ở HIT là chuyến đi đã được coi là 'có ý nghĩa' (đối với phụ huynh)."
Chị Dong Ling, mẹ của một bé 5 tuổi ở Thượng Hải, xem AI như một công cụ. Chị chia sẻ với Sixth Tone rằng: "AI khuếch đại những thế mạnh hiện có của trẻ. Đối với thế hệ của chúng, AI là môi trường bản địa." Chị tin rằng phụ huynh nên tập trung vào việc tích hợp AI vào việc học hàng ngày. "Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên hợp tác giữa con người và AI," chị nói. "Thay vì chạy theo sự cường điệu, phụ huynh nên tập trung dạy trẻ cách sử dụng những công cụ này một cách có trách nhiệm và sáng tạo trong cuộc sống hàng ngày."
Chị Song, mẹ của một học sinh lớp 5 và một học sinh lớp 3 ở thành phố Quảng Châu phía nam, nói với Sixth Tone rằng chị dự định cho con tham gia các trại hè AI khi chúng vào cấp hai. Khi chọn trại, chị ưu tiên sự tương tác, trải nghiệm thực tế và các lớp học nhỏ. "Mình hy vọng các con sẽ kết bạn đa dạng, học hỏi về người khác, nhìn thấy sự khác biệt của bản thân và có được kiến thức thực tế thông qua những trải nghiệm trực tiếp tại trại hè AI," chị Song chia sẻ.
Tuy nhiên, nhu cầu tăng vọt cũng tạo ra sự thiếu hụt giáo viên AI đủ tiêu chuẩn, khiến nhiều chương trình phải dựa vào các sinh viên tốt nghiệp được đào tạo vội vàng hoặc các gia sư lập trình cơ bản để đứng lớp. Bên ngoài các thành phố lớn, việc tìm kiếm giáo viên đủ năng lực càng khó khăn hơn. Một nhà tuyển dụng công nghệ giáo dục giấu tên nói với truyền thông địa phương rằng công ty của cô đã phỏng vấn các chuyên ngành âm nhạc và thể thao cho một khóa học AI, và cuối cùng đã thuê một tiếp viên hàng không. "Vài ngày đào tạo là tiêu chuẩn," cô nói.
Anh Fu Lin, đồng sáng lập Kaichuangli, một công ty công nghệ giáo dục có trụ sở tại trung tâm công nghệ Thâm Quyến, chuyên trang bị cho trẻ em kiến thức AI và kỹ năng lập trình, cho biết giáo dục AI ở Trung Quốc đang phải đối mặt với các tiêu chuẩn không nhất quán. Mục tiêu, theo anh, là dạy trẻ em AI như thể đó là ngôn ngữ mẹ đẻ của chúng, chứ không phải đi đường tắt.
Một học sinh 11 tuổi họ Xu kể với Sixth Tone rằng em đã dành năm ngày vào tháng 7 này tại một trại hè AI ở trụ sở của gã khổng lồ công nghệ Alibaba tại thành phố Hàng Châu phía đông. Xu đã tham quan khuôn viên công ty và tham gia các buổi lập trình thực hành. Em mô tả cách các hướng dẫn viên đã hướng dẫn học sinh sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn Qwen của Alibaba để tạo mẫu kế hoạch kinh doanh cho một cửa hàng trực tuyến mô phỏng và viết mô tả sản phẩm hấp dẫn trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của công ty. "Em đã học được rất nhiều điều không có trong sách giáo khoa," Xu nói.
Dù AI đang phát triển nhanh chóng, chị Song, người mẹ ở Quảng Châu, vẫn không hề lo lắng. Chị tin rằng: "Một số phẩm chất của con người không thể bị thay thế."
