Theo trang Asia Defense Security của Malaysia, từ tháng 6 năm nay, ít nhất sáu tiêm kích tàng hình Lockheed Martin F-35 Lightning II đã được bàn giao cho United States Marine Corps trong tình trạng chưa được lắp radar. Thay vào đó, phần mũi máy bay được gắn các khối đối trọng để giữ cân bằng trọng lượng.
Nguyên nhân là dòng radar mới AN/APG-85 vẫn chưa thể cung cấp đủ số lượng. Vì vậy, những chiếc F-35 này buộc phải chờ lắp đặt sau khi được đưa vào biên chế.
Theo Tạp chí Không quân và Vũ trụ Mỹ, các máy bay F-35 mới của Không quân Mỹ vẫn được trang bị radar AN/APG-81. Tuy nhiên, đây là mẫu radar cũ và sẽ dần được thay thế bằng AN/APG-85 trong chương trình nâng cấp mới nhất của F-35.
Điều này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi: làm sao một trong những tiêm kích hiện đại nhất thế giới lại có thể được bàn giao khi chưa có hệ thống radar, bộ phận được xem là "đôi mắt" của máy bay?
Quân đội Mỹ cho biết phi công vẫn có thể sử dụng những chiếc F-35 này để thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện cơ bản ngay cả khi chưa lắp radar. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lời giải thích này không thay đổi thực tế là khả năng tác chiến của máy bay đã bị suy giảm đáng kể.
Một báo cáo của Mỹ cũng cho biết đến năm 2025, chỉ khoảng 25% số F-35 trong biên chế quân đội Mỹ đạt đầy đủ khả năng sẵn sàng chiến đấu. Việc thiếu radar trên các máy bay mới có thể khiến tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.
Radar mới có thiết kế và kích thước khác so với thế hệ trước, khiến khoang mũi của F-35 phải được điều chỉnh lại. Đồng thời, AN/APG-85 cũng tiêu thụ nhiều điện năng hơn và tạo ra lượng nhiệt lớn hơn, vượt quá khả năng làm mát hiện tại của máy bay.
Một số nguồn tin cho biết việc thiết kế lại khoang radar, nâng cấp hệ thống cấp điện và phát triển hệ thống làm mát mới có thể phải đến khoảng năm 2031 mới hoàn tất.
Do là một trong những hạng mục quan trọng nhất của chương trình hiện đại hóa F-35, các thông số kỹ thuật của AN/APG-85 vẫn được Mỹ giữ bí mật.
Tuy nhiên, theo trang War Wings của Mỹ, radar này được cho là sẽ mang lại bước nhảy vọt về hiệu năng, với tốc độ xử lý nhanh hơn, tầm phát hiện xa hơn, khả năng chống gây nhiễu tốt hơn, chất lượng hình ảnh cao hơn và mức độ tự động hóa lớn hơn. Ngoài ra, AN/APG-85 còn được cho là có khả năng phối hợp tác chiến với máy bay không người lái trong các nhiệm vụ tương lai.
Theo Global Research của Canada, chuỗi cung ứng gallium toàn cầu đã chịu nhiều tác động từ căng thẳng thương mại và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, khiến nhiều chương trình quốc phòng của Mỹ, trong đó có radar mới cho F-35, bị chậm tiến độ do thiếu nguồn nguyên liệu.
Trong khi đó, trang U.S. Special Operations Report cho rằng việc phải bàn giao F-35 khi chưa có radar không chỉ phản ánh những khó khăn trong chuỗi cung ứng quốc phòng của Mỹ mà còn cho thấy những thách thức đối với quá trình duy trì năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng này trong những năm tới.
Nguyên nhân là dòng radar mới AN/APG-85 vẫn chưa thể cung cấp đủ số lượng. Vì vậy, những chiếc F-35 này buộc phải chờ lắp đặt sau khi được đưa vào biên chế.
Theo Tạp chí Không quân và Vũ trụ Mỹ, các máy bay F-35 mới của Không quân Mỹ vẫn được trang bị radar AN/APG-81. Tuy nhiên, đây là mẫu radar cũ và sẽ dần được thay thế bằng AN/APG-85 trong chương trình nâng cấp mới nhất của F-35.
Điều này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi: làm sao một trong những tiêm kích hiện đại nhất thế giới lại có thể được bàn giao khi chưa có hệ thống radar, bộ phận được xem là "đôi mắt" của máy bay?
Quân đội Mỹ cho biết phi công vẫn có thể sử dụng những chiếc F-35 này để thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện cơ bản ngay cả khi chưa lắp radar. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lời giải thích này không thay đổi thực tế là khả năng tác chiến của máy bay đã bị suy giảm đáng kể.
Một báo cáo của Mỹ cũng cho biết đến năm 2025, chỉ khoảng 25% số F-35 trong biên chế quân đội Mỹ đạt đầy đủ khả năng sẵn sàng chiến đấu. Việc thiếu radar trên các máy bay mới có thể khiến tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.
Vì sao radar mới chưa thể được lắp lên F-35?
Theo Defense Express của Ukraine, quá trình tích hợp radar AN/APG-85 gặp nhiều khó khăn hơn dự kiến.Radar mới có thiết kế và kích thước khác so với thế hệ trước, khiến khoang mũi của F-35 phải được điều chỉnh lại. Đồng thời, AN/APG-85 cũng tiêu thụ nhiều điện năng hơn và tạo ra lượng nhiệt lớn hơn, vượt quá khả năng làm mát hiện tại của máy bay.
Một số nguồn tin cho biết việc thiết kế lại khoang radar, nâng cấp hệ thống cấp điện và phát triển hệ thống làm mát mới có thể phải đến khoảng năm 2031 mới hoàn tất.
Do là một trong những hạng mục quan trọng nhất của chương trình hiện đại hóa F-35, các thông số kỹ thuật của AN/APG-85 vẫn được Mỹ giữ bí mật.
Tuy nhiên, theo trang War Wings của Mỹ, radar này được cho là sẽ mang lại bước nhảy vọt về hiệu năng, với tốc độ xử lý nhanh hơn, tầm phát hiện xa hơn, khả năng chống gây nhiễu tốt hơn, chất lượng hình ảnh cao hơn và mức độ tự động hóa lớn hơn. Ngoài ra, AN/APG-85 còn được cho là có khả năng phối hợp tác chiến với máy bay không người lái trong các nhiệm vụ tương lai.
Bài toán không chỉ nằm ở công nghệ
Để đạt được những cải tiến trên, AN/APG-85 phải sử dụng linh kiện bán dẫn làm từ vật liệu gallium nitride (GaN), công nghệ đang dần thay thế các vật liệu bán dẫn cũ trong radar quân sự nhờ khả năng phát công suất lớn hơn và tản nhiệt hiệu quả hơn.Theo Global Research của Canada, chuỗi cung ứng gallium toàn cầu đã chịu nhiều tác động từ căng thẳng thương mại và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, khiến nhiều chương trình quốc phòng của Mỹ, trong đó có radar mới cho F-35, bị chậm tiến độ do thiếu nguồn nguyên liệu.
Trong khi đó, trang U.S. Special Operations Report cho rằng việc phải bàn giao F-35 khi chưa có radar không chỉ phản ánh những khó khăn trong chuỗi cung ứng quốc phòng của Mỹ mà còn cho thấy những thách thức đối với quá trình duy trì năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng này trong những năm tới.
