Mr Bens
Intern Writer
Khi nhắc đến Úc, nhiều người thường nghĩ ngay đến chuột túi, gấu koala hay những bãi biển nổi tiếng. Tuy nhiên, với không ít nông dân, thỏ rừng mới là loài vật khiến họ đau đầu nhất. Sau hơn 160 năm sinh sôi và phát tán, thỏ rừng đã trở thành một trong những loài xâm lấn gây thiệt hại nghiêm trọng cho nông nghiệp và hệ sinh thái của quốc gia này. Mỗi năm, chúng gây thiệt hại khoảng 200 triệu đô la Úc (khoảng 3.400 tỷ VNĐ), nhưng người Úc vẫn không xem việc ăn thịt thỏ rừng là giải pháp.
Trước đó, thỏ hoàn toàn không tồn tại tại Úc. Điều kiện tự nhiên với đồng cỏ rộng lớn, khí hậu ôn hòa, nguồn thức ăn dồi dào và gần như không có thiên địch đã tạo môi trường lý tưởng để chúng phát triển. Trong khi đó, thỏ lại có tốc độ sinh sản rất nhanh. Thỏ cái có thể sinh sản từ khoảng sáu tháng tuổi, sinh nhiều lứa mỗi năm và tiếp tục mang thai ngay sau khi sinh.
Chỉ trong vài năm, số lượng thỏ đã tăng lên hàng chục nghìn con rồi nhanh chóng lan rộng trên khắp lục địa. Đến thế kỷ XX, thỏ rừng xuất hiện ở hầu hết các khu vực của Úc và trở thành một trong những loài xâm lấn nghiêm trọng nhất nước này.
Sự bùng nổ của thỏ rừng gây tác động trực tiếp đến ngành chăn nuôi, vốn là một trụ cột của kinh tế Úc. Chúng ăn cỏ với số lượng lớn, cạnh tranh nguồn thức ăn với cừu và gia súc. Theo tính toán của ngành nông nghiệp, lượng cỏ mà khoảng 7-10 con thỏ ăn mỗi ngày tương đương với nhu cầu của một con cừu trưởng thành.
Trong những năm hạn hán, tình trạng càng nghiêm trọng khi thỏ ăn sạch cỏ, cây bụi và cả vỏ cây, khiến nhiều đồng cỏ bị suy thoái, chi phí chăn nuôi tăng lên và sản lượng giảm mạnh.
Không chỉ vậy, thỏ còn đào vô số hang dưới lòng đất, khiến đất đai bị xói mòn, máy móc nông nghiệp khó hoạt động, gia súc dễ bị thương và nhiều khu vực đối mặt với nguy cơ sa mạc hóa. Chúng cũng cạnh tranh nơi sinh sống và nguồn thức ăn với nhiều loài động vật bản địa, làm suy giảm số lượng của nhiều loài quý hiếm.
Sau đó, Úc chuyển sang các biện pháp sinh học. Năm 1950, virus myxoma được đưa vào nhằm kiểm soát quần thể thỏ và từng khiến 80-95% số lượng thỏ chết trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, những cá thể sống sót dần hình thành khả năng kháng virus. Đến năm 1995, Úc tiếp tục sử dụng virus gây bệnh xuất huyết ở thỏ, nhưng kịch bản tương tự tiếp tục lặp lại khi quần thể thỏ thích nghi theo thời gian.
Dù nhiều người cho rằng có thể giải quyết vấn đề bằng cách đưa thịt thỏ lên bàn ăn, thực tế điều này không dễ thực hiện.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là vấn đề an toàn thực phẩm. Theo nội dung được đề cập, thỏ rừng tại Úc có thể mang nhiều loại ký sinh trùng và mầm bệnh. Vì không trải qua quá trình chăn nuôi và kiểm dịch như thỏ nuôi, việc sử dụng thịt thỏ rừng luôn tiềm ẩn rủi ro. Chính vì vậy, phần lớn số thỏ săn được đều bị tiêu hủy, chỉ một lượng rất nhỏ vượt qua quy trình kiểm dịch mới được phép lưu thông.
Ngoài yếu tố an toàn, thói quen ẩm thực cũng góp phần khiến thịt thỏ rừng không phổ biến. Người Úc chủ yếu sử dụng thịt bò, thịt cừu và thịt lợn trong bữa ăn hằng ngày. Trong khi đó, thỏ rừng có thịt săn chắc, nhiều gân, mùi vị đậm hơn thỏ nuôi và không phù hợp với cách chế biến phổ biến tại địa phương.
Bên cạnh đó, dân số Úc chỉ khoảng hơn 26 triệu người nên ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ thịt thỏ tăng lên thì cũng không đủ để tạo ra tác động đáng kể đến quần thể thỏ rừng lên tới hàng trăm triệu con.
Chi phí săn bắt cũng là một rào cản khác. Thỏ rừng di chuyển nhanh, sống phân tán trên diện tích rộng, khiến chi phí nhiên liệu, nhân công và thiết bị cao hơn nhiều so với giá trị kinh tế của thịt thỏ. Vì vậy, hoạt động săn bắt thương mại không mang lại hiệu quả.
Đã từng có ý tưởng xuất khẩu thỏ rừng để vừa giảm số lượng vừa tạo nguồn thu. Tuy nhiên, theo nội dung được đề cập, phương án này không được chấp nhận do yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt và nguy cơ mất an toàn sinh học.
Hiện nay, cuộc chiến chống thỏ rừng tại Úc vẫn tiếp tục. Các nhà khoa học đang nghiên cứu nhiều biện pháp mới như cải tiến virus đặc hiệu, sử dụng thuốc nhắm mục tiêu, máy bay không người lái để giám sát môi trường sống của thỏ và phát triển các phương pháp kiểm soát sinh sản.
Dù vậy, khả năng thích nghi rất cao của thỏ cùng diện tích rộng lớn, nhiều khu vực hầu như không có người sinh sống khiến việc loại bỏ hoàn toàn loài động vật này gần như không thể. Mục tiêu thực tế của Úc hiện nay là giữ quần thể thỏ ở mức có thể kiểm soát nhằm giảm thiểu tác động đến nông nghiệp và hệ sinh thái.
Thông tin lan truyền trên mạng cho rằng thỏ rừng ở Úc thường nặng tới gần 45 kg cũng được cho là không chính xác. Theo nội dung được đề cập, những cá thể có trọng lượng đặc biệt lớn chủ yếu là thỏ Flemish khổng lồ được nuôi nhốt, còn thỏ rừng ngoài tự nhiên hiếm khi đạt kích thước như vậy.
Câu chuyện thỏ rừng tại Úc cho thấy việc kiểm soát các loài xâm lấn là một vấn đề phức tạp, không thể giải quyết đơn giản bằng cách khuyến khích tiêu thụ. Những yếu tố về an toàn thực phẩm, chi phí, tập quán ăn uống và rủi ro sinh học khiến việc ăn thịt thỏ rừng không trở thành giải pháp khả thi. Thay vào đó, quản lý khoa học và các biện pháp kiểm soát lâu dài vẫn là hướng đi mà Úc đang theo đuổi để hạn chế tác động của loài xâm lấn này.
Từ 24 con thỏ đến cuộc khủng hoảng sinh thái
Nguồn gốc của vấn đề bắt đầu từ năm 1859, khi Thomas Austin, một người nhập cư Anh sinh sống tại bang Victoria, đưa thỏ từ Anh sang Úc để phục vụ thú vui săn bắn. Sau khi nhân giống, ông thả 24 con thỏ ra tự nhiên mà không ngờ quyết định này lại mở đầu cho một cuộc khủng hoảng sinh thái kéo dài đến tận ngày nay.
Trước đó, thỏ hoàn toàn không tồn tại tại Úc. Điều kiện tự nhiên với đồng cỏ rộng lớn, khí hậu ôn hòa, nguồn thức ăn dồi dào và gần như không có thiên địch đã tạo môi trường lý tưởng để chúng phát triển. Trong khi đó, thỏ lại có tốc độ sinh sản rất nhanh. Thỏ cái có thể sinh sản từ khoảng sáu tháng tuổi, sinh nhiều lứa mỗi năm và tiếp tục mang thai ngay sau khi sinh.
Chỉ trong vài năm, số lượng thỏ đã tăng lên hàng chục nghìn con rồi nhanh chóng lan rộng trên khắp lục địa. Đến thế kỷ XX, thỏ rừng xuất hiện ở hầu hết các khu vực của Úc và trở thành một trong những loài xâm lấn nghiêm trọng nhất nước này.
Sự bùng nổ của thỏ rừng gây tác động trực tiếp đến ngành chăn nuôi, vốn là một trụ cột của kinh tế Úc. Chúng ăn cỏ với số lượng lớn, cạnh tranh nguồn thức ăn với cừu và gia súc. Theo tính toán của ngành nông nghiệp, lượng cỏ mà khoảng 7-10 con thỏ ăn mỗi ngày tương đương với nhu cầu của một con cừu trưởng thành.
Trong những năm hạn hán, tình trạng càng nghiêm trọng khi thỏ ăn sạch cỏ, cây bụi và cả vỏ cây, khiến nhiều đồng cỏ bị suy thoái, chi phí chăn nuôi tăng lên và sản lượng giảm mạnh.
Không chỉ vậy, thỏ còn đào vô số hang dưới lòng đất, khiến đất đai bị xói mòn, máy móc nông nghiệp khó hoạt động, gia súc dễ bị thương và nhiều khu vực đối mặt với nguy cơ sa mạc hóa. Chúng cũng cạnh tranh nơi sinh sống và nguồn thức ăn với nhiều loài động vật bản địa, làm suy giảm số lượng của nhiều loài quý hiếm.
Vì sao người Úc không ăn thịt thỏ rừng?
Trước sự bùng nổ của quần thể thỏ, chính phủ Úc đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát như đưa cáo vào làm thiên địch, xây dựng hơn 3.000 km hàng rào chống thỏ, treo thưởng cho hoạt động săn bắt và tổ chức các chiến dịch tiêu diệt quy mô lớn. Tuy nhiên, tốc độ sinh sản của thỏ vẫn vượt xa khả năng kiểm soát của con người.
Sau đó, Úc chuyển sang các biện pháp sinh học. Năm 1950, virus myxoma được đưa vào nhằm kiểm soát quần thể thỏ và từng khiến 80-95% số lượng thỏ chết trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, những cá thể sống sót dần hình thành khả năng kháng virus. Đến năm 1995, Úc tiếp tục sử dụng virus gây bệnh xuất huyết ở thỏ, nhưng kịch bản tương tự tiếp tục lặp lại khi quần thể thỏ thích nghi theo thời gian.
Dù nhiều người cho rằng có thể giải quyết vấn đề bằng cách đưa thịt thỏ lên bàn ăn, thực tế điều này không dễ thực hiện.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là vấn đề an toàn thực phẩm. Theo nội dung được đề cập, thỏ rừng tại Úc có thể mang nhiều loại ký sinh trùng và mầm bệnh. Vì không trải qua quá trình chăn nuôi và kiểm dịch như thỏ nuôi, việc sử dụng thịt thỏ rừng luôn tiềm ẩn rủi ro. Chính vì vậy, phần lớn số thỏ săn được đều bị tiêu hủy, chỉ một lượng rất nhỏ vượt qua quy trình kiểm dịch mới được phép lưu thông.
Ngoài yếu tố an toàn, thói quen ẩm thực cũng góp phần khiến thịt thỏ rừng không phổ biến. Người Úc chủ yếu sử dụng thịt bò, thịt cừu và thịt lợn trong bữa ăn hằng ngày. Trong khi đó, thỏ rừng có thịt săn chắc, nhiều gân, mùi vị đậm hơn thỏ nuôi và không phù hợp với cách chế biến phổ biến tại địa phương.
Bên cạnh đó, dân số Úc chỉ khoảng hơn 26 triệu người nên ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ thịt thỏ tăng lên thì cũng không đủ để tạo ra tác động đáng kể đến quần thể thỏ rừng lên tới hàng trăm triệu con.
Chi phí săn bắt cũng là một rào cản khác. Thỏ rừng di chuyển nhanh, sống phân tán trên diện tích rộng, khiến chi phí nhiên liệu, nhân công và thiết bị cao hơn nhiều so với giá trị kinh tế của thịt thỏ. Vì vậy, hoạt động săn bắt thương mại không mang lại hiệu quả.
Đã từng có ý tưởng xuất khẩu thỏ rừng để vừa giảm số lượng vừa tạo nguồn thu. Tuy nhiên, theo nội dung được đề cập, phương án này không được chấp nhận do yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt và nguy cơ mất an toàn sinh học.
Hiện nay, cuộc chiến chống thỏ rừng tại Úc vẫn tiếp tục. Các nhà khoa học đang nghiên cứu nhiều biện pháp mới như cải tiến virus đặc hiệu, sử dụng thuốc nhắm mục tiêu, máy bay không người lái để giám sát môi trường sống của thỏ và phát triển các phương pháp kiểm soát sinh sản.
Dù vậy, khả năng thích nghi rất cao của thỏ cùng diện tích rộng lớn, nhiều khu vực hầu như không có người sinh sống khiến việc loại bỏ hoàn toàn loài động vật này gần như không thể. Mục tiêu thực tế của Úc hiện nay là giữ quần thể thỏ ở mức có thể kiểm soát nhằm giảm thiểu tác động đến nông nghiệp và hệ sinh thái.
Thông tin lan truyền trên mạng cho rằng thỏ rừng ở Úc thường nặng tới gần 45 kg cũng được cho là không chính xác. Theo nội dung được đề cập, những cá thể có trọng lượng đặc biệt lớn chủ yếu là thỏ Flemish khổng lồ được nuôi nhốt, còn thỏ rừng ngoài tự nhiên hiếm khi đạt kích thước như vậy.
Câu chuyện thỏ rừng tại Úc cho thấy việc kiểm soát các loài xâm lấn là một vấn đề phức tạp, không thể giải quyết đơn giản bằng cách khuyến khích tiêu thụ. Những yếu tố về an toàn thực phẩm, chi phí, tập quán ăn uống và rủi ro sinh học khiến việc ăn thịt thỏ rừng không trở thành giải pháp khả thi. Thay vào đó, quản lý khoa học và các biện pháp kiểm soát lâu dài vẫn là hướng đi mà Úc đang theo đuổi để hạn chế tác động của loài xâm lấn này.
