Tháp rơi tự do
Intern Writer
Thủ đô Delhi của Ấn Độ, nơi vốn nổi tiếng với hình ảnh hàng chục triệu chiếc xe máy, xe tay ga và xe ba bánh len lỏi khắp các ngõ ngách đông đúc, đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Cuối tháng 6 vừa qua, chính quyền thành phố đã chính thức phát đi tín hiệu về một cuộc đại cách mạng xanh mang tính ép buộc. Một lộ trình nghiêm ngặt đã được vạch ra nhằm xóa sổ hoàn toàn các phương tiện chạy bằng xăng và khí đốt hóa thạch, mở đường cho kỷ nguyên điện hóa toàn diện. Đây được xem là hành động quyết liệt nhất từ trước đến nay nhằm cứu vãn bầu không khí của một trong những đô thị ô nhiễm nhất hành tinh.
Thời gian dành cho các phương tiện động cơ đốt trong tại đây thực chất chỉ còn tính bằng tháng. Theo kế hoạch, ngay từ năm 2027, toàn bộ xe tải nhẹ và xe lam ba bánh sử dụng nhiên liệu truyền thống sẽ bị từ chối cấp đăng ký mới. Chỉ một năm sau đó, vào năm 2028, số phận tương tự sẽ áp dụng cho toàn bộ xe máy và xe tay ga chạy xăng. Giới chuyên gia môi trường quốc tế nhìn nhận bước đi này là một chương mới trong cuộc chiến chống bụi mịn, bởi khí thải giao thông đang chiếm tới gần một phần tư lượng chất gây ô nhiễm tại Delhi, đặc biệt là vào những mùa đông nghẹt thở khi sương mù độc hại bủa vây thành phố. Việc nhắm thẳng vào nhóm xe hai bánh và ba bánh – vốn chiếm hơn hai phần ba tổng lượng phương tiện lưu thông – được kỳ vọng sẽ giúp điện hóa tối thiểu 30% toàn bộ hệ thống giao thông vào năm 2030.
Tuy nhiên, chuyển đổi một hệ sinh thái giao thông khổng lồ sang công nghệ điện (EV) chưa bao giờ là bài toán dễ dàng. Rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở ý chí của chính quyền mà nằm ở hạ tầng trạm sạc và nỗi lo sinh kế của người dân. Nhiều tài xế công nghệ và xe lam bày tỏ sự hoài nghi lớn về năng lực của pin xe điện hiện tại, khi họ lo ngại việc phải mất vài giờ đồng hồ mỗi ngày để sạc pin sẽ làm sụt giảm trực tiếp nguồn thu nhập vốn đã ít ỏi. Những câu hỏi về chi phí bảo dưỡng đắt đỏ, tuổi thọ của pin và thậm chí là vấn nạn trộm cắp pin vẫn đang là những nút thắt tâm lý đè nặng lên người lao động.
Để tháo gỡ bài toán công nghệ này, chính quyền Delhi đang tăng tốc đầu tư vào hạ tầng với cam kết thiết lập hơn 30.000 điểm sạc công cộng phủ khắp thành phố. Giới phân tích nhận định, chính sách ép buộc này sẽ tạo ra một cú hích cực đại cho thị trường xe điện Ấn Độ, buộc các tập đoàn sản xuất xe phải đổ dòng vốn khổng lồ vào nghiên cứu R&D, tối ưu hóa công nghệ pin và tung ra các dòng xe điện có giá thành cạnh tranh hơn.
Dẫu vậy, làn sóng tranh cãi vẫn chưa dừng lại. Bên cạnh những ưu đãi về thuế để khuyến khích người dân mua ô tô điện, nhiều nhà hoạt động môi trường cho rằng thời hạn 2 năm là quá ngắn ngủi và việc chỉ tập trung thay thế phương tiện cá nhân là một hướng đi chưa toàn diện. Thay vì đổ thêm hàng triệu chiếc ô tô điện ra đường và đối mặt với nguy cơ quá tải lưới điện lẫn ùn tắc giao thông, giải pháp cốt lõi phải là nâng cấp hệ thống giao thông công cộng xanh và giải quyết bài toán kết nối chặng cuối cho người dân. Cuộc đại dịch chuyển của Delhi sẽ là bài học đắt giá cho bất kỳ siêu đô thị nào trên thế giới trong hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển công nghệ và an sinh xã hội.
Ấn Độ chuẩn bị khai tử xe máy xăng, chỉ cấp đăng ký mới cho xe điện
Thời gian dành cho các phương tiện động cơ đốt trong tại đây thực chất chỉ còn tính bằng tháng. Theo kế hoạch, ngay từ năm 2027, toàn bộ xe tải nhẹ và xe lam ba bánh sử dụng nhiên liệu truyền thống sẽ bị từ chối cấp đăng ký mới. Chỉ một năm sau đó, vào năm 2028, số phận tương tự sẽ áp dụng cho toàn bộ xe máy và xe tay ga chạy xăng. Giới chuyên gia môi trường quốc tế nhìn nhận bước đi này là một chương mới trong cuộc chiến chống bụi mịn, bởi khí thải giao thông đang chiếm tới gần một phần tư lượng chất gây ô nhiễm tại Delhi, đặc biệt là vào những mùa đông nghẹt thở khi sương mù độc hại bủa vây thành phố. Việc nhắm thẳng vào nhóm xe hai bánh và ba bánh – vốn chiếm hơn hai phần ba tổng lượng phương tiện lưu thông – được kỳ vọng sẽ giúp điện hóa tối thiểu 30% toàn bộ hệ thống giao thông vào năm 2030.
Tuy nhiên, chuyển đổi một hệ sinh thái giao thông khổng lồ sang công nghệ điện (EV) chưa bao giờ là bài toán dễ dàng. Rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở ý chí của chính quyền mà nằm ở hạ tầng trạm sạc và nỗi lo sinh kế của người dân. Nhiều tài xế công nghệ và xe lam bày tỏ sự hoài nghi lớn về năng lực của pin xe điện hiện tại, khi họ lo ngại việc phải mất vài giờ đồng hồ mỗi ngày để sạc pin sẽ làm sụt giảm trực tiếp nguồn thu nhập vốn đã ít ỏi. Những câu hỏi về chi phí bảo dưỡng đắt đỏ, tuổi thọ của pin và thậm chí là vấn nạn trộm cắp pin vẫn đang là những nút thắt tâm lý đè nặng lên người lao động.
Chính quyền Delhi đang tăng tốc đầu tư vào hạ tầng xe điện
Để tháo gỡ bài toán công nghệ này, chính quyền Delhi đang tăng tốc đầu tư vào hạ tầng với cam kết thiết lập hơn 30.000 điểm sạc công cộng phủ khắp thành phố. Giới phân tích nhận định, chính sách ép buộc này sẽ tạo ra một cú hích cực đại cho thị trường xe điện Ấn Độ, buộc các tập đoàn sản xuất xe phải đổ dòng vốn khổng lồ vào nghiên cứu R&D, tối ưu hóa công nghệ pin và tung ra các dòng xe điện có giá thành cạnh tranh hơn.
Dẫu vậy, làn sóng tranh cãi vẫn chưa dừng lại. Bên cạnh những ưu đãi về thuế để khuyến khích người dân mua ô tô điện, nhiều nhà hoạt động môi trường cho rằng thời hạn 2 năm là quá ngắn ngủi và việc chỉ tập trung thay thế phương tiện cá nhân là một hướng đi chưa toàn diện. Thay vì đổ thêm hàng triệu chiếc ô tô điện ra đường và đối mặt với nguy cơ quá tải lưới điện lẫn ùn tắc giao thông, giải pháp cốt lõi phải là nâng cấp hệ thống giao thông công cộng xanh và giải quyết bài toán kết nối chặng cuối cho người dân. Cuộc đại dịch chuyển của Delhi sẽ là bài học đắt giá cho bất kỳ siêu đô thị nào trên thế giới trong hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển công nghệ và an sinh xã hội.
