From Beijing with Love
Cháu đã lớn thế này rồi à. Lại đây chú ôm cái coi.
Ngày 23/6, tại Hội nghị Siêu máy tính Quốc tế (ISC 2026) ở Hamburg, Đức, hệ thống siêu máy tính Lingsheng của Trung Quốc lần đầu tiên đứng đầu bảng xếp hạng TOP500, vượt qua El Capitan của Mỹ để trở thành siêu máy tính nhanh nhất thế giới.
Điều đặc biệt là đây không chỉ là sự trở lại của Trung Quốc sau 9 năm kể từ khi Sunway TaihuLight giữ vị trí số một vào năm 2016, mà còn đánh dấu lần đầu tiên nước này công khai một siêu máy tính mới sau nhiều năm "im hơi lặng tiếng".
Kể từ năm 2021, Trung Quốc gần như không còn gửi dữ liệu các siêu máy tính mới tới bảng xếp hạng TOP500. Nhiều chuyên gia cho rằng động thái này nhằm tránh các lệnh trừng phạt công nghệ từ Mỹ, đồng thời bảo vệ những công nghệ cốt lõi trong quá trình phát triển.
Việc Lingsheng xuất hiện trở lại trên bảng xếp hạng cho thấy Bắc Kinh đã tự tin hơn vào chuỗi công nghệ trong nước.
Theo thông tin được công bố, Lingsheng là siêu máy tính đầu tiên trên thế giới đạt hiệu năng duy trì vượt mốc 2 EFlops, tức hơn 2 triệu tỷ tỷ phép tính mỗi giây. Toàn bộ hệ thống, từ bộ xử lý đến kiến trúc phần mềm và mạng kết nối tốc độ cao, đều do Trung Quốc tự phát triển.
Trung Quốc bắt đầu vươn lên trong lĩnh vực siêu máy tính từ cuối những năm 2000.
Năm 2010, Tianhe-1A lần đầu vượt qua siêu máy tính Jaguar của Mỹ để đứng đầu thế giới. Hệ thống này cũng góp phần chứng minh mô hình kết hợp CPU và GPU là hướng đi hiệu quả cho điện toán hiệu năng cao, đặt nền móng cho nhiều siêu máy tính hiện đại sau này.
Đến năm 2013, Tianhe-2 tiếp tục giữ ngôi vị số một suốt ba năm. Tuy nhiên, năm 2015, Mỹ cấm Intel xuất khẩu chip Xeon hiệu năng cao cho các trung tâm siêu máy tính của Trung Quốc với mục tiêu làm chậm chương trình phát triển của nước này.
Thay vì dừng lại, Trung Quốc chuyển sang phát triển chip nội địa. Chỉ một năm sau, Sunway TaihuLight ra đời và gây bất ngờ khi sử dụng hoàn toàn bộ xử lý do Trung Quốc tự thiết kế, không còn phụ thuộc vào chip Mỹ.
Sau đó, Mỹ lấy lại vị trí dẫn đầu với các hệ thống Frontier và El Capitan, đồng thời mở rộng các biện pháp kiểm soát công nghệ đối với Trung Quốc. Trong nhiều năm, các siêu máy tính mới của Trung Quốc gần như không còn xuất hiện trên bảng xếp hạng quốc tế.
Thứ nhất, Trung Quốc cho rằng họ đã xây dựng được chuỗi công nghệ đủ độc lập, từ bộ xử lý, mạng kết nối tốc độ cao đến phần mềm, nên không còn quá lo ngại các biện pháp hạn chế từ bên ngoài.
Thứ hai, siêu máy tính ngày nay không chỉ phục vụ nghiên cứu quốc phòng mà còn trở thành hạ tầng quan trọng cho AI, y sinh, vật liệu mới và năng lượng. Việc được TOP500 công nhận giúp các trung tâm siêu máy tính Trung Quốc tăng uy tín khi cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu quốc tế.
Ngoài ra, Lingsheng còn sử dụng bộ nhớ băng thông cao (HBM), hệ thống kết nối tốc độ cao do Trung Quốc tự phát triển và làm mát bằng chất lỏng 100%, giúp tăng hiệu suất khi vận hành ở quy mô rất lớn.
Dù vẫn chưa đạt hiệu quả cao nhất trong một số bài kiểm tra AI vốn được tối ưu cho GPU, nhiều chuyên gia cho rằng Lingsheng cho thấy Trung Quốc đang theo đuổi một hướng đi khác: giảm sự phụ thuộc vào GPU cao cấp, vốn đang chịu nhiều hạn chế xuất khẩu, bằng cách tối ưu kiến trúc CPU và toàn bộ hệ thống.
Việc Lingsheng giành lại vị trí số một vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh về tốc độ tính toán, mà còn phản ánh bước tiến của Trung Quốc trong mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái siêu máy tính hoàn toàn tự chủ.
Điều đặc biệt là đây không chỉ là sự trở lại của Trung Quốc sau 9 năm kể từ khi Sunway TaihuLight giữ vị trí số một vào năm 2016, mà còn đánh dấu lần đầu tiên nước này công khai một siêu máy tính mới sau nhiều năm "im hơi lặng tiếng".
Từ "ẩn mình" đến công khai sức mạnh
Kể từ năm 2021, Trung Quốc gần như không còn gửi dữ liệu các siêu máy tính mới tới bảng xếp hạng TOP500. Nhiều chuyên gia cho rằng động thái này nhằm tránh các lệnh trừng phạt công nghệ từ Mỹ, đồng thời bảo vệ những công nghệ cốt lõi trong quá trình phát triển.
Việc Lingsheng xuất hiện trở lại trên bảng xếp hạng cho thấy Bắc Kinh đã tự tin hơn vào chuỗi công nghệ trong nước.
Theo thông tin được công bố, Lingsheng là siêu máy tính đầu tiên trên thế giới đạt hiệu năng duy trì vượt mốc 2 EFlops, tức hơn 2 triệu tỷ tỷ phép tính mỗi giây. Toàn bộ hệ thống, từ bộ xử lý đến kiến trúc phần mềm và mạng kết nối tốc độ cao, đều do Trung Quốc tự phát triển.
Trung Quốc bắt đầu vươn lên trong lĩnh vực siêu máy tính từ cuối những năm 2000.
Năm 2010, Tianhe-1A lần đầu vượt qua siêu máy tính Jaguar của Mỹ để đứng đầu thế giới. Hệ thống này cũng góp phần chứng minh mô hình kết hợp CPU và GPU là hướng đi hiệu quả cho điện toán hiệu năng cao, đặt nền móng cho nhiều siêu máy tính hiện đại sau này.
Đến năm 2013, Tianhe-2 tiếp tục giữ ngôi vị số một suốt ba năm. Tuy nhiên, năm 2015, Mỹ cấm Intel xuất khẩu chip Xeon hiệu năng cao cho các trung tâm siêu máy tính của Trung Quốc với mục tiêu làm chậm chương trình phát triển của nước này.
Thay vì dừng lại, Trung Quốc chuyển sang phát triển chip nội địa. Chỉ một năm sau, Sunway TaihuLight ra đời và gây bất ngờ khi sử dụng hoàn toàn bộ xử lý do Trung Quốc tự thiết kế, không còn phụ thuộc vào chip Mỹ.
Sau đó, Mỹ lấy lại vị trí dẫn đầu với các hệ thống Frontier và El Capitan, đồng thời mở rộng các biện pháp kiểm soát công nghệ đối với Trung Quốc. Trong nhiều năm, các siêu máy tính mới của Trung Quốc gần như không còn xuất hiện trên bảng xếp hạng quốc tế.
Vì sao Trung Quốc quyết định "lộ bài"?
Theo nhiều chuyên gia, việc công bố Lingsheng vào thời điểm này phản ánh sự thay đổi lớn.Thứ nhất, Trung Quốc cho rằng họ đã xây dựng được chuỗi công nghệ đủ độc lập, từ bộ xử lý, mạng kết nối tốc độ cao đến phần mềm, nên không còn quá lo ngại các biện pháp hạn chế từ bên ngoài.
Thứ hai, siêu máy tính ngày nay không chỉ phục vụ nghiên cứu quốc phòng mà còn trở thành hạ tầng quan trọng cho AI, y sinh, vật liệu mới và năng lượng. Việc được TOP500 công nhận giúp các trung tâm siêu máy tính Trung Quốc tăng uy tín khi cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu quốc tế.
Theo dữ liệu công bố tại ISC 2026, Lingsheng đạt hiệu năng duy trì 2,198 EFlops, sử dụng hơn 13 triệu lõi xử lý, gồm 20.480 nút tính toán, với mức tiêu thụ điện khoảng 42,2 MW. Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở quy mô mà ở kiến trúc.
Khác với nhiều siêu máy tính hiện nay dựa chủ yếu vào GPU, Lingsheng sử dụng bộ xử lý LX2 do Trung Quốc tự phát triển. Thiết kế này tích hợp ngay khả năng tăng tốc tính toán AI vào CPU, cho phép hệ thống xử lý đồng thời các bài toán khoa học truyền thống và khối lượng công việc AI mà không phụ thuộc nhiều vào GPU.Ngoài ra, Lingsheng còn sử dụng bộ nhớ băng thông cao (HBM), hệ thống kết nối tốc độ cao do Trung Quốc tự phát triển và làm mát bằng chất lỏng 100%, giúp tăng hiệu suất khi vận hành ở quy mô rất lớn.
Dù vẫn chưa đạt hiệu quả cao nhất trong một số bài kiểm tra AI vốn được tối ưu cho GPU, nhiều chuyên gia cho rằng Lingsheng cho thấy Trung Quốc đang theo đuổi một hướng đi khác: giảm sự phụ thuộc vào GPU cao cấp, vốn đang chịu nhiều hạn chế xuất khẩu, bằng cách tối ưu kiến trúc CPU và toàn bộ hệ thống.
Việc Lingsheng giành lại vị trí số một vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh về tốc độ tính toán, mà còn phản ánh bước tiến của Trung Quốc trong mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái siêu máy tính hoàn toàn tự chủ.
