Con voi còi✔
Writer
Tên lửa 3M22 Zircon từ lâu được Nga giới thiệu như một trong những vũ khí siêu thanh tiên tiến nhất, có thể đạt tốc độ tới Mach 9 và rất khó đánh chặn. Zircon cũng thường được mô tả là tên lửa hành trình siêu thanh sử dụng động cơ scramjet. Nhưng những phân tích mới từ Ukraine đang đặt dấu hỏi về cấu tạo thực sự của loại vũ khí này.
Theo The War Zone ngày 31/8, Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) đã công bố thêm dữ liệu về Zircon trên cổng War & Sanctions. Đáng chú ý nhất, GUR cho rằng Zircon không sử dụng động cơ scramjet như cách loại tên lửa này thường được mô tả, mà có thể là tên lửa hai tầng sử dụng động cơ nhiên liệu rắn và bay theo quỹ đạo bán đạn đạo.
Theo mô hình của Ukraine, sau khi Zircon rời ống phóng trên tàu chiến hoặc bệ phóng mặt đất, tầng đẩy đầu tiên đưa tên lửa lên độ cao và vận tốc cần thiết rồi tách ra. Động cơ tầng hai tiếp tục hoạt động để duy trì hành trình. Tên lửa sử dụng dẫn đường quán tính ở giai đoạn giữa và đầu dò radar chủ động khi tiếp cận mục tiêu.
Một trong những căn cứ quan trọng cho nhận định này đến từ việc Ukraine phân tích các mảnh vỡ Zircon thu được sau những cuộc tấn công. Viện nghiên cứu pháp y Ukraine phát hiện một cấu trúc kim loại hình vòng được cho là bộ phận của động cơ tên lửa nhiên liệu rắn. Theo phía Ukraine, chi tiết này thuộc tầng hai chứ không phải chỉ là động cơ tăng tốc ban đầu.
The War Zone cũng lưu ý mô hình 3D mà GUR công bố có nhiều nét tương đồng với một bằng sáng chế tên lửa đạn đạo chống hạm do NPO Mashinostroyenia, nhà phát triển Zircon, đăng ký từ năm 1999. Thiết kế trong bằng sáng chế cũng không thể hiện rõ cửa hút khí, bộ phận quan trọng đối với tên lửa sử dụng động cơ ramjet hoặc scramjet.
Dù vậy vấn đề Zircon thực sự sử dụng loại động cơ nào vẫn chưa thể coi là đã có kết luận cuối cùng. Nga chưa công khai đầy đủ cấu tạo hệ thống động lực của tên lửa. Một số nguồn trước đây cho rằng tầng hành trình sử dụng ramjet nhiên liệu rắn, trong khi thông tin mới của Ukraine nghiêng về phương án cả hai tầng đều dùng động cơ tên lửa nhiên liệu rắn.
Thông số tốc độ cũng xuất hiện khác biệt. Nga từng tuyên bố Zircon có thể đạt Mach 9 trong một số giai đoạn, trong khi Ukraine cho biết tốc độ cao nhất họ ghi nhận được là khoảng Mach 6,8. Con số này vẫn đưa Zircon vào nhóm vũ khí siêu thanh, bởi ngưỡng thông thường là trên Mach 5. Vì vậy, tranh luận ở đây không phải Zircon có phải vũ khí siêu thanh hay không, mà là nó đạt tốc độ siêu thanh bằng công nghệ động lực nào và thực sự bay theo kiểu tên lửa hành trình hay bán đạn đạo.
Ukraine còn công bố chuỗi cung ứng liên quan tới khoảng 70 doanh nghiệp Nga và chỉ ra một số linh kiện điện tử có nguồn gốc Mỹ trong các mảnh vỡ, gồm bộ khuếch đại liên quan tới TriQuint Semiconductor, nay thuộc Qorvo, và FPGA Altera Cyclone II, dòng sản phẩm có nguồn gốc từ Altera. Kiev sử dụng những phát hiện này để kêu gọi siết kiểm soát xuất khẩu nhằm ngăn linh kiện phương Tây tiếp tục lọt vào công nghiệp quốc phòng Nga.
Zircon cũng được cho là xuất hiện ngày càng nhiều trên chiến trường. Theo số liệu phía Ukraine công bố, sau khi chỉ ghi nhận sáu lần phóng trong hai năm kể từ lần sử dụng được xác nhận đầu tiên năm 2024, khoảng 40 tên lửa Zircon đã được Nga sử dụng trong năm 2026, trong đó 15 quả chỉ riêng tháng 7.
Nếu phân tích của Ukraine chính xác, điều đó không khiến Zircon mất đi đặc tính của một vũ khí siêu thanh nguy hiểm. Nhưng nó sẽ làm thay đổi đáng kể cách nhìn về công nghệ phía sau loại tên lửa từng được bao phủ bởi nhiều tuyên bố và bí mật quân sự của Nga.
Theo The War Zone ngày 31/8, Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) đã công bố thêm dữ liệu về Zircon trên cổng War & Sanctions. Đáng chú ý nhất, GUR cho rằng Zircon không sử dụng động cơ scramjet như cách loại tên lửa này thường được mô tả, mà có thể là tên lửa hai tầng sử dụng động cơ nhiên liệu rắn và bay theo quỹ đạo bán đạn đạo.
Theo mô hình của Ukraine, sau khi Zircon rời ống phóng trên tàu chiến hoặc bệ phóng mặt đất, tầng đẩy đầu tiên đưa tên lửa lên độ cao và vận tốc cần thiết rồi tách ra. Động cơ tầng hai tiếp tục hoạt động để duy trì hành trình. Tên lửa sử dụng dẫn đường quán tính ở giai đoạn giữa và đầu dò radar chủ động khi tiếp cận mục tiêu.
Một trong những căn cứ quan trọng cho nhận định này đến từ việc Ukraine phân tích các mảnh vỡ Zircon thu được sau những cuộc tấn công. Viện nghiên cứu pháp y Ukraine phát hiện một cấu trúc kim loại hình vòng được cho là bộ phận của động cơ tên lửa nhiên liệu rắn. Theo phía Ukraine, chi tiết này thuộc tầng hai chứ không phải chỉ là động cơ tăng tốc ban đầu.
The War Zone cũng lưu ý mô hình 3D mà GUR công bố có nhiều nét tương đồng với một bằng sáng chế tên lửa đạn đạo chống hạm do NPO Mashinostroyenia, nhà phát triển Zircon, đăng ký từ năm 1999. Thiết kế trong bằng sáng chế cũng không thể hiện rõ cửa hút khí, bộ phận quan trọng đối với tên lửa sử dụng động cơ ramjet hoặc scramjet.
Dù vậy vấn đề Zircon thực sự sử dụng loại động cơ nào vẫn chưa thể coi là đã có kết luận cuối cùng. Nga chưa công khai đầy đủ cấu tạo hệ thống động lực của tên lửa. Một số nguồn trước đây cho rằng tầng hành trình sử dụng ramjet nhiên liệu rắn, trong khi thông tin mới của Ukraine nghiêng về phương án cả hai tầng đều dùng động cơ tên lửa nhiên liệu rắn.
Thông số tốc độ cũng xuất hiện khác biệt. Nga từng tuyên bố Zircon có thể đạt Mach 9 trong một số giai đoạn, trong khi Ukraine cho biết tốc độ cao nhất họ ghi nhận được là khoảng Mach 6,8. Con số này vẫn đưa Zircon vào nhóm vũ khí siêu thanh, bởi ngưỡng thông thường là trên Mach 5. Vì vậy, tranh luận ở đây không phải Zircon có phải vũ khí siêu thanh hay không, mà là nó đạt tốc độ siêu thanh bằng công nghệ động lực nào và thực sự bay theo kiểu tên lửa hành trình hay bán đạn đạo.
Ukraine còn công bố chuỗi cung ứng liên quan tới khoảng 70 doanh nghiệp Nga và chỉ ra một số linh kiện điện tử có nguồn gốc Mỹ trong các mảnh vỡ, gồm bộ khuếch đại liên quan tới TriQuint Semiconductor, nay thuộc Qorvo, và FPGA Altera Cyclone II, dòng sản phẩm có nguồn gốc từ Altera. Kiev sử dụng những phát hiện này để kêu gọi siết kiểm soát xuất khẩu nhằm ngăn linh kiện phương Tây tiếp tục lọt vào công nghiệp quốc phòng Nga.
Zircon cũng được cho là xuất hiện ngày càng nhiều trên chiến trường. Theo số liệu phía Ukraine công bố, sau khi chỉ ghi nhận sáu lần phóng trong hai năm kể từ lần sử dụng được xác nhận đầu tiên năm 2024, khoảng 40 tên lửa Zircon đã được Nga sử dụng trong năm 2026, trong đó 15 quả chỉ riêng tháng 7.
Nếu phân tích của Ukraine chính xác, điều đó không khiến Zircon mất đi đặc tính của một vũ khí siêu thanh nguy hiểm. Nhưng nó sẽ làm thay đổi đáng kể cách nhìn về công nghệ phía sau loại tên lửa từng được bao phủ bởi nhiều tuyên bố và bí mật quân sự của Nga.
