Tại sao cơ thể con người lại chọn mông là nơi tích trữ mỡ?

Sasha
Sasha✔
Phản hồi: 0

Sasha✔

Writer
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao một số bộ phận trên cơ thể lại săn chắc — chẳng hạn như khuỷu tay — trong khi những vùng khác, như mông, lại mềm mại hơn không?

1795358623470.png
Gấu tích lũy thêm tới 400 pound (180 kg) mỡ cơ thể để sống sót qua thời kỳ ngủ đông.​

Sự khác biệt này nằm ở cái mà các nhà khoa học gọi là "sự phân bố mỡ". Hiện nay, các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu lý do tại sao cơ thể lại tích trữ mỡ ở một số vị trí nhất định mà không phải ở những nơi khác.

Mọi loài động vật đều có mỡ trong cơ thể, ngay cả côn trùng. Gấu thậm chí có thể tích lũy thêm tới 400 pound (180 kg) mỡ — tương đương với 544 chiếc bánh pizza phô mai cỡ lớn — để duy trì sự sống trong suốt thời kỳ ngủ đông.

Mỡ là một thành phần quan trọng và luôn biến đổi trong cơ thể mọi sinh vật, bao gồm cả con người và tổ tiên tiến hóa của chúng ta.

Mỡ là gì?

Mỡ, hay còn gọi là mô mỡ (adipose tissue), là một loại mô liên kết giúp duy trì cấu trúc cơ thể.

Trong một thời gian dài, các nhà khoa học từng cho rằng mô mỡ chủ yếu đóng vai trò là nơi lưu trữ nguồn năng lượng dư thừa từ thức ăn mà cơ thể chưa sử dụng đến. Mặc dù đúng là mỡ là nguồn dự trữ năng lượng tuyệt vời, nhưng nó còn đảm nhận nhiều chức năng khác. Trên thực tế, có nhiều loại mỡ khác nhau.

Mỡ nội tạng (visceral fat) hoạt động như một lớp đệm bảo vệ, bao quanh và lấp đầy các khoảng trống giữa các cơ quan nội tạng. Mỡ dưới da (subcutaneous fat) — lớp mỡ nằm giữa da và cơ mà bạn có thể dùng tay véo được — đóng vai trò như một tấm đệm bảo vệ, đồng thời giúp giữ ấm cơ thể nhờ khả năng cách nhiệt, giống như một chiếc áo khoác vậy.

1795358857483.png
Mỡ nội tạng bao quanh và bảo vệ các cơ quan trong cơ thể, trong khi mỡ dưới da đóng vai trò như một lớp đệm bảo vệ nằm bên dưới bề mặt da.
​

Mỡ còn tham gia vào quá trình sản xuất và phản ứng với các hormone — những "sứ giả" hóa học giúp điều tiết cách cơ thể sử dụng năng lượng, cũng như báo hiệu cho bạn biết khi nào cần ăn hoặc khi nào đã no.

Mỗi loại mỡ lại có những nhiệm vụ riêng biệt. Mỡ trắng là loại mỡ phổ biến nhất mà hầu hết mọi người đều biết đến; nó thực hiện các chức năng đã nêu ở trên.

Có thể bạn ít biết đến mỡ nâu. Loại mỡ này có màu nâu vì chứa rất nhiều ti thể — các thành phần bên trong tế bào chịu trách nhiệm sản sinh năng lượng cần thiết để cơ thể thực hiện mọi hoạt động sống.

1795358921223.png
Mỡ nâu có màu sắc như vậy là nhờ các ti thể – những "nhà máy năng lượng" của tế bào.
​

Không phải loài động vật nào cũng có mỡ nâu, nhưng con người thì có. Các nhà khoa học cho biết mỡ nâu thực hiện một chức năng đặc biệt: tạo nhiệt để làm ấm cơ thể khi bạn cảm thấy lạnh. Nó không lưu trữ năng lượng để hỗ trợ cơ thể vận động như cách mà mỡ trắng thực hiện.

Khi còn là trẻ sơ sinh, bạn có rất nhiều mỡ nâu dọc theo phần thân mình để giữ ấm, vì cơ thể lúc đó chưa đủ hoàn thiện để tự duy trì thân nhiệt. Khi lớn lên, lượng mỡ nâu trong cơ thể bạn giảm dần. Hiện nay, loại mỡ này chỉ còn tập trung ở khu vực phía trên xương đòn và dọc theo các mạch máu lớn nằm sâu bên trong cơ thể, chẳng hạn như động mạch chủ.

Tại sao con người lại tích trữ mỡ ở những vị trí cụ thể như vậy?

Các nhà nghiên cứu vẫn chưa hiểu rõ hoàn toàn về mỡ nâu để giải thích lý do tại sao nó chỉ xuất hiện ở một vài bộ phận nhất định. Có khả năng việc mỡ nâu nằm gần cổ và bao quanh các mạch máu lớn là để giúp giữ nhiệt cho máu, từ đó duy trì thân nhiệt tổng thể ở mức ổn định và khỏe mạnh.

Đối với mỡ trắng, có ba yếu tố chính quyết định vị trí tích trữ mỡ trên cơ thể: di truyền, hormone và độ tuổi.

Một số gen quy định việc tích tụ mỡ ở vùng mông, trong khi các gen khác lại hướng mỡ tập trung vào phần thân mình.

Các hormone như estrogen – loại hormone tác động đến hầu hết mọi hệ thống trong cơ thể và thường có nồng độ cao hơn ở nữ giới – thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ dưới da tại các vùng như mông, đùi và mặt sau cánh tay. Trong khi đó, cortisol (hormone căng thẳng) lại có xu hướng thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng ở vùng bụng.

Vậy tại sao mỡ không được phân bổ đều khắp cơ thể? Nếu có quá nhiều mỡ quanh khuỷu tay hay đầu gối, khả năng co duỗi tay chân của bạn sẽ bị hạn chế. Nếu tích trữ nhiều mỡ quanh vùng đầu, não bộ có thể đối mặt với nguy cơ bị quá nhiệt. Ngược lại, các bộ phận như hông, mông, ngực và đùi không gặp phải những vấn đề này – có lẽ đó là lý do tại sao cơ thể chúng ta chọn tích trữ mỡ ở những vị trí đó.

Tại sao con người lại cần có mỡ?

Đừng để vẻ bề ngoài đánh lừa: Nhiều loài động vật trông có vẻ béo, chẳng hạn như hà mã, thực tế lại không phải vậy. Tỷ lệ mỡ cơ thể (tỷ trọng khối lượng cơ thể đến từ chất béo) của hà mã chỉ khoảng 2%, trong khi ở phụ nữ, con số này trung bình là hơn 30%. Trong thế giới động vật, các nhà sinh học thường chỉ quan sát thấy lượng mỡ cơ thể lớn ở những loài động vật ngủ đông hoặc các loài thú sống dưới đại dương. Đối với những loài ngủ đông, lớp mỡ đóng vai trò là nguồn dự trữ năng lượng cho suốt mùa đông dài và lạnh giá. Với các loài thú biển như hải cẩu hay cá voi, lớp mỡ thừa này giống như một chiếc áo khoác dày, giúp chúng giữ ấm trong môi trường đại dương lạnh lẽo ở những tầng nước sâu.

Con người không ngủ đông, cũng chẳng sống dưới đại dương; vậy tại sao chúng ta lại sở hữu lượng mỡ cơ thể nhiều hơn hẳn so với tất cả các loài linh trưởng khác và phần lớn các loài thú khác?

1795358953468.png
Cá voi xanh có tỷ lệ mỡ cơ thể cao nhất trong giới động vật.​

Các nhà nhân học – những người nghiên cứu về quá trình tiến hóa của cơ thể con người – cho rằng điều này có liên quan đến lối sống của tổ tiên chúng ta, những người từng phải săn bắt và hái lượm để sinh tồn. Săn bắt và hái lượm không phải lúc nào cũng là nguồn cung cấp thực phẩm ổn định. Vì vậy, tổ tiên chúng ta đã phát triển khả năng tích trữ thêm mỡ như một dạng “bảo hiểm” lương thực. Khi thức ăn trở nên khan hiếm, họ có thể dựa vào lượng mỡ dự trữ này để duy trì sự sống cho đến khi tìm được nguồn thực phẩm mới.

Các nhà nghiên cứu vẫn đang cố gắng xác định thời điểm khả năng tích trữ mỡ thừa này xuất hiện trong quá trình tiến hóa. Một bằng chứng cho điều đó đến từ những bức tượng đá nhỏ, được gọi là các bức tượng thời kỳ Gravettian.

Những bức tượng cổ có niên đại từ 25.000 đến 28.000 năm trước này mô tả các nhân vật nữ với lượng mỡ cơ thể đáng kể. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy chúng ở khắp châu Âu và Nga.

1795358989929.png
Các bức tượng thời Gravettian mô tả chính xác cách con người tích mỡ ngày nay, cho thấy rằng việc tích mỡ là một đặc điểm có từ lâu đời trong quá trình tiến hóa.​

Cách các nghệ nhân cổ đại thể hiện lớp mỡ trên những bức tượng này hoàn toàn trùng khớp với hình ảnh thực tế của cơ thể con người ngày nay. Sự chính xác này khiến các nhà nghiên cứu tin rằng những người tạo ra các bức tượng Gravettian đã thực sự quan sát và hiểu rõ ngoại hình của những cá nhân có nhiều mỡ thừa. Điều này chứng tỏ rằng vào thời kỳ đó, ít nhất một bộ phận con người đã tích trữ một lượng mỡ đáng kể trên cơ thể.

Vào thời điểm đó, châu Âu và Nga có khí hậu lạnh hơn nhiều so với ngày nay. Điều này củng cố giả thuyết rằng tổ tiên chúng ta cần lớp mỡ thừa đó để vượt qua những mùa đông khắc nghiệt, khi thức ăn trở nên vô cùng khan hiếm.

Vì vậy, lần tới khi bạn chạm vào lớp mỡ ở vùng mông của mình, hãy nhớ rằng mỡ là một thành phần thực sự quan trọng đối với cơ thể chúng ta, đảm nhận nhiều chức năng khác nhau và rất có thể đã xuất hiện từ rất sớm trong quá trình tiến hóa của loài người.

Nguồn: CNN​
 
Back
Top