The Storm Riders
Writer
Bí ẩn lớn nhất về những "chấm đỏ nhỏ" kỳ dị lẩn khuất ở rìa vũ trụ sơ khai cuối cùng đã có lời giải sắc bén nhờ kính viễn vọng không gian James Webb. Bằng việc thu giữ và tái dựng thành công quang phổ của một "sao bóng ma" tồn tại từ 12 tỉ năm trước, các nhà khoa học đã lột trần bộ mặt thật của một quái vật không gian vốn ẩn mình suốt hàng tỉ năm qua.
Phát hiện mang tính đột phá này không chỉ giải mã bản chất của một vật thể đơn lẻ, mà còn mở ra một chương mới giúp giới thiên văn học hiểu rõ hơn về những cấu trúc bí ẩn ngự trị trong vài tỉ năm đầu tiên sau vụ nổ Big Bang.
Vật thể đặc biệt này mang ký hiệu GLIMPSE-17775, được phát hiện hoàn toàn nằm ngoài kế hoạch ban đầu của các nhà nghiên cứu. Trong lúc sử dụng kính James Webb quét qua cụm thiên hà Abell S1063 để săn lùng thế hệ sao đầu tiên (quần thể III) và các thiên hà sơ khai mờ nhạt khác, nhóm nghiên cứu bất ngờ va phải một chấm đỏ nhỏ kỳ lạ nằm ngay phía sau cụm sao này.
Đáng chú ý, ánh sáng từ GLIMPSE-17775 đã được khuếch đại mạnh mẽ nhờ vào hiện tượng thấu kính hấp dẫn. Lực hấp dẫn khổng lồ từ cụm thiên hà phía trước hoạt động như một thấu kính tự nhiên khổng lồ, bẻ cong và phóng đại luồng sáng yếu ớt từ quá khứ, giúp James Webb thu về nguồn dữ liệu sắc nét vô tiền khoáng hậu.
Tận dụng cơ hội vàng này, nhà thiên văn học Vasily Kokorev thuộc Đại học Texas ở Austin (Mỹ) cùng các cộng sự đã hướng hai thiết bị tối tân NIRCam và NIRSpec về phía mục tiêu. Kết quả thu được là bản phân tích quang phổ chi tiết nhất từ trước đến nay của một chấm đỏ nhỏ từ thời bình minh vũ trụ.
Hóa ra, GLIMPSE-17775 hoàn toàn không phải là một ngôi sao thông thường như vẻ ngoài của nó. Các phép đo chuyên sâu vạch trần đây thực chất là một "sao lỗ đen" - thuật ngữ chỉ một lỗ đen siêu khối lượng cực kỳ phàm ăn, được bao bọc kín kẽ bên trong một lớp vỏ khí dày đặc bị ion hóa một phần.
Sự hiện diện của GLIMPSE-17775 là bằng chứng đanh thép cho thấy ít nhất một phần trong số các chấm đỏ nhỏ bí ẩn ngoài kia chính là những lỗ đen quái vật khổng lồ của vũ trụ sơ khai. Dẫu vậy, giới nghiên cứu thừa nhận một số chấm đỏ khác có thể mang bản chất hoàn toàn khác biệt, chẳng hạn như các thiên hà cổ đại.
Tiến sĩ Vasily Kokorev tiết lộ nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch cho các đợt phân tích tiếp theo nhằm bóc tách chính xác cơ chế cung cấp năng lượng cho động cơ trung tâm của những chấm đỏ này. Dù giả thuyết về lỗ đen siêu khối lượng đang chiếm ưu thế tuyệt đối, giới khoa học vẫn hào hứng chờ đợi những kịch bản vật lý kỳ thú khác có thể lộ diện nơi rìa không gian.
Phát hiện mang tính đột phá này không chỉ giải mã bản chất của một vật thể đơn lẻ, mà còn mở ra một chương mới giúp giới thiên văn học hiểu rõ hơn về những cấu trúc bí ẩn ngự trị trong vài tỉ năm đầu tiên sau vụ nổ Big Bang.
Cú bắt tay ngẫu hiên của vũ trụ
Vật thể đặc biệt này mang ký hiệu GLIMPSE-17775, được phát hiện hoàn toàn nằm ngoài kế hoạch ban đầu của các nhà nghiên cứu. Trong lúc sử dụng kính James Webb quét qua cụm thiên hà Abell S1063 để săn lùng thế hệ sao đầu tiên (quần thể III) và các thiên hà sơ khai mờ nhạt khác, nhóm nghiên cứu bất ngờ va phải một chấm đỏ nhỏ kỳ lạ nằm ngay phía sau cụm sao này.
Đáng chú ý, ánh sáng từ GLIMPSE-17775 đã được khuếch đại mạnh mẽ nhờ vào hiện tượng thấu kính hấp dẫn. Lực hấp dẫn khổng lồ từ cụm thiên hà phía trước hoạt động như một thấu kính tự nhiên khổng lồ, bẻ cong và phóng đại luồng sáng yếu ớt từ quá khứ, giúp James Webb thu về nguồn dữ liệu sắc nét vô tiền khoáng hậu.
Tận dụng cơ hội vàng này, nhà thiên văn học Vasily Kokorev thuộc Đại học Texas ở Austin (Mỹ) cùng các cộng sự đã hướng hai thiết bị tối tân NIRCam và NIRSpec về phía mục tiêu. Kết quả thu được là bản phân tích quang phổ chi tiết nhất từ trước đến nay của một chấm đỏ nhỏ từ thời bình minh vũ trụ.
Lột mặt nạ quái vật siêu khối lượng
Phân tích dữ liệu quang phổ cho thấy GLIMPSE-17775 có độ dịch chuyển đỏ vũ trụ là 3,5. Con số này xác nhận vật thể đã tồn tại từ khoảng 1,8 tỉ năm sau vụ nổ Big Bang khai sinh vũ trụ (cách đây 13,8 tỉ năm). Đồng nghĩa với việc hình ảnh mà chúng ta đang thấy hiện nay chính là bức chân dung của một thực thể từ 12 tỉ năm trước truyền lại.Hóa ra, GLIMPSE-17775 hoàn toàn không phải là một ngôi sao thông thường như vẻ ngoài của nó. Các phép đo chuyên sâu vạch trần đây thực chất là một "sao lỗ đen" - thuật ngữ chỉ một lỗ đen siêu khối lượng cực kỳ phàm ăn, được bao bọc kín kẽ bên trong một lớp vỏ khí dày đặc bị ion hóa một phần.
Sự hiện diện của GLIMPSE-17775 là bằng chứng đanh thép cho thấy ít nhất một phần trong số các chấm đỏ nhỏ bí ẩn ngoài kia chính là những lỗ đen quái vật khổng lồ của vũ trụ sơ khai. Dẫu vậy, giới nghiên cứu thừa nhận một số chấm đỏ khác có thể mang bản chất hoàn toàn khác biệt, chẳng hạn như các thiên hà cổ đại.
Tiến sĩ Vasily Kokorev tiết lộ nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch cho các đợt phân tích tiếp theo nhằm bóc tách chính xác cơ chế cung cấp năng lượng cho động cơ trung tâm của những chấm đỏ này. Dù giả thuyết về lỗ đen siêu khối lượng đang chiếm ưu thế tuyệt đối, giới khoa học vẫn hào hứng chờ đợi những kịch bản vật lý kỳ thú khác có thể lộ diện nơi rìa không gian.
