Samsung chưa hết "đau đầu": Nội bộ nhân viên rạn nứt vì khoản tiền thưởng khổng lồ

[Kiều My]

Tập đoàn công nghệ Samsung Electronics Co. vừa tránh được một cuộc đình công lớn nhờ đạt được thỏa thuận sơ bộ vào phút chót với công đoàn lớn nhất của mình. Tuy nhiên, thỏa thuận chia sẻ lợi nhuận từ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây ra làn sóng phẫn nộ dữ dội trong nội bộ doanh nghiệp trị giá 1.100 tỷ USD này do sự chênh lệch tiền thưởng lên tới 100 lần giữa các bộ phận.

Trong khi một số nhân viên thuộc mảng bộ nhớ (memory) có thể nhận được khoản tiền thưởng trị giá khoảng 600 triệu won (tương đương 400.000 USD), những nhân viên sản xuất điện thoại thông minh, tivi và thiết bị gia dụng chỉ nhận được mức chi trả khoảng 6 triệu won.

Samsung đã tránh được cuộc đình công của 70.000 nhân viên, nhưng vấn đề khác lại xuất hiện​

Nguồn cơn của sự bất hòa​

Thỏa thuận sơ bộ được thống nhất chỉ 90 phút trước khi cuộc đình công dự kiến bắt đầu. Ban lãnh đạo công đoàn lớn nhất của Samsung – nơi công nhân ngành chip chiếm gần 90% số lượng thành viên – đã đạt được thỏa thuận phân bổ 10,5% lợi nhuận hoạt động của công ty làm tiền thưởng bằng cổ phiếu, cùng với 1,5% bằng tiền mặt.

Tuy nhiên, các nhân viên ở các bộ phận khác cho rằng họ bị loại trừ một cách có hệ thống. Theo đưa tin từ JTBC News, một số nhân viên đã bắt đầu đeo ruy băng đen trên ngực, một biểu tượng thường dành cho tang lễ, để thể hiện sự thất vọng và phản đối thỏa thuận này.

Ai kiếm về nhiều thì thưởng nhiều?​

Sự bất bình này bắt nguồn từ vai trò lịch sử của các bộ phận trong những giai đoạn khó khăn trước đây. Trong nhiều thập kỷ, bộ phận trải nghiệm kỹ thuật số (DX) của Samsung, dẫn đầu là mảng điện thoại thông minh Galaxy, đã hoạt động như một tấm lưới an toàn tài chính cho toàn bộ tập đoàn. Khi bộ phận bán dẫn rơi vào chu kỳ suy thoái, họ phải đối mặt với các khoản lỗ lớn do chi phí cố định cao để vận hành các nhà máy chế tạo và sự biến động của giá chip nhớ.

Trước khi kỷ nguyên AI bùng nổ, mảng bộ nhớ của Samsung từng phải đối mặt với khủng hoảng dư thừa, phải vay tiền từ chính bộ phận màn hình của Samsung để duy trì R&D​

Vào đầu năm 2023, khi tình trạng dư thừa bộ nhớ nghiêm trọng xảy ra, bộ phận chip đã phải vay tới 20 nghìn tỷ won từ bộ phận màn hình của Samsung để duy trì các khoản đầu tư mạnh mẽ vào thiết bị và nghiên cứu. Lợi nhuận từ dòng Galaxy đã giúp Samsung tiếp tục xây dựng các nhà máy ngay cả khi mảng chip không có lãi, tạo tiền đề để họ vượt qua các đối thủ cạnh tranh và đón đầu làn sóng bùng nổ hiện tại.

Ông Lee Ho-seo, người đứng đầu một công đoàn nhỏ đại diện cho người lao động bộ phận DX, nhấn mạnh rằng toàn bộ công ty là một thể thống nhất và việc chỉ chia thưởng cho bộ phận có kết quả kinh doanh tốt ở hiện tại là điều vô lý.

Làn sóng phản đối gia tăng​

Phản ứng trước thỏa thuận thưởng của mảng chip, công đoàn đại diện cho bộ phận DX đã nộp đơn yêu cầu tòa án ra lệnh ngăn chặn công đoàn lớn nhất trong việc đại diện thương lượng tập thể. Ban lãnh đạo công đoàn nhỏ này đang nỗ lực hủy bỏ thỏa thuận sơ bộ, lập luận rằng thỏa thuận này thiên vị một cách bất cân xứng cho bộ phận chip và gây thiệt hại cho các đơn vị khác.

Sự chia rẽ này đã khiến số lượng thành viên của công đoàn nhỏ tăng vọt từ 3.000 người trước khi có đề xuất thưởng lên gần 13.000 người tính đến chiều thứ Sáu. Mâu thuẫn thậm chí còn xuất hiện ngay trong chính mảng bán dẫn. Các nhân viên làm việc tại các đơn vị đang thua lỗ như mảng đúc chip (foundry) và hệ thống LSI sẽ nhận được mức thưởng thấp hơn đáng kể so với các đồng nghiệp ở bộ phận bộ nhớ do tỷ lệ phân bổ hiệu suất. Điều này dẫn đến những cáo buộc về sự thiếu công bằng từ những người trực tiếp cung cấp nền tảng kỹ thuật thiết yếu cho sự thành công của bộ phận bộ nhớ.

Nỗ lực xoa dịu​

Các thành viên của công đoàn lớn nhất Samsung sẽ tiến hành bỏ phiếu về thỏa thuận này cho đến hết thứ Tư, với yêu cầu đạt được đa số phiếu phổ thông để chính thức thông qua.

Nhằm xoa dịu tình hình, ông Jun Young-hyun, Giám đốc điều hành mảng kinh doanh bán dẫn của Samsung, đã gửi một bản ghi nhớ nội bộ vào thứ Năm, bày tỏ mong muốn công ty vượt qua giai đoạn xung đột này và cùng nhau đứng vững trên nền tảng tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau. Chủ tịch điều hành Samsung, ông Jay Y. Lee, cũng từng đưa ra phát biểu hiếm hoi rằng tất cả nhân viên đều là một cơ thể, một gia đình.

Dù vậy, những làn sóng chỉ trích gay gắt trên các bảng tin nội bộ và diễn đàn trực tuyến công cộng cho thấy sự rạn nứt sâu sắc trong lòng doanh nghiệp. Ông Brandon Cho, Giám đốc điều hành công ty thiết kế bán dẫn Semifive Inc., nhận định rằng tranh chấp này phản ánh một cuộc thảo luận mang tính toàn cầu về cách chia sẻ lợi nhuận khổng lồ trong bối cảnh dịch chuyển công nghệ lớn như hiện nay.

Sự bùng nổ của kỷ nguyên AI đã mang lại lợi nhuận vượt trội cho mảng sản xuất chip nhớ của Samsung, nhưng đồng thời cũng phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong cơ chế phân chia lợi ích nội bộ. Việc giải quyết hài hòa xung đột lợi ích giữa các bộ phận sẽ là bài toán nan giải quyết định sự gắn kết của tập đoàn công nghệ khổng lồ này trong tương lai.