Hùng Lâm✔
Intern Writer
Tưởng chừng đã có một tương lai tươi sáng với máy bay chiến đấu thế hệ mới, nhưng sự đổ vỡ của dự án hợp tác Pháp-Đức đã đẩy Pháp vào một ngã rẽ bất ngờ. Giờ đây, chiếc Rafale F5 không chỉ là một bản nâng cấp đơn thuần, mà trở thành "ngôi sao" gánh vác trọng trách lớn lao hơn bao giờ hết trong chiến lược phòng thủ của quốc gia này.
Pháp đang tăng tốc phát triển tiêu chuẩn Rafale F5, một cấu hình mới quan trọng cho máy bay chiến đấu của mình. Động thái này diễn ra trong bối cảnh dự án máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo mà Pháp dự định hợp tác với Đức đã đổ vỡ hoàn toàn. Các hợp đồng ban đầu tập trung vào những trang bị có rủi ro kỹ thuật cao nhất, mở đường cho hợp đồng phát triển tổng thể tiêu chuẩn F5 dự kiến vào cuối năm nay.
Cụ thể, Cơ quan Mua sắm Quốc phòng Pháp (DGA) đã đặt hàng các công việc phát triển ban đầu cho F5 từ bốn "ông lớn" trong ngành công nghiệp quốc phòng: Dassault Aviation, Thales, MBDA và Safran. Các hợp đồng này bao gồm những lĩnh vực cốt lõi như định vị, liên kết dữ liệu, radar, tác chiến điện tử và hệ thống đẩy, đặt nền móng cho cấu hình Rafale tiếp theo. Phiên bản F5 dự kiến sẽ đi vào hoạt động với Không quân và Hải quân Pháp vào khoảng năm 2033.
Ban đầu, tiêu chuẩn F5 được xem là một phần của quá trình chuyển đổi dài hạn hướng tới năng lực không chiến thế hệ tiếp theo của Pháp. Tuy nhiên, với việc dự án Máy bay Chiến đấu Thế hệ Mới (NGF) Pháp-Đức gần như đã "chết yểu" trong cấu hình ban đầu, chương trình F5 được đẩy nhanh này đang đảm nhận một vai trò chiến lược lớn hơn rất nhiều. Thay vì chỉ giữ cho Rafale phù hợp cho đến khi NGF xuất hiện, Pháp giờ đây đang phát triển một phiên bản máy bay có khả năng gánh vác phần lớn năng lực không chiến cao cấp của đất nước cho đến những năm 2030 và có thể xa hơn nữa.
Một chiếc F5 ngày càng mạnh mẽ có thể làm giảm sự cấp bách trong việc tìm kiếm một sự thay thế cho Rafale, đồng thời tăng sức hấp dẫn xuất khẩu của tiêm kích này. Sau khởi đầu chậm chạp, Dassault đã ghi nhận doanh số xuất khẩu 299 chiếc Rafale mới cho tám quốc gia.
Các hợp đồng của DGA đã gắn kết bốn nhà sản xuất máy bay chiến đấu chủ chốt của Pháp. Dassault Aviation chịu trách nhiệm về máy bay và tích hợp tổng thể; Thales tham gia vào các cảm biến chính, tác chiến điện tử và khả năng liên lạc; MBDA phụ trách phần lớn hệ thống vũ khí; và Safran chịu trách nhiệm về hệ thống đẩy.
Các tiêu chuẩn Rafale trước đây chủ yếu là những nâng cấp nhỏ, tập trung vào phần mềm và các cải tiến khác cho cấu hình máy bay hiện có. F5 nổi bật hơn nhiều, giải quyết nhiều hệ thống quan trọng quyết định cách máy bay cảm nhận chiến trường, giao tiếp với các nền tảng khác, tiến hành tác chiến điện tử và tạo ra năng lượng cần thiết để vận hành các thiết bị ngày càng đòi hỏi cao.
DGA đã đặc biệt nhấn mạnh radar Thales RBE2-XG là một trong những tiến bộ công nghệ lớn liên quan đến F5. Radar RBE2-XG dự kiến sẽ sử dụng chất bán dẫn gallium nitride (GaN). So với công nghệ trước đây, GaN tạo ra ít nhiệt hơn và có khả năng hoạt động ở điện áp cao hơn, nghĩa là công suất đầu ra có thể tăng lên, trong khi kích thước linh kiện có thể giảm. Nhìn chung, việc sử dụng GaN sẽ giúp radar có công suất mạnh hơn mà không tăng kích thước.
Theo DGA, radar mới này sẽ được hưởng lợi từ việc tăng đáng kể công suất, kéo theo tầm phát hiện được mở rộng, cũng như cải thiện khả năng nhận diện các mục tiêu có tiết diện radar (RCS) cực thấp. Khả năng tính toán của nó cũng sẽ được nâng cao để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp trí tuệ nhân tạo. RBE2-XG cũng sẽ được thiết kế với tư duy chiến đấu hợp tác, với các cảm biến có khả năng hoạt động cùng nhau mà không cần sự can thiệp của phi công. Nó cũng được lên kế hoạch có khả năng phục hồi nâng cao, bao gồm cả chống lại các mối đe dọa mạng.
Pháp cũng đang nghiên cứu khái niệm máy bay không người lái chiến đấu để đi kèm với Rafale, và tiêu chuẩn F5 trong tương lai sẽ cung cấp máy bay có người lái để điều khiển các hệ thống đó. Radar mới sẽ được kết hợp với thiết bị tác chiến điện tử mạnh hơn, liên lạc và liên kết dữ liệu được cải thiện, khả năng xử lý mở rộng và hệ thống đẩy mạnh mẽ hơn.
Phiên bản F5 sắp tới của bộ tự vệ SPECTRA, được phát triển bởi MBDA và Thales, nhằm mục đích cải thiện đáng kể khả năng phát hiện và gây nhiễu. DGA cho biết điều này sẽ đạt được thông qua một cách tiếp cận hoàn toàn kỹ thuật số, cho phép đại tu toàn bộ hệ thống tác chiến điện tử cốt lõi để chống lại mật độ ngày càng tăng và phổ rộng của các mối đe dọa, cũng như sự phức tạp ngày càng tăng của các dạng sóng đe dọa, dự kiến vào năm 2035.
Thales cũng sẽ chịu trách nhiệm về hệ thống Liên kết Dữ liệu Giữa Các Phương tiện (IVDL) mới, được mô tả là một "liên kết dữ liệu tàng hình và có khả năng phục hồi". DGA cho biết liên kết dữ liệu mới sẽ mở rộng khả năng kết nối nhờ một dạng sóng tốc độ cao, kín đáo và chống nhiễu. IVDL sẽ cho phép Rafale thâm nhập các khu vực thù địch nơi có nhiều thiết bị gây nhiễu, đồng thời duy trì chất lượng liên lạc và đối thoại tối ưu giữa các máy bay.
Safran sẽ bắt đầu công việc thiết kế sơ bộ cho động cơ M88 T-Rex, dự kiến sẽ tăng lực đẩy của động cơ phản lực cánh quạt từ khoảng 16.500 pound (khoảng 7,5 tấn lực đẩy) lên gần 19.850 pound (gần 9 tấn lực đẩy), tăng khoảng 20%.
Về vũ khí, thông báo hợp đồng đề cập đến tên lửa ASN4G, dự kiến sẽ được đưa vào phục vụ vào năm 2035, cho phép Rafale F5 tiếp tục đóng vai trò là thành phần hạt nhân trên không. Loại đạn này vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, nhưng nó sẽ có khả năng đạt tốc độ siêu thanh (được định nghĩa là tốc độ lớn hơn Mach 5) với tầm bắn vượt quá 1.000 km. Các tên lửa mới khác có thể bao gồm một tên lửa không đối không tầm xa vượt tầm nhìn để kế nhiệm tên lửa Meteor hiện tại. Chương trình Comet của Pháp, dường như do phía Pháp của MBDA dẫn đầu, đang nghiên cứu yêu cầu này, với kế hoạch đưa vũ khí vào khoảng năm 2030.
Đối với Pháp, logic ban đầu đằng sau chương trình FCAS toàn châu Âu là Rafale cuối cùng sẽ nhường chỗ cho NGF làm máy bay chiến đấu có người lái chính, hoạt động từ các căn cứ trên đất liền và tàu sân bay. Với sự sụp đổ của nỗ lực Pháp-Đức, Pháp không thể đơn giản chờ đợi một chương trình máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo mà tương lai công nghiệp và chính trị của nó không chắc chắn. Thay vào đó, Rafale phải duy trì khả năng chống lại các mối đe dọa đang phát triển nhanh chóng trong suốt những năm 2030 và xa hơn nữa.
Tuy nhiên, với tiêu chuẩn F5, Pháp đang tìm cách kết hợp một số khái niệm được hình dung cho NGF. Chúng bao gồm các kiến trúc phân tán trong đó các máy bay chiến đấu có người lái, máy bay không người lái, phương tiện mang từ xa, tên lửa và cảm biến ngoài máy bay hợp tác trên một chiến trường. Một chiếc Rafale được nâng cấp cao, hoạt động như bộ điều khiển có người lái của máy bay chiến đấu không người lái và vũ khí từ xa, có thể thực hiện một số nhiệm vụ mà Pháp ban đầu mong đợi từ NGF.
Hiện tại, F5 cũng tránh được vấn đề cốt lõi trong nỗ lực Pháp-Đức đã thất bại: liệu hai quốc gia có thể thống nhất về các yêu cầu, cấu trúc công nghiệp và phân chia công việc đằng sau một máy bay chiến đấu thế hệ mới hay không.
Mặc dù có những tiến bộ, khung máy bay F5 vẫn bắt nguồn từ một thiết kế từ những năm 1980, lần đầu tiên được đưa vào phục vụ của Pháp vào đầu những năm 2000. Đặc biệt, nó còn kém xa các thiết kế thế hệ thứ năm - chứ đừng nói đến thế hệ thứ sáu – về khả năng tàng hình. Đây là một lĩnh vực mà máy bay không người lái hợp tác có thể giúp bù đắp những hạn chế vốn có của Rafale.
Do đó, Pháp đã "mua" cho mình thêm thời gian với chương trình F5. Nhưng cuối cùng, nước này có thể quyết định rằng họ cần một máy bay chiến đấu có người lái cao cấp trong tương lai để cung cấp các khả năng mà một khung máy bay thế hệ thứ tư được nâng cấp không thể tái tạo hoàn toàn, đặc biệt là về khả năng sống sót trước các hệ thống phòng không tích hợp tiên tiến, giảm tín hiệu, mang vũ khí bên trong và hoạt động sâu bên trong không phận bị tranh chấp gay gắt.
Ở cấp độ công nghiệp, F5 cũng rất quan trọng vì nó quy tụ các "ông lớn" công nghiệp Pháp đã tạo thành xương sống cho nỗ lực FCAS của nước này. Dassault Aviation, Thales, Safran và MBDA hiện đang ở vị trí tốt để hợp tác trong bất cứ điều gì đến sau F5, cho dù đó là máy bay chiến đấu có người lái, các nền tảng loại CCA không người lái, hay sự kết hợp của cả hai. Dựa trên kinh nghiệm với chương trình nEUROn, Pháp sẽ có vị trí thuận lợi để phát triển một UCAV có thể hoạt động hợp tác cũng như độc lập, đảm nhận nhiệm vụ tiêm kích thâm nhập sâu hơn, và có khả năng bỏ qua hoàn toàn tiêm kích thế hệ thứ sáu.
Trong khi đó, thành công với F5 và đặc biệt là với hệ sinh thái chiến đấu rộng lớn hơn được lên kế hoạch xung quanh nó có thể đưa Pháp vào một vị thế mạnh hơn nữa khi nói đến bất kỳ dự án tiêm kích châu Âu nào trong tương lai.
Hiện tại, Anh, Ý và Nhật Bản đang theo đuổi con đường GCAP/Tempest hướng tới một máy bay chiến đấu mới. Đức và Tây Ban Nha vẫn gắn bó với kiến trúc FCAS rộng lớn hơn, ngay cả khi thỏa thuận NGF Pháp-Đức ban đầu đã tan vỡ. Vị trí của Thụy Điển ít rõ ràng hơn, với những dấu hiệu cho thấy nước này có thể hợp tác với Pháp hoặc Đức. Pháp, về phần mình, hiện đang đầu tư mạnh vào một kiến trúc Rafale ngày càng tinh vi trong khi vẫn duy trì cơ sở công nghiệp chủ quyền của riêng mình.
Về mặt mua sắm, Pháp dự kiến sẽ theo đuổi một cách tiếp cận hỗn hợp, mua các máy bay Rafale mới được chế tạo trong khi nâng cấp các máy bay phù hợp đã có trong biên chế lên tiêu chuẩn F5. Tuy nhiên, các máy bay cũ nhất có thể sẽ không nhận được toàn bộ gói nâng cấp F5.
Trớ trêu thay, chính sự thất bại của nỗ lực NGF cuối cùng có thể khiến Rafale F5 trở nên quan trọng hơn và có khả năng hơn so với những gì nó từng được mong đợi.
Pháp đang tăng tốc phát triển tiêu chuẩn Rafale F5, một cấu hình mới quan trọng cho máy bay chiến đấu của mình. Động thái này diễn ra trong bối cảnh dự án máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo mà Pháp dự định hợp tác với Đức đã đổ vỡ hoàn toàn. Các hợp đồng ban đầu tập trung vào những trang bị có rủi ro kỹ thuật cao nhất, mở đường cho hợp đồng phát triển tổng thể tiêu chuẩn F5 dự kiến vào cuối năm nay.
Cụ thể, Cơ quan Mua sắm Quốc phòng Pháp (DGA) đã đặt hàng các công việc phát triển ban đầu cho F5 từ bốn "ông lớn" trong ngành công nghiệp quốc phòng: Dassault Aviation, Thales, MBDA và Safran. Các hợp đồng này bao gồm những lĩnh vực cốt lõi như định vị, liên kết dữ liệu, radar, tác chiến điện tử và hệ thống đẩy, đặt nền móng cho cấu hình Rafale tiếp theo. Phiên bản F5 dự kiến sẽ đi vào hoạt động với Không quân và Hải quân Pháp vào khoảng năm 2033.
Ban đầu, tiêu chuẩn F5 được xem là một phần của quá trình chuyển đổi dài hạn hướng tới năng lực không chiến thế hệ tiếp theo của Pháp. Tuy nhiên, với việc dự án Máy bay Chiến đấu Thế hệ Mới (NGF) Pháp-Đức gần như đã "chết yểu" trong cấu hình ban đầu, chương trình F5 được đẩy nhanh này đang đảm nhận một vai trò chiến lược lớn hơn rất nhiều. Thay vì chỉ giữ cho Rafale phù hợp cho đến khi NGF xuất hiện, Pháp giờ đây đang phát triển một phiên bản máy bay có khả năng gánh vác phần lớn năng lực không chiến cao cấp của đất nước cho đến những năm 2030 và có thể xa hơn nữa.
Một chiếc F5 ngày càng mạnh mẽ có thể làm giảm sự cấp bách trong việc tìm kiếm một sự thay thế cho Rafale, đồng thời tăng sức hấp dẫn xuất khẩu của tiêm kích này. Sau khởi đầu chậm chạp, Dassault đã ghi nhận doanh số xuất khẩu 299 chiếc Rafale mới cho tám quốc gia.
Các hợp đồng của DGA đã gắn kết bốn nhà sản xuất máy bay chiến đấu chủ chốt của Pháp. Dassault Aviation chịu trách nhiệm về máy bay và tích hợp tổng thể; Thales tham gia vào các cảm biến chính, tác chiến điện tử và khả năng liên lạc; MBDA phụ trách phần lớn hệ thống vũ khí; và Safran chịu trách nhiệm về hệ thống đẩy.
Các tiêu chuẩn Rafale trước đây chủ yếu là những nâng cấp nhỏ, tập trung vào phần mềm và các cải tiến khác cho cấu hình máy bay hiện có. F5 nổi bật hơn nhiều, giải quyết nhiều hệ thống quan trọng quyết định cách máy bay cảm nhận chiến trường, giao tiếp với các nền tảng khác, tiến hành tác chiến điện tử và tạo ra năng lượng cần thiết để vận hành các thiết bị ngày càng đòi hỏi cao.
DGA đã đặc biệt nhấn mạnh radar Thales RBE2-XG là một trong những tiến bộ công nghệ lớn liên quan đến F5. Radar RBE2-XG dự kiến sẽ sử dụng chất bán dẫn gallium nitride (GaN). So với công nghệ trước đây, GaN tạo ra ít nhiệt hơn và có khả năng hoạt động ở điện áp cao hơn, nghĩa là công suất đầu ra có thể tăng lên, trong khi kích thước linh kiện có thể giảm. Nhìn chung, việc sử dụng GaN sẽ giúp radar có công suất mạnh hơn mà không tăng kích thước.
Theo DGA, radar mới này sẽ được hưởng lợi từ việc tăng đáng kể công suất, kéo theo tầm phát hiện được mở rộng, cũng như cải thiện khả năng nhận diện các mục tiêu có tiết diện radar (RCS) cực thấp. Khả năng tính toán của nó cũng sẽ được nâng cao để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp trí tuệ nhân tạo. RBE2-XG cũng sẽ được thiết kế với tư duy chiến đấu hợp tác, với các cảm biến có khả năng hoạt động cùng nhau mà không cần sự can thiệp của phi công. Nó cũng được lên kế hoạch có khả năng phục hồi nâng cao, bao gồm cả chống lại các mối đe dọa mạng.
Pháp cũng đang nghiên cứu khái niệm máy bay không người lái chiến đấu để đi kèm với Rafale, và tiêu chuẩn F5 trong tương lai sẽ cung cấp máy bay có người lái để điều khiển các hệ thống đó. Radar mới sẽ được kết hợp với thiết bị tác chiến điện tử mạnh hơn, liên lạc và liên kết dữ liệu được cải thiện, khả năng xử lý mở rộng và hệ thống đẩy mạnh mẽ hơn.
Phiên bản F5 sắp tới của bộ tự vệ SPECTRA, được phát triển bởi MBDA và Thales, nhằm mục đích cải thiện đáng kể khả năng phát hiện và gây nhiễu. DGA cho biết điều này sẽ đạt được thông qua một cách tiếp cận hoàn toàn kỹ thuật số, cho phép đại tu toàn bộ hệ thống tác chiến điện tử cốt lõi để chống lại mật độ ngày càng tăng và phổ rộng của các mối đe dọa, cũng như sự phức tạp ngày càng tăng của các dạng sóng đe dọa, dự kiến vào năm 2035.
Thales cũng sẽ chịu trách nhiệm về hệ thống Liên kết Dữ liệu Giữa Các Phương tiện (IVDL) mới, được mô tả là một "liên kết dữ liệu tàng hình và có khả năng phục hồi". DGA cho biết liên kết dữ liệu mới sẽ mở rộng khả năng kết nối nhờ một dạng sóng tốc độ cao, kín đáo và chống nhiễu. IVDL sẽ cho phép Rafale thâm nhập các khu vực thù địch nơi có nhiều thiết bị gây nhiễu, đồng thời duy trì chất lượng liên lạc và đối thoại tối ưu giữa các máy bay.
Safran sẽ bắt đầu công việc thiết kế sơ bộ cho động cơ M88 T-Rex, dự kiến sẽ tăng lực đẩy của động cơ phản lực cánh quạt từ khoảng 16.500 pound (khoảng 7,5 tấn lực đẩy) lên gần 19.850 pound (gần 9 tấn lực đẩy), tăng khoảng 20%.
Về vũ khí, thông báo hợp đồng đề cập đến tên lửa ASN4G, dự kiến sẽ được đưa vào phục vụ vào năm 2035, cho phép Rafale F5 tiếp tục đóng vai trò là thành phần hạt nhân trên không. Loại đạn này vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, nhưng nó sẽ có khả năng đạt tốc độ siêu thanh (được định nghĩa là tốc độ lớn hơn Mach 5) với tầm bắn vượt quá 1.000 km. Các tên lửa mới khác có thể bao gồm một tên lửa không đối không tầm xa vượt tầm nhìn để kế nhiệm tên lửa Meteor hiện tại. Chương trình Comet của Pháp, dường như do phía Pháp của MBDA dẫn đầu, đang nghiên cứu yêu cầu này, với kế hoạch đưa vũ khí vào khoảng năm 2030.
Đối với Pháp, logic ban đầu đằng sau chương trình FCAS toàn châu Âu là Rafale cuối cùng sẽ nhường chỗ cho NGF làm máy bay chiến đấu có người lái chính, hoạt động từ các căn cứ trên đất liền và tàu sân bay. Với sự sụp đổ của nỗ lực Pháp-Đức, Pháp không thể đơn giản chờ đợi một chương trình máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo mà tương lai công nghiệp và chính trị của nó không chắc chắn. Thay vào đó, Rafale phải duy trì khả năng chống lại các mối đe dọa đang phát triển nhanh chóng trong suốt những năm 2030 và xa hơn nữa.
Tuy nhiên, với tiêu chuẩn F5, Pháp đang tìm cách kết hợp một số khái niệm được hình dung cho NGF. Chúng bao gồm các kiến trúc phân tán trong đó các máy bay chiến đấu có người lái, máy bay không người lái, phương tiện mang từ xa, tên lửa và cảm biến ngoài máy bay hợp tác trên một chiến trường. Một chiếc Rafale được nâng cấp cao, hoạt động như bộ điều khiển có người lái của máy bay chiến đấu không người lái và vũ khí từ xa, có thể thực hiện một số nhiệm vụ mà Pháp ban đầu mong đợi từ NGF.
Hiện tại, F5 cũng tránh được vấn đề cốt lõi trong nỗ lực Pháp-Đức đã thất bại: liệu hai quốc gia có thể thống nhất về các yêu cầu, cấu trúc công nghiệp và phân chia công việc đằng sau một máy bay chiến đấu thế hệ mới hay không.
Mặc dù có những tiến bộ, khung máy bay F5 vẫn bắt nguồn từ một thiết kế từ những năm 1980, lần đầu tiên được đưa vào phục vụ của Pháp vào đầu những năm 2000. Đặc biệt, nó còn kém xa các thiết kế thế hệ thứ năm - chứ đừng nói đến thế hệ thứ sáu – về khả năng tàng hình. Đây là một lĩnh vực mà máy bay không người lái hợp tác có thể giúp bù đắp những hạn chế vốn có của Rafale.
Do đó, Pháp đã "mua" cho mình thêm thời gian với chương trình F5. Nhưng cuối cùng, nước này có thể quyết định rằng họ cần một máy bay chiến đấu có người lái cao cấp trong tương lai để cung cấp các khả năng mà một khung máy bay thế hệ thứ tư được nâng cấp không thể tái tạo hoàn toàn, đặc biệt là về khả năng sống sót trước các hệ thống phòng không tích hợp tiên tiến, giảm tín hiệu, mang vũ khí bên trong và hoạt động sâu bên trong không phận bị tranh chấp gay gắt.
Ở cấp độ công nghiệp, F5 cũng rất quan trọng vì nó quy tụ các "ông lớn" công nghiệp Pháp đã tạo thành xương sống cho nỗ lực FCAS của nước này. Dassault Aviation, Thales, Safran và MBDA hiện đang ở vị trí tốt để hợp tác trong bất cứ điều gì đến sau F5, cho dù đó là máy bay chiến đấu có người lái, các nền tảng loại CCA không người lái, hay sự kết hợp của cả hai. Dựa trên kinh nghiệm với chương trình nEUROn, Pháp sẽ có vị trí thuận lợi để phát triển một UCAV có thể hoạt động hợp tác cũng như độc lập, đảm nhận nhiệm vụ tiêm kích thâm nhập sâu hơn, và có khả năng bỏ qua hoàn toàn tiêm kích thế hệ thứ sáu.
Trong khi đó, thành công với F5 và đặc biệt là với hệ sinh thái chiến đấu rộng lớn hơn được lên kế hoạch xung quanh nó có thể đưa Pháp vào một vị thế mạnh hơn nữa khi nói đến bất kỳ dự án tiêm kích châu Âu nào trong tương lai.
Hiện tại, Anh, Ý và Nhật Bản đang theo đuổi con đường GCAP/Tempest hướng tới một máy bay chiến đấu mới. Đức và Tây Ban Nha vẫn gắn bó với kiến trúc FCAS rộng lớn hơn, ngay cả khi thỏa thuận NGF Pháp-Đức ban đầu đã tan vỡ. Vị trí của Thụy Điển ít rõ ràng hơn, với những dấu hiệu cho thấy nước này có thể hợp tác với Pháp hoặc Đức. Pháp, về phần mình, hiện đang đầu tư mạnh vào một kiến trúc Rafale ngày càng tinh vi trong khi vẫn duy trì cơ sở công nghiệp chủ quyền của riêng mình.
Về mặt mua sắm, Pháp dự kiến sẽ theo đuổi một cách tiếp cận hỗn hợp, mua các máy bay Rafale mới được chế tạo trong khi nâng cấp các máy bay phù hợp đã có trong biên chế lên tiêu chuẩn F5. Tuy nhiên, các máy bay cũ nhất có thể sẽ không nhận được toàn bộ gói nâng cấp F5.
Trớ trêu thay, chính sự thất bại của nỗ lực NGF cuối cùng có thể khiến Rafale F5 trở nên quan trọng hơn và có khả năng hơn so với những gì nó từng được mong đợi.
