Ngọc Yến✔
Writer
ChatGPT đã khiến hàng trăm triệu người quen với việc hỏi AI rồi chờ câu trả lời. Nhưng ngành AI đang hướng tới một bước tiếp theo: AI không chỉ trả lời mà có thể tự làm việc thay con người.
Xu hướng này thường được gọi là Personal AI, hay AI cá nhân. Thay vì mỗi lần cần việc gì người dùng phải mở chatbot và nhập câu lệnh, Personal AI được thiết kế để hiểu mục tiêu, ghi nhớ bối cảnh, sử dụng các công cụ và chủ động thực hiện công việc trong thời gian dài.
Personal AI khác ChatGPT như thế nào?
Khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng hành động.
Một chatbot thông thường hoạt động chủ yếu theo mô hình: người dùng hỏi, AI trả lời. Personal AI hướng tới việc nhận một mục tiêu như “tìm ứng viên phù hợp”, “lên kế hoạch chuyến đi” hay “sắp xếp công việc tuần tới”, sau đó tự thực hiện nhiều bước để hoàn thành.
AI có thể đọc email, kiểm tra lịch, tìm kiếm trên Internet, sử dụng phần mềm, theo dõi một vấn đề nhiều ngày và thông báo khi có kết quả. Một số hệ thống thậm chí được thiết kế với máy tính hoặc môi trường làm việc riêng để hoạt động liên tục trên đám mây.
AI có thể làm gì thay chúng ta?
Các sản phẩm đang thử nghiệm cho thấy phạm vi ứng dụng rất rộng.
Muse của Meta được mô tả như trợ lý có thể nhận những mục tiêu dài hạn liên quan tới gia đình, sức khỏe hay công việc rồi sử dụng các công cụ để thực hiện. Grok Bot lại được phát triển theo ý tưởng mỗi người có một nhóm “đồng nghiệp AI”, trong đó mỗi bot có nhiệm vụ, bộ nhớ và môi trường hoạt động riêng.
Town chọn cách tiếp cận thực tế hơn khi bắt đầu từ email và lịch. AI quan sát lịch trình, email và các công việc thường ngày để nhận ra những nhiệm vụ mà nó có thể làm thay người dùng. Trong khi đó, Instinct hướng đến việc sử dụng điện thoại và máy tính tương tự con người để đặt xe, đặt lịch hẹn, mua sắm, hủy đăng ký hay quản lý email.
AI vì thế đang chuyển từ “công cụ để hỏi” thành “người thực hiện công việc”.
Tại sao Personal AI bùng nổ lúc này?
Một nguyên nhân quan trọng là các mô hình AI mới đã có khả năng thực hiện chuỗi nhiệm vụ dài hơn. Thay vì chỉ hoàn thành vài bước rồi dừng lại, chúng ngày càng có khả năng lập kế hoạch, sử dụng công cụ và tiếp tục công việc trong thời gian dài.
Sự phát triển của AI agent cũng làm thay đổi cách ngành công nghệ nhìn nhận AI. Nếu AI chỉ nằm trong một cửa sổ chat, khả năng của nó bị giới hạn. Khi được cấp quyền sử dụng trình duyệt, email, lịch, phần mềm và máy tính, AI có thể trực tiếp tác động vào thế giới số.
Cuộc đua mới của ngành công nghệ
Personal AI đang trở thành một thị trường mà cả startup lẫn các tập đoàn công nghệ lớn quan tâm. Lý do rất đơn giản: trợ lý AI có thể trở thành giao diện trung tâm để con người sử dụng Internet và phần mềm trong tương lai.
Thay vì tự mở hàng loạt ứng dụng, người dùng chỉ cần nói mình muốn gì. AI sẽ lựa chọn công cụ và thực hiện phần còn lại.
Tầm nhìn xa hơn là mỗi người có một AI hiểu lịch trình, công việc, thói quen, các mối quan hệ và mục tiêu dài hạn của mình. Một trợ lý như vậy có thể hoạt động liên tục, kể cả khi người dùng không ngồi trước máy tính.
Đổi lại, AI sẽ phải biết rất nhiều về chúng ta
Đây cũng là vấn đề lớn nhất của Personal AI.
Muốn trở thành trợ lý thực sự hữu ích, AI cần quyền truy cập vào email, lịch, tài liệu, tài khoản trực tuyến và nhiều dữ liệu cá nhân khác. Khi AI còn được phép tự hành động thay người dùng, vấn đề quyền riêng tư, bảo mật và giới hạn quyền hạn trở nên quan trọng hơn nhiều so với chatbot hiện nay.
Bản thân các nhà phát triển cũng đang phải giải quyết câu hỏi: AI được phép chia sẻ thông tin nào, với ai và trong hoàn cảnh nào. Một trợ lý đủ thông minh không chỉ cần biết thông tin, mà còn phải hiểu thông tin nào tuyệt đối không được tiết lộ.
Tương lai có thể không còn là “mở ChatGPT”
Nếu Personal AI phát triển đúng như kỳ vọng của các công ty đang theo đuổi lĩnh vực này, thay đổi lớn nhất có thể không phải AI thông minh thêm bao nhiêu, mà là cách chúng ta sử dụng AI hoàn toàn khác.
Ngày nay chúng ta chủ động mở AI, đặt câu hỏi rồi nhận câu trả lời. Trong tương lai, AI có thể luôn hoạt động bên cạnh người dùng, tự theo dõi những việc đã được giao, sử dụng công cụ, phối hợp với các AI khác và chỉ quay lại khi cần quyết định hoặc báo cáo kết quả.
Nói cách khác, cuộc đua tiếp theo của ngành AI có thể chuyển từ câu hỏi “AI nào trả lời thông minh nhất?” sang “AI nào đủ đáng tin cậy để chúng ta giao việc và cho phép nó hành động thay mình?”
Xu hướng này thường được gọi là Personal AI, hay AI cá nhân. Thay vì mỗi lần cần việc gì người dùng phải mở chatbot và nhập câu lệnh, Personal AI được thiết kế để hiểu mục tiêu, ghi nhớ bối cảnh, sử dụng các công cụ và chủ động thực hiện công việc trong thời gian dài.
Personal AI khác ChatGPT như thế nào?
Khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng hành động.
Một chatbot thông thường hoạt động chủ yếu theo mô hình: người dùng hỏi, AI trả lời. Personal AI hướng tới việc nhận một mục tiêu như “tìm ứng viên phù hợp”, “lên kế hoạch chuyến đi” hay “sắp xếp công việc tuần tới”, sau đó tự thực hiện nhiều bước để hoàn thành.
AI có thể đọc email, kiểm tra lịch, tìm kiếm trên Internet, sử dụng phần mềm, theo dõi một vấn đề nhiều ngày và thông báo khi có kết quả. Một số hệ thống thậm chí được thiết kế với máy tính hoặc môi trường làm việc riêng để hoạt động liên tục trên đám mây.
AI có thể làm gì thay chúng ta?
Các sản phẩm đang thử nghiệm cho thấy phạm vi ứng dụng rất rộng.
Muse của Meta được mô tả như trợ lý có thể nhận những mục tiêu dài hạn liên quan tới gia đình, sức khỏe hay công việc rồi sử dụng các công cụ để thực hiện. Grok Bot lại được phát triển theo ý tưởng mỗi người có một nhóm “đồng nghiệp AI”, trong đó mỗi bot có nhiệm vụ, bộ nhớ và môi trường hoạt động riêng.
Town chọn cách tiếp cận thực tế hơn khi bắt đầu từ email và lịch. AI quan sát lịch trình, email và các công việc thường ngày để nhận ra những nhiệm vụ mà nó có thể làm thay người dùng. Trong khi đó, Instinct hướng đến việc sử dụng điện thoại và máy tính tương tự con người để đặt xe, đặt lịch hẹn, mua sắm, hủy đăng ký hay quản lý email.
AI vì thế đang chuyển từ “công cụ để hỏi” thành “người thực hiện công việc”.
Tại sao Personal AI bùng nổ lúc này?
Một nguyên nhân quan trọng là các mô hình AI mới đã có khả năng thực hiện chuỗi nhiệm vụ dài hơn. Thay vì chỉ hoàn thành vài bước rồi dừng lại, chúng ngày càng có khả năng lập kế hoạch, sử dụng công cụ và tiếp tục công việc trong thời gian dài.
Sự phát triển của AI agent cũng làm thay đổi cách ngành công nghệ nhìn nhận AI. Nếu AI chỉ nằm trong một cửa sổ chat, khả năng của nó bị giới hạn. Khi được cấp quyền sử dụng trình duyệt, email, lịch, phần mềm và máy tính, AI có thể trực tiếp tác động vào thế giới số.
Cuộc đua mới của ngành công nghệ
Personal AI đang trở thành một thị trường mà cả startup lẫn các tập đoàn công nghệ lớn quan tâm. Lý do rất đơn giản: trợ lý AI có thể trở thành giao diện trung tâm để con người sử dụng Internet và phần mềm trong tương lai.
Thay vì tự mở hàng loạt ứng dụng, người dùng chỉ cần nói mình muốn gì. AI sẽ lựa chọn công cụ và thực hiện phần còn lại.
Tầm nhìn xa hơn là mỗi người có một AI hiểu lịch trình, công việc, thói quen, các mối quan hệ và mục tiêu dài hạn của mình. Một trợ lý như vậy có thể hoạt động liên tục, kể cả khi người dùng không ngồi trước máy tính.
Đổi lại, AI sẽ phải biết rất nhiều về chúng ta
Đây cũng là vấn đề lớn nhất của Personal AI.
Muốn trở thành trợ lý thực sự hữu ích, AI cần quyền truy cập vào email, lịch, tài liệu, tài khoản trực tuyến và nhiều dữ liệu cá nhân khác. Khi AI còn được phép tự hành động thay người dùng, vấn đề quyền riêng tư, bảo mật và giới hạn quyền hạn trở nên quan trọng hơn nhiều so với chatbot hiện nay.
Bản thân các nhà phát triển cũng đang phải giải quyết câu hỏi: AI được phép chia sẻ thông tin nào, với ai và trong hoàn cảnh nào. Một trợ lý đủ thông minh không chỉ cần biết thông tin, mà còn phải hiểu thông tin nào tuyệt đối không được tiết lộ.
Tương lai có thể không còn là “mở ChatGPT”
Nếu Personal AI phát triển đúng như kỳ vọng của các công ty đang theo đuổi lĩnh vực này, thay đổi lớn nhất có thể không phải AI thông minh thêm bao nhiêu, mà là cách chúng ta sử dụng AI hoàn toàn khác.
Ngày nay chúng ta chủ động mở AI, đặt câu hỏi rồi nhận câu trả lời. Trong tương lai, AI có thể luôn hoạt động bên cạnh người dùng, tự theo dõi những việc đã được giao, sử dụng công cụ, phối hợp với các AI khác và chỉ quay lại khi cần quyết định hoặc báo cáo kết quả.
Nói cách khác, cuộc đua tiếp theo của ngành AI có thể chuyển từ câu hỏi “AI nào trả lời thông minh nhất?” sang “AI nào đủ đáng tin cậy để chúng ta giao việc và cho phép nó hành động thay mình?”
