Hoàng Đức✔
Writer
Theo The Verge, hàng trăm nhà khoa học, giáo sư toán học và các viện nghiên cứu hàn lâm hàng đầu thế giới vừa đồng loạt ký vào một bức thư ngỏ công khai phản đối chính sách bảo mật thông tin khép kín của tập đoàn OpenAI, sau khi công ty này từ chối công bố phương pháp luận chi tiết và mã nguồn thuật toán đứng sau những bước đột phá giải toán và mô phỏng vật lý của các dòng mô hình suy luận mới nhất. Bức xúc của giới học thuật bắt nguồn từ việc OpenAI chỉ phát hành các bản demo thương mại và các bài báo khoa học mang tính tiếp thị chung chung mà không cho phép cộng đồng khoa học kiểm chứng chéo các kết quả công bố. Theo phóng sự điều tra trên theverge.com, mâu thuẫn giữa khoa học cởi mở và chủ nghĩa tư bản công nghệ đóng kín đã chạm ngưỡng căng thẳng đỉnh điểm.
Các nhà toán học hàng đầu tại Đại học Cambridge và Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton chỉ ra rằng sự tiến bộ của khoa học nhân loại trong suốt hàng trăm năm qua luôn được xây dựng trên nền tảng của tính minh bạch và sự bình duyệt ngang hàng (peer review). Khi một công ty tư nhân tuyên bố mô hình của họ có thể tự chứng minh các định lý toán học phức tạp hoặc tìm ra giải pháp tối ưu cho bài toán vật lý lượng tử nhưng lại giấu kín quy trình logic và dữ liệu kiểm thử, điều đó đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức khoa học cơ bản nhất.
Nhiều nhà nghiên cứu bày tỏ nỗi lo ngại sâu sắc về nguy cơ hình thành một 'hộp đen tri thức' độc quyền, nơi những tri thức khoa học đỉnh cao nhất của nhân loại bị thâu tóm và kiểm soát bởi một nhóm nhỏ các giám đốc điều hành và cổ đông tại Thung lũng Silicon. Nếu không có cơ chế giám sát độc lập từ bên ngoài, công chúng sẽ không thể biết được liệu các mô hình đó có thực sự phát hiện ra chân lý khoa học mới hay chỉ đơn thuần là việc học vẹt và xâu chuỗi lại các công trình nghiên cứu chưa được công nhận của các tác giả con người.
Đáp lại làn sóng chỉ trích, phía OpenAI lập luận rằng việc giữ kín các chi tiết kỹ thuật cốt lõi là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn quốc gia và ngăn chặn nguy cơ các mô hình suy luận bậc cao bị kẻ xấu lợi dụng để chế tạo các chất độc hại sinh hóa học hoặc phát triển mã độc tấn công hạ tầng số. Tuy nhiên, lập luận an toàn này bị cộng đồng học thuật bác bỏ như một chiêu bài ngụy biện nhằm bảo vệ vị thế độc quyền thương mại và che giấu các khoản đầu tư tài chính khổng lồ.
Hệ quả dài hạn của cuộc đối đầu này là sự hình thành các liên minh khoa học mở độc lập quy mô toàn cầu. Các trường đại học lớn và các tổ chức nghiên cứu quốc tế đang tăng tốc thành lập các dự án điện toán công cộng phi lợi nhuận, tự phát triển các siêu mô hình suy luận nguồn mở có tính minh bạch tuyệt đối, quyết tâm giữ gìn tri thức khoa học như một tài sản chung vô giá của toàn thể nhân loại.
Các nhà toán học hàng đầu tại Đại học Cambridge và Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton chỉ ra rằng sự tiến bộ của khoa học nhân loại trong suốt hàng trăm năm qua luôn được xây dựng trên nền tảng của tính minh bạch và sự bình duyệt ngang hàng (peer review). Khi một công ty tư nhân tuyên bố mô hình của họ có thể tự chứng minh các định lý toán học phức tạp hoặc tìm ra giải pháp tối ưu cho bài toán vật lý lượng tử nhưng lại giấu kín quy trình logic và dữ liệu kiểm thử, điều đó đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức khoa học cơ bản nhất.
Nhiều nhà nghiên cứu bày tỏ nỗi lo ngại sâu sắc về nguy cơ hình thành một 'hộp đen tri thức' độc quyền, nơi những tri thức khoa học đỉnh cao nhất của nhân loại bị thâu tóm và kiểm soát bởi một nhóm nhỏ các giám đốc điều hành và cổ đông tại Thung lũng Silicon. Nếu không có cơ chế giám sát độc lập từ bên ngoài, công chúng sẽ không thể biết được liệu các mô hình đó có thực sự phát hiện ra chân lý khoa học mới hay chỉ đơn thuần là việc học vẹt và xâu chuỗi lại các công trình nghiên cứu chưa được công nhận của các tác giả con người.
Đáp lại làn sóng chỉ trích, phía OpenAI lập luận rằng việc giữ kín các chi tiết kỹ thuật cốt lõi là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn quốc gia và ngăn chặn nguy cơ các mô hình suy luận bậc cao bị kẻ xấu lợi dụng để chế tạo các chất độc hại sinh hóa học hoặc phát triển mã độc tấn công hạ tầng số. Tuy nhiên, lập luận an toàn này bị cộng đồng học thuật bác bỏ như một chiêu bài ngụy biện nhằm bảo vệ vị thế độc quyền thương mại và che giấu các khoản đầu tư tài chính khổng lồ.
Hệ quả dài hạn của cuộc đối đầu này là sự hình thành các liên minh khoa học mở độc lập quy mô toàn cầu. Các trường đại học lớn và các tổ chức nghiên cứu quốc tế đang tăng tốc thành lập các dự án điện toán công cộng phi lợi nhuận, tự phát triển các siêu mô hình suy luận nguồn mở có tính minh bạch tuyệt đối, quyết tâm giữ gìn tri thức khoa học như một tài sản chung vô giá của toàn thể nhân loại.
