Khánh Phạm✔
Writer
Có một nguyên tắc quen thuộc trong kinh doanh: hàng thật, giá hợp lý và không lừa dối khách hàng. Thế nhưng, từng có một ngành kinh doanh ở Trung Quốc phát triển rực rỡ nhờ làm ngược lại nguyên tắc này. Chỉ cần một câu quảng cáo hấp dẫn và một nhân viên bán hàng khéo miệng, khách hàng có thể dễ dàng móc hầu bao. Họ bước vào cửa hàng với mong muốn mua một chiếc máy tính mới, rồi vui vẻ ra về, thậm chí còn cảm ơn người bán vì đã tư vấn tận tình. Chỉ đến khi tháo máy kiểm tra, họ mới phát hiện linh kiện bên trong không đúng với cấu hình đã đặt mua.
Đó là câu chuyện từng diễn ra phổ biến tại các trung tâm thương mại máy tính ở Trung Quốc. Những nơi này từng là thiên đường công nghệ trong mắt giới trẻ, là địa điểm mua sắm sầm uất bậc nhất tại nhiều thành phố. Thế nhưng ngày nay, nhiều trung tâm đã đóng cửa, những hành lang từng đông nghịt người mua bán giờ trở nên vắng lặng. Điều gì đã khiến một mô hình kinh doanh từng hái ra tiền nhanh chóng đi đến hồi kết?
Thời hoàng kim của những chợ máy tính Trung Quốc
Câu chuyện bắt đầu từ Trung Quan Thôn (Zhongguancun), Bắc Kinh. Khu vực này từng được mệnh danh là Phố Điện tử, nơi tập trung các nhà nghiên cứu công nghệ, kỹ thuật viên và những cửa hàng kinh doanh linh kiện máy tính nhỏ lẻ. Khi hoạt động kinh doanh phát triển, các cửa hàng nhỏ dần được thay thế bằng những tòa nhà thương mại chuyên biệt. Ba cái tên Đỉnh Hảo (Dinghao), Hải Long (Hailong) và Trung Quan Thôn E-World tạo thành thế chân kiềng, được ví như Tam giác Vàng của ngành bán lẻ máy tính tại Bắc Kinh. Vào thời kỳ đỉnh cao, khu vực này trở thành một trong những cụm trung tâm mua sắm thiết bị điện tử lớn nhất Trung Quốc.
Ở phía Nam, Thâm Quyến cũng có một biểu tượng riêng là chợ điện tử SEG tại Hoa Cường Bắc (Huaqiangbei). Năm 1988, nơi đây trở thành một trong những thị trường giao dịch thiết bị điện tử đầu tiên của Trung Quốc. Tại Quảng Châu, người dân có câu cửa miệng: muốn mua máy tính thì cứ đến Cương Đỉnh (Gangding). Còn ở Tây Bắc Trung Quốc, Trung tâm Thương mại Máy tính SEG Tây An khai trương năm 2000, được người dân địa phương gọi là trái tim điện tử của cả khu vực. Vào thời điểm đó, một người chỉ cần sở hữu một quầy hàng tại những khu chợ này cũng có thể nuôi sống cả gia đình.
Vậy họ kiếm tiền bằng cách nào? Câu trả lời nằm ở sự chênh lệch thông tin. Ngày trước, máy tính vẫn là món hàng tương đối xa lạ với phần lớn người tiêu dùng. Khi đi mua máy, khách hàng phải đối mặt với hàng loạt thông số khó hiểu như xung nhịp CPU, dung lượng VRAM, RAM hay các loại linh kiện khác. Họ không có nhiều nguồn để tra cứu giá, cũng khó phân biệt linh kiện mới, cũ hay hàng kém chất lượng. Trong hoàn cảnh đó, người bán nắm gần như toàn bộ thông tin, còn người mua chỉ biết đặt niềm tin vào lời tư vấn của cửa hàng.
Việc người am hiểu công nghệ kiếm tiền từ kiến thức và kinh nghiệm của mình vốn không có gì sai. Vấn đề là một số người bán đã lợi dụng sự thiếu hiểu biết của khách hàng để kiếm lời bất chính. Linh kiện giá rẻ được đưa vào báo giá như hàng cao cấp, sản phẩm đời cũ được giới thiệu thành hàng mới, linh kiện tháo từ máy khác được bán với giá hàng nguyên bản. Những chiêu trò này dần trở thành bí mật công khai trong ngành. Một người dân Quảng Châu từng kể với phóng viên rằng có những sản phẩm USB được nhập với giá chỉ khoảng 100 nhân dân tệ (khoảng 350.000 đồng), nhưng có thể bán ra với giá hơn 1.000 nhân dân tệ (khoảng 3,5 triệu đồng). Đây không còn là lợi nhuận thông thường mà là khoản tiền thu được từ sự thiếu hiểu biết của khách hàng.
Uy tín của các trung tâm này xuống thấp đến mức khi Trung tâm Điện tử Hải Long đóng cửa, phóng viên còn nhìn thấy một tấm băng rôn ở lối vào với nội dung yêu cầu nghiêm khắc chống gian lận thương mại. Một nơi phải treo khẩu hiệu chống lừa đảo cũng đủ cho thấy vấn đề nghiêm trọng đến mức nào.
Hai làn sóng công nghệ khiến mô hình kinh doanh cũ sụp đổ
Mô hình kinh doanh dựa trên chênh lệch thông tin giống như một lâu đài xây trên cát. Khi thị trường thay đổi, nền móng ấy nhanh chóng lung lay. Làn sóng đầu tiên đến từ thương mại điện tử. Các nền tảng trực tuyến công khai giá bán, cho phép người mua dễ dàng so sánh sản phẩm giữa nhiều cửa hàng. Chính sách đổi trả và bảo hành cũng giúp khách hàng giảm bớt rủi ro khi mua sắm. Thay vì phải đến tận quầy hàng, nghe nhân viên tư vấn rồi loay hoay mặc cả, người tiêu dùng giờ đây chỉ cần vài thao tác là có thể tìm được mức giá tốt hơn. Lợi thế lớn nhất của các trung tâm máy tính truyền thống gần như bị xóa bỏ.
Làn sóng thứ hai đến từ điện thoại thông minh. Nhiều công việc trước đây cần đến máy tính nay có thể thực hiện ngay trên điện thoại. Nhu cầu mua máy tính để bàn của người dùng phổ thông vì thế giảm dần. Một nhà phát triển phần mềm trẻ tại Quảng Châu từng nhận xét rằng trong tương lai, máy tính để bàn có thể trở thành món đồ thể hiện sự chuyên nghiệp, giống như một cây đàn piano, không phải ai cũng cần sở hữu. Khi số người mua máy tính giảm, lượng khách đến các trung tâm thương mại cũng giảm theo. Hai thay đổi diễn ra cùng lúc khiến mô hình kinh doanh cũ ngày càng khó tồn tại.
Những biểu tượng một thời lần lượt đóng cửa
Người đầu tiên cảm nhận rõ sự thay đổi là Trung Quan Thôn. Tháng 3/2009, Quốc vụ viện Trung Quốc phê duyệt việc xây dựng Khu trình diễn đổi mới sáng tạo độc lập quốc gia tại Trung Quan Thôn. Đến tháng 7 cùng năm, khu vực phía Tây Trung Quan Thôn, nơi tập trung Phố Điện tử, được định hướng trở thành khu chức năng tập trung các nguồn lực đổi mới sáng tạo, thay vì tiếp tục phát triển các trung tâm bán lẻ điện tử. Đây là dấu mốc mở đầu cho quá trình chuyển đổi của khu vực.
Tháng 2/2015, Trung Quan Thôn E-World đóng cửa để chuyển đổi thành Trung tâm Tài sản E-World, sau đó thu hút các doanh nghiệp công nghệ như ByteDance và Đông Phương Tuyển (Oriental Selection). Tháng 7/2016, Hải Long, từng được xem là thánh địa kỹ thuật số của Bắc Kinh, ngừng hoạt động và chuyển đổi thành Trung tâm Đổi mới Phần cứng Thông minh Trung Quan Thôn. Đỉnh Hảo cũng thay đổi mô hình, từ những gian hàng bán linh kiện và đĩa CD máy tính sang hoạt động ươm tạo doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Theo thống kê của báo Bắc Kinh, chỉ trong vài năm, các trung tâm như Hải Long, E-World, Đỉnh Hảo và Tứ Thông đã để trống tổng cộng khoảng 600.000 m² diện tích thương mại. Đáng chú ý nhất là Thành phố Máy tính Thung lũng Silicon, trung tâm điện tử cuối cùng tại khu vực phía Tây Trung Quan Thôn. Sau khi cải tạo, nơi này trở thành Tòa nhà Công nghệ Tương lai, thu hút nhiều tổ chức và doanh nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bao gồm Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát Bắc Kinh cùng các công ty như Vạn Lý Hồng (Wanlihong), Dark Matter và Thần Châu Y Tế. Những địa điểm từng đầy ắp xe tải chở hàng và người buôn bán linh kiện giờ đây trở thành nơi làm việc của các nhà nghiên cứu AI.
Ở Quảng Châu, khu Cương Đỉnh cũng không tránh khỏi xu hướng này. Cuối tháng 11/2023, Thành phố Điện tử SEG mới tại Cương Đỉnh thông báo đóng cửa. Trước đó, Thành phố Máy tính Thái Bình Dương cũng đã ngừng hoạt động từ năm 2018. Tiếp đến là Thành phố Máy tính Thạch Bài Tây. Trung tâm này thông báo chấm dứt hợp đồng thuê với toàn bộ khách thuê vào ngày 31/08/2024 và chính thức đóng cửa từ ngày 01/09/2024. Một tiểu thương lâu năm thừa nhận nguyên nhân khá đơn giản: điện thoại thông minh đã thay thế nhiều chức năng của máy tính, người trẻ chuyển sang mua sắm trực tuyến, còn hoạt động kinh doanh tại cửa hàng truyền thống ngày càng sa sút.
Một trong những cuộc chia tay đáng chú ý nhất diễn ra tại Tây An. Ngày 16/10/2025, Trung tâm Thương mại Máy tính SEG Tây An tổ chức lễ đóng cửa. Đến ngày 17/10, nơi này chính thức ngừng hoạt động, khép lại 25 năm kinh doanh. Tại buổi lễ, một người tiêu dùng nhớ lại thời sinh viên từng phải tiết kiệm tiền trong nhiều tháng và đi đến trung tâm tới ba lần mới mua được chiếc máy tính đầu tiên. Lý do đóng cửa được đưa ra là hợp đồng thuê mặt bằng hết hạn. Theo kế hoạch, địa điểm cũ sẽ được chuyển đổi thành Trung tâm Đổi mới Khoa học và Công nghệ Tây Bắc, tập trung vào các ngành công nghệ cao và công nghiệp quốc phòng. Các tiểu thương cũng được hỗ trợ tìm địa điểm kinh doanh mới tại những tòa nhà thương mại lân cận.
Vì sao Hoa Cường Bắc vẫn sống khỏe?
Nếu chỉ đổ lỗi cho thương mại điện tử, câu chuyện về sự biến mất của các trung tâm máy tính vẫn chưa được giải thích đầy đủ. Thực tế, có một ngoại lệ đáng chú ý: Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến. Nơi đây cũng chịu tác động từ thương mại điện tử, nhưng không những không biến mất mà còn tìm được hướng phát triển mới.
Bí quyết nằm ở việc thay đổi vai trò. Thay vì chỉ kinh doanh linh kiện và kiếm lời từ chênh lệch giá, các doanh nghiệp tại Hoa Cường Bắc dần tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và sản xuất thiết bị điện tử. Nhật báo Nhân Dân từng kể câu chuyện về một tiểu thương phát triển từ một quầy hàng chỉ rộng khoảng 1 m² thành doanh nghiệp khởi nghiệp có diện tích hơn 300 m² nhờ tận dụng hệ sinh thái công nghiệp tại Hoa Cường Bắc. Theo người này, chỉ buôn bán đơn thuần có thể mang lại lợi nhuận nhanh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Muốn phát triển lâu dài, doanh nghiệp phải mở rộng dịch vụ và tham gia nhiều công đoạn hơn trong chuỗi giá trị.
Trước Tết Nguyên đán 2026, Hoa Cường Bắc một lần nữa thu hút sự chú ý. Chính quyền khu vực phối hợp với các khu chợ và tiểu thương thống kê doanh số thực tế trong hai tháng, từ đó xây dựng danh sách mang tên Tám Chiến Mã AI. Danh sách này bao gồm các sản phẩm như máy bay không người lái, robot, kính AI và thiết bị phiên dịch. Sau khi danh sách được công bố, kính AI trở thành mặt hàng bán chạy, lượng khách nước ngoài cũng tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Một số người tiêu dùng thậm chí gọi các sản phẩm phần cứng AI là đặc sản địa phương của Hoa Cường Bắc.
Theo một bài viết trên Nhật báo Nhân Dân hồi cuối tháng 8/2026, danh sách đã được cập nhật đến phiên bản thứ ba, bổ sung cả những thiết bị mới như giao diện kết nối AI với máy tính. Một lãnh đạo doanh nghiệp cho biết nhờ hệ thống cơ sở hỗ trợ sản xuất tại Hoa Cường Bắc, thời gian từ khâu thiết kế đến chế tạo sản phẩm mẫu có thể rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 20 ngày. Nếu thực hiện ở nơi khác, quá trình này có thể mất tới nửa năm.
Bài học từ sự biến mất của những thánh địa máy tính
Tại sao có những trung tâm điện tử phải đóng cửa hoàn toàn, trong khi nơi khác vẫn phát triển mạnh? Sự khác biệt nằm ở giá trị mà họ mang lại. Một bên kiếm tiền nhờ khách hàng thiếu thông tin, bên còn lại kiếm tiền nhờ năng lực thực tế.
Chênh lệch thông tin sớm muộn cũng bị thu hẹp khi công nghệ phát triển và người tiêu dùng có nhiều công cụ để kiểm tra, so sánh. Nhưng năng lực sản xuất, khả năng cung ứng, kinh nghiệm kỹ thuật và dịch vụ thực chất lại ngày càng có giá trị. Vì thế, sự biến mất của những trung tâm máy tính không hẳn là một bi kịch đối với ngành bán lẻ. Đó là kết quả của quá trình thị trường trưởng thành.
Người tiêu dùng ngày càng hiểu biết hơn, giá cả minh bạch hơn và những chiêu trò kiếm lời từ sự thiếu hiểu biết của khách hàng cũng dần mất đất sống. Đây có thể là tin xấu đối với những người kinh doanh chộp giật, nhưng lại là tín hiệu tích cực đối với toàn bộ thị trường. Cơ hội kinh doanh chưa bao giờ biến mất. Chỉ có điều, những người muốn tồn tại lâu dài không thể tiếp tục dựa vào việc đánh lừa khách hàng.
Nguồn tham khảo: Sohu
Đó là câu chuyện từng diễn ra phổ biến tại các trung tâm thương mại máy tính ở Trung Quốc. Những nơi này từng là thiên đường công nghệ trong mắt giới trẻ, là địa điểm mua sắm sầm uất bậc nhất tại nhiều thành phố. Thế nhưng ngày nay, nhiều trung tâm đã đóng cửa, những hành lang từng đông nghịt người mua bán giờ trở nên vắng lặng. Điều gì đã khiến một mô hình kinh doanh từng hái ra tiền nhanh chóng đi đến hồi kết?
Thời hoàng kim của những chợ máy tính Trung Quốc
Câu chuyện bắt đầu từ Trung Quan Thôn (Zhongguancun), Bắc Kinh. Khu vực này từng được mệnh danh là Phố Điện tử, nơi tập trung các nhà nghiên cứu công nghệ, kỹ thuật viên và những cửa hàng kinh doanh linh kiện máy tính nhỏ lẻ. Khi hoạt động kinh doanh phát triển, các cửa hàng nhỏ dần được thay thế bằng những tòa nhà thương mại chuyên biệt. Ba cái tên Đỉnh Hảo (Dinghao), Hải Long (Hailong) và Trung Quan Thôn E-World tạo thành thế chân kiềng, được ví như Tam giác Vàng của ngành bán lẻ máy tính tại Bắc Kinh. Vào thời kỳ đỉnh cao, khu vực này trở thành một trong những cụm trung tâm mua sắm thiết bị điện tử lớn nhất Trung Quốc.
Ở phía Nam, Thâm Quyến cũng có một biểu tượng riêng là chợ điện tử SEG tại Hoa Cường Bắc (Huaqiangbei). Năm 1988, nơi đây trở thành một trong những thị trường giao dịch thiết bị điện tử đầu tiên của Trung Quốc. Tại Quảng Châu, người dân có câu cửa miệng: muốn mua máy tính thì cứ đến Cương Đỉnh (Gangding). Còn ở Tây Bắc Trung Quốc, Trung tâm Thương mại Máy tính SEG Tây An khai trương năm 2000, được người dân địa phương gọi là trái tim điện tử của cả khu vực. Vào thời điểm đó, một người chỉ cần sở hữu một quầy hàng tại những khu chợ này cũng có thể nuôi sống cả gia đình.
Vậy họ kiếm tiền bằng cách nào? Câu trả lời nằm ở sự chênh lệch thông tin. Ngày trước, máy tính vẫn là món hàng tương đối xa lạ với phần lớn người tiêu dùng. Khi đi mua máy, khách hàng phải đối mặt với hàng loạt thông số khó hiểu như xung nhịp CPU, dung lượng VRAM, RAM hay các loại linh kiện khác. Họ không có nhiều nguồn để tra cứu giá, cũng khó phân biệt linh kiện mới, cũ hay hàng kém chất lượng. Trong hoàn cảnh đó, người bán nắm gần như toàn bộ thông tin, còn người mua chỉ biết đặt niềm tin vào lời tư vấn của cửa hàng.
Việc người am hiểu công nghệ kiếm tiền từ kiến thức và kinh nghiệm của mình vốn không có gì sai. Vấn đề là một số người bán đã lợi dụng sự thiếu hiểu biết của khách hàng để kiếm lời bất chính. Linh kiện giá rẻ được đưa vào báo giá như hàng cao cấp, sản phẩm đời cũ được giới thiệu thành hàng mới, linh kiện tháo từ máy khác được bán với giá hàng nguyên bản. Những chiêu trò này dần trở thành bí mật công khai trong ngành. Một người dân Quảng Châu từng kể với phóng viên rằng có những sản phẩm USB được nhập với giá chỉ khoảng 100 nhân dân tệ (khoảng 350.000 đồng), nhưng có thể bán ra với giá hơn 1.000 nhân dân tệ (khoảng 3,5 triệu đồng). Đây không còn là lợi nhuận thông thường mà là khoản tiền thu được từ sự thiếu hiểu biết của khách hàng.
Uy tín của các trung tâm này xuống thấp đến mức khi Trung tâm Điện tử Hải Long đóng cửa, phóng viên còn nhìn thấy một tấm băng rôn ở lối vào với nội dung yêu cầu nghiêm khắc chống gian lận thương mại. Một nơi phải treo khẩu hiệu chống lừa đảo cũng đủ cho thấy vấn đề nghiêm trọng đến mức nào.
Hai làn sóng công nghệ khiến mô hình kinh doanh cũ sụp đổ
Mô hình kinh doanh dựa trên chênh lệch thông tin giống như một lâu đài xây trên cát. Khi thị trường thay đổi, nền móng ấy nhanh chóng lung lay. Làn sóng đầu tiên đến từ thương mại điện tử. Các nền tảng trực tuyến công khai giá bán, cho phép người mua dễ dàng so sánh sản phẩm giữa nhiều cửa hàng. Chính sách đổi trả và bảo hành cũng giúp khách hàng giảm bớt rủi ro khi mua sắm. Thay vì phải đến tận quầy hàng, nghe nhân viên tư vấn rồi loay hoay mặc cả, người tiêu dùng giờ đây chỉ cần vài thao tác là có thể tìm được mức giá tốt hơn. Lợi thế lớn nhất của các trung tâm máy tính truyền thống gần như bị xóa bỏ.
Làn sóng thứ hai đến từ điện thoại thông minh. Nhiều công việc trước đây cần đến máy tính nay có thể thực hiện ngay trên điện thoại. Nhu cầu mua máy tính để bàn của người dùng phổ thông vì thế giảm dần. Một nhà phát triển phần mềm trẻ tại Quảng Châu từng nhận xét rằng trong tương lai, máy tính để bàn có thể trở thành món đồ thể hiện sự chuyên nghiệp, giống như một cây đàn piano, không phải ai cũng cần sở hữu. Khi số người mua máy tính giảm, lượng khách đến các trung tâm thương mại cũng giảm theo. Hai thay đổi diễn ra cùng lúc khiến mô hình kinh doanh cũ ngày càng khó tồn tại.
Những biểu tượng một thời lần lượt đóng cửa
Người đầu tiên cảm nhận rõ sự thay đổi là Trung Quan Thôn. Tháng 3/2009, Quốc vụ viện Trung Quốc phê duyệt việc xây dựng Khu trình diễn đổi mới sáng tạo độc lập quốc gia tại Trung Quan Thôn. Đến tháng 7 cùng năm, khu vực phía Tây Trung Quan Thôn, nơi tập trung Phố Điện tử, được định hướng trở thành khu chức năng tập trung các nguồn lực đổi mới sáng tạo, thay vì tiếp tục phát triển các trung tâm bán lẻ điện tử. Đây là dấu mốc mở đầu cho quá trình chuyển đổi của khu vực.
Tháng 2/2015, Trung Quan Thôn E-World đóng cửa để chuyển đổi thành Trung tâm Tài sản E-World, sau đó thu hút các doanh nghiệp công nghệ như ByteDance và Đông Phương Tuyển (Oriental Selection). Tháng 7/2016, Hải Long, từng được xem là thánh địa kỹ thuật số của Bắc Kinh, ngừng hoạt động và chuyển đổi thành Trung tâm Đổi mới Phần cứng Thông minh Trung Quan Thôn. Đỉnh Hảo cũng thay đổi mô hình, từ những gian hàng bán linh kiện và đĩa CD máy tính sang hoạt động ươm tạo doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Theo thống kê của báo Bắc Kinh, chỉ trong vài năm, các trung tâm như Hải Long, E-World, Đỉnh Hảo và Tứ Thông đã để trống tổng cộng khoảng 600.000 m² diện tích thương mại. Đáng chú ý nhất là Thành phố Máy tính Thung lũng Silicon, trung tâm điện tử cuối cùng tại khu vực phía Tây Trung Quan Thôn. Sau khi cải tạo, nơi này trở thành Tòa nhà Công nghệ Tương lai, thu hút nhiều tổ chức và doanh nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bao gồm Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát Bắc Kinh cùng các công ty như Vạn Lý Hồng (Wanlihong), Dark Matter và Thần Châu Y Tế. Những địa điểm từng đầy ắp xe tải chở hàng và người buôn bán linh kiện giờ đây trở thành nơi làm việc của các nhà nghiên cứu AI.
Ở Quảng Châu, khu Cương Đỉnh cũng không tránh khỏi xu hướng này. Cuối tháng 11/2023, Thành phố Điện tử SEG mới tại Cương Đỉnh thông báo đóng cửa. Trước đó, Thành phố Máy tính Thái Bình Dương cũng đã ngừng hoạt động từ năm 2018. Tiếp đến là Thành phố Máy tính Thạch Bài Tây. Trung tâm này thông báo chấm dứt hợp đồng thuê với toàn bộ khách thuê vào ngày 31/08/2024 và chính thức đóng cửa từ ngày 01/09/2024. Một tiểu thương lâu năm thừa nhận nguyên nhân khá đơn giản: điện thoại thông minh đã thay thế nhiều chức năng của máy tính, người trẻ chuyển sang mua sắm trực tuyến, còn hoạt động kinh doanh tại cửa hàng truyền thống ngày càng sa sút.
Một trong những cuộc chia tay đáng chú ý nhất diễn ra tại Tây An. Ngày 16/10/2025, Trung tâm Thương mại Máy tính SEG Tây An tổ chức lễ đóng cửa. Đến ngày 17/10, nơi này chính thức ngừng hoạt động, khép lại 25 năm kinh doanh. Tại buổi lễ, một người tiêu dùng nhớ lại thời sinh viên từng phải tiết kiệm tiền trong nhiều tháng và đi đến trung tâm tới ba lần mới mua được chiếc máy tính đầu tiên. Lý do đóng cửa được đưa ra là hợp đồng thuê mặt bằng hết hạn. Theo kế hoạch, địa điểm cũ sẽ được chuyển đổi thành Trung tâm Đổi mới Khoa học và Công nghệ Tây Bắc, tập trung vào các ngành công nghệ cao và công nghiệp quốc phòng. Các tiểu thương cũng được hỗ trợ tìm địa điểm kinh doanh mới tại những tòa nhà thương mại lân cận.
Vì sao Hoa Cường Bắc vẫn sống khỏe?
Nếu chỉ đổ lỗi cho thương mại điện tử, câu chuyện về sự biến mất của các trung tâm máy tính vẫn chưa được giải thích đầy đủ. Thực tế, có một ngoại lệ đáng chú ý: Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến. Nơi đây cũng chịu tác động từ thương mại điện tử, nhưng không những không biến mất mà còn tìm được hướng phát triển mới.
Bí quyết nằm ở việc thay đổi vai trò. Thay vì chỉ kinh doanh linh kiện và kiếm lời từ chênh lệch giá, các doanh nghiệp tại Hoa Cường Bắc dần tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và sản xuất thiết bị điện tử. Nhật báo Nhân Dân từng kể câu chuyện về một tiểu thương phát triển từ một quầy hàng chỉ rộng khoảng 1 m² thành doanh nghiệp khởi nghiệp có diện tích hơn 300 m² nhờ tận dụng hệ sinh thái công nghiệp tại Hoa Cường Bắc. Theo người này, chỉ buôn bán đơn thuần có thể mang lại lợi nhuận nhanh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Muốn phát triển lâu dài, doanh nghiệp phải mở rộng dịch vụ và tham gia nhiều công đoạn hơn trong chuỗi giá trị.
Trước Tết Nguyên đán 2026, Hoa Cường Bắc một lần nữa thu hút sự chú ý. Chính quyền khu vực phối hợp với các khu chợ và tiểu thương thống kê doanh số thực tế trong hai tháng, từ đó xây dựng danh sách mang tên Tám Chiến Mã AI. Danh sách này bao gồm các sản phẩm như máy bay không người lái, robot, kính AI và thiết bị phiên dịch. Sau khi danh sách được công bố, kính AI trở thành mặt hàng bán chạy, lượng khách nước ngoài cũng tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Một số người tiêu dùng thậm chí gọi các sản phẩm phần cứng AI là đặc sản địa phương của Hoa Cường Bắc.
Theo một bài viết trên Nhật báo Nhân Dân hồi cuối tháng 8/2026, danh sách đã được cập nhật đến phiên bản thứ ba, bổ sung cả những thiết bị mới như giao diện kết nối AI với máy tính. Một lãnh đạo doanh nghiệp cho biết nhờ hệ thống cơ sở hỗ trợ sản xuất tại Hoa Cường Bắc, thời gian từ khâu thiết kế đến chế tạo sản phẩm mẫu có thể rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 20 ngày. Nếu thực hiện ở nơi khác, quá trình này có thể mất tới nửa năm.
Bài học từ sự biến mất của những thánh địa máy tính
Tại sao có những trung tâm điện tử phải đóng cửa hoàn toàn, trong khi nơi khác vẫn phát triển mạnh? Sự khác biệt nằm ở giá trị mà họ mang lại. Một bên kiếm tiền nhờ khách hàng thiếu thông tin, bên còn lại kiếm tiền nhờ năng lực thực tế.
Chênh lệch thông tin sớm muộn cũng bị thu hẹp khi công nghệ phát triển và người tiêu dùng có nhiều công cụ để kiểm tra, so sánh. Nhưng năng lực sản xuất, khả năng cung ứng, kinh nghiệm kỹ thuật và dịch vụ thực chất lại ngày càng có giá trị. Vì thế, sự biến mất của những trung tâm máy tính không hẳn là một bi kịch đối với ngành bán lẻ. Đó là kết quả của quá trình thị trường trưởng thành.
Người tiêu dùng ngày càng hiểu biết hơn, giá cả minh bạch hơn và những chiêu trò kiếm lời từ sự thiếu hiểu biết của khách hàng cũng dần mất đất sống. Đây có thể là tin xấu đối với những người kinh doanh chộp giật, nhưng lại là tín hiệu tích cực đối với toàn bộ thị trường. Cơ hội kinh doanh chưa bao giờ biến mất. Chỉ có điều, những người muốn tồn tại lâu dài không thể tiếp tục dựa vào việc đánh lừa khách hàng.
Nguồn tham khảo: Sohu
