Linh Pham
Intern Writer
Người dân trong thời gian tới có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thông qua một nền tảng quốc gia thống nhất. Đây là nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do Bộ Công an chủ trì xây dựng.
Theo hồ sơ thẩm định vừa được Bộ Tư pháp công bố, việc xây dựng nghị định này xuất phát từ thực tế các quy định liên quan hiện nay còn rời rạc, nằm ở nhiều văn bản khác nhau và thiếu sự đồng bộ. Đặc biệt, vẫn chưa có những tiêu chuẩn cụ thể về công nghệ, dữ liệu cũng như cơ chế xác thực thông tin điện tử. Trong khi đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc ngày càng gia tăng, với nhiều thủ đoạn tinh vi như làm giả tem truy xuất, tạo mã QR trùng lặp hoặc không liên kết với dữ liệu xác thực.
Thực tế cho thấy mỗi năm có hàng chục nghìn vụ vi phạm liên quan đến hàng giả bị phát hiện và xử lý. Các sản phẩm kém chất lượng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm và hàng tiêu dùng, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân mà còn làm suy giảm niềm tin của thị trường và uy tín của hàng hóa Việt Nam.
Trước bối cảnh đó, Bộ Công an đề xuất xây dựng một nền tảng quốc gia nhằm quản lý thống nhất hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc. Trên hệ thống này, mỗi sản phẩm sẽ được gán một mã định danh duy nhất (UID), cho phép theo dõi xuyên suốt vòng đời từ sản xuất đến lưu thông trên thị trường. Mã UID được tạo tự động, có thể áp dụng cho từng sản phẩm riêng lẻ hoặc theo từng lô hàng, đồng thời tương thích với các tiêu chuẩn kỹ thuật trong nước và quốc tế để bảo đảm khả năng kết nối và xác minh thông tin.
Người dân có thể tra cứu thông tin sản phẩm bằng hai cách. Một là sử dụng ứng dụng quốc gia trên thiết bị di động để quét mã QR gắn trên sản phẩm. Hai là truy cập vào trang thông tin điện tử và nhập mã UID để xem toàn bộ lịch sử của sản phẩm. Thông qua đó, người dùng có thể kiểm tra các dữ liệu như nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng, hạn sử dụng, đơn vị sản xuất, số lô hay các tiêu chuẩn áp dụng, đồng thời xác minh tính pháp lý thông qua các chứng chỉ và trạng thái mã định danh.
Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, hệ thống còn cho phép người dân gửi phản ánh hoặc kiến nghị liên quan đến chất lượng và nguồn gốc hàng hóa. Những thông tin này sẽ được chuyển trực tiếp đến cơ quan chức năng và người dùng có thể theo dõi quá trình xử lý ngay trên nền tảng.
Toàn bộ quá trình truy cập và sử dụng hệ thống sẽ được thực hiện thông qua tài khoản định danh và xác thực điện tử, nhằm đảm bảo an toàn và bảo mật cho người dùng trong môi trường số.
Theo hồ sơ thẩm định vừa được Bộ Tư pháp công bố, việc xây dựng nghị định này xuất phát từ thực tế các quy định liên quan hiện nay còn rời rạc, nằm ở nhiều văn bản khác nhau và thiếu sự đồng bộ. Đặc biệt, vẫn chưa có những tiêu chuẩn cụ thể về công nghệ, dữ liệu cũng như cơ chế xác thực thông tin điện tử. Trong khi đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc ngày càng gia tăng, với nhiều thủ đoạn tinh vi như làm giả tem truy xuất, tạo mã QR trùng lặp hoặc không liên kết với dữ liệu xác thực.
Thực tế cho thấy mỗi năm có hàng chục nghìn vụ vi phạm liên quan đến hàng giả bị phát hiện và xử lý. Các sản phẩm kém chất lượng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm và hàng tiêu dùng, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân mà còn làm suy giảm niềm tin của thị trường và uy tín của hàng hóa Việt Nam.
Trước bối cảnh đó, Bộ Công an đề xuất xây dựng một nền tảng quốc gia nhằm quản lý thống nhất hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc. Trên hệ thống này, mỗi sản phẩm sẽ được gán một mã định danh duy nhất (UID), cho phép theo dõi xuyên suốt vòng đời từ sản xuất đến lưu thông trên thị trường. Mã UID được tạo tự động, có thể áp dụng cho từng sản phẩm riêng lẻ hoặc theo từng lô hàng, đồng thời tương thích với các tiêu chuẩn kỹ thuật trong nước và quốc tế để bảo đảm khả năng kết nối và xác minh thông tin.
Mỗi sản phẩm sẽ được cấp một mã định danh duy nhất (UID) nhằm phục vụ việc quản lý và truy xuất thông tin xuyên suốt vòng đời sản phẩm
Bên cạnh đó, mỗi tổ chức và cá nhân tham gia hệ thống cũng sẽ được cấp một mã định danh phi tập trung (DID), đi kèm với cặp khóa bảo mật nhằm phục vụ việc xác thực điện tử và tạo lập các bằng chứng số. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy trong toàn bộ chuỗi cung ứng.Người dân có thể tra cứu thông tin sản phẩm bằng hai cách. Một là sử dụng ứng dụng quốc gia trên thiết bị di động để quét mã QR gắn trên sản phẩm. Hai là truy cập vào trang thông tin điện tử và nhập mã UID để xem toàn bộ lịch sử của sản phẩm. Thông qua đó, người dùng có thể kiểm tra các dữ liệu như nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng, hạn sử dụng, đơn vị sản xuất, số lô hay các tiêu chuẩn áp dụng, đồng thời xác minh tính pháp lý thông qua các chứng chỉ và trạng thái mã định danh.
Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, hệ thống còn cho phép người dân gửi phản ánh hoặc kiến nghị liên quan đến chất lượng và nguồn gốc hàng hóa. Những thông tin này sẽ được chuyển trực tiếp đến cơ quan chức năng và người dùng có thể theo dõi quá trình xử lý ngay trên nền tảng.
Toàn bộ quá trình truy cập và sử dụng hệ thống sẽ được thực hiện thông qua tài khoản định danh và xác thực điện tử, nhằm đảm bảo an toàn và bảo mật cho người dùng trong môi trường số.
