Chắc hẳn nhiều người trong chúng ta vẫn giữ thói quen chợp mắt buổi trưa để nạp lại năng lượng sau nửa ngày làm việc căng thẳng. Theo Giáo sư Juan Antonio Madrid từ Đại học Murcia (Tây Ban Nha), cơ thể con người thường bị giảm mức độ tỉnh táo vào khoảng 6 đến 8 tiếng sau khi thức dậy. Thậm chí, Hiệp hội Bác sĩ Liên bang Đức còn khuyến nghị nên chợp mắt vào mùa hè để tránh nóng và tăng hiệu suất.
Tuy nhiên, ranh giới giữa một giấc ngủ hồi phục và một thói quen gây hại lại rất mong manh. Việc ngủ trưa kéo dài không hề mang lại lợi ích như nhiều người lầm tưởng, ngoại trừ những trường hợp đặc thù như anh em làm ca đêm cần ngủ bù. Nếu không biết cách điều chỉnh, thói quen này có thể trở thành "con dao hai lưỡi" đối với sức khỏe và sự tỉnh táo của bạn.
Bên cạnh đó, Bác sĩ Ainhoa Álvarez từ Hiệp hội Giấc ngủ Tây Ban Nha (SES) cảnh báo rằng ngủ trưa dài sẽ làm giảm "áp lực buồn ngủ" vào ban đêm. Bà ví thói quen này tương tự như việc bạn uống caffeine vào buổi chiều, khiến cơ thể khó chìm vào giấc ngủ đúng giờ hoặc thường xuyên bị tỉnh giấc giữa đêm, làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên.
Thực tế, những người có sẵn bệnh nền hoặc chất lượng giấc ngủ ban đêm kém thường cảm thấy mệt mỏi hơn, dẫn đến xu hướng ngủ trưa dài hơn để bù đắp. Như vậy, việc ngủ trưa dài có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe đang có vấn đề, chứ không hẳn là nguyên nhân trực tiếp gây ra các căn bệnh nguy hiểm đó.
Một giải pháp thú vị khác là "coffee nap". Bạn sẽ uống một tách cà phê ngay trước khi chợp mắt. Vì caffeine cần khoảng 20-30 phút để phát huy tác dụng, nó sẽ kích thích não bộ đúng vào lúc bạn thức dậy, giúp sự tỉnh táo được nhân đôi. Tuy nhiên, nếu anh em là người nhạy cảm với caffeine thì nên cân nhắc bỏ qua phương pháp này.
Ngược lại, tại Tây Ban Nha - quê hương của văn hóa Siesta nổi tiếng, thói quen này đang dần biến mất tại các đô thị lớn. Người dân bị kẹt giữa múi giờ lệch và văn hóa làm việc kéo dài đến tận tối mịt, khiến việc duy trì một giấc ngủ trưa truyền thống trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, ranh giới giữa một giấc ngủ hồi phục và một thói quen gây hại lại rất mong manh. Việc ngủ trưa kéo dài không hề mang lại lợi ích như nhiều người lầm tưởng, ngoại trừ những trường hợp đặc thù như anh em làm ca đêm cần ngủ bù. Nếu không biết cách điều chỉnh, thói quen này có thể trở thành "con dao hai lưỡi" đối với sức khỏe và sự tỉnh táo của bạn.
Tại sao ngủ trưa quá lâu lại khiến bạn mệt mỏi và cáu kỉnh hơn?
Nhiều anh em chắc đã từng trải qua cảm giác thức dậy sau một giấc ngủ trưa dài nhưng lại thấy người uể oải, đầu óc mụ mị hơn cả lúc chưa ngủ. Theo Tiến sĩ María José Martínez Madrid, Giám đốc trung tâm Kronohealth, đây chính là hiện tượng "sleep inertia" (quán tính giấc ngủ). Trạng thái này khiến cơ thể giảm tập trung, dễ cáu kỉnh trong khoảng 15 đến 60 phút sau khi thức dậy. Điều này cực kỳ nguy hiểm nếu bạn phải bắt tay vào làm việc ngay hoặc tham gia giao thông vì nguy cơ tai nạn lao động là rất cao.Bên cạnh đó, Bác sĩ Ainhoa Álvarez từ Hiệp hội Giấc ngủ Tây Ban Nha (SES) cảnh báo rằng ngủ trưa dài sẽ làm giảm "áp lực buồn ngủ" vào ban đêm. Bà ví thói quen này tương tự như việc bạn uống caffeine vào buổi chiều, khiến cơ thể khó chìm vào giấc ngủ đúng giờ hoặc thường xuyên bị tỉnh giấc giữa đêm, làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên.
Mối liên hệ bất ngờ giữa ngủ trưa dài và nguy cơ tử vong
Một thông tin đáng chú ý là nhiều nghiên cứu quan sát đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc ngủ trưa kéo dài với nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tỷ lệ tử vong cao. Tuy nhiên, anh em cũng không nên quá hoang mang. Bà Martínez Madrid lưu ý rằng đây có thể là hiện tượng "nhân quả đảo ngược".Thực tế, những người có sẵn bệnh nền hoặc chất lượng giấc ngủ ban đêm kém thường cảm thấy mệt mỏi hơn, dẫn đến xu hướng ngủ trưa dài hơn để bù đắp. Như vậy, việc ngủ trưa dài có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe đang có vấn đề, chứ không hẳn là nguyên nhân trực tiếp gây ra các căn bệnh nguy hiểm đó.
Bí quyết "Power Nap" và "Coffee Nap" để nhân đôi sự tỉnh táo
Thay vì ngủ dài, các chuyên gia khuyên anh em nên áp dụng phương pháp "power nap" (ngủ ngắn). Thời gian lý tưởng là từ 10 đến 20 phút, tối đa không quá 30 phút và nên diễn ra vào đầu buổi chiều (từ 13h đến 15h). Trong khoảng thời gian này, cơ thể chỉ ở trạng thái ngủ nông. Việc thức dậy trước khi tiến vào giai đoạn ngủ sâu giúp bạn cải thiện sự tỉnh táo, tốc độ phản ứng và tâm trạng mà không gây ảnh hưởng đến giấc ngủ đêm.Một giải pháp thú vị khác là "coffee nap". Bạn sẽ uống một tách cà phê ngay trước khi chợp mắt. Vì caffeine cần khoảng 20-30 phút để phát huy tác dụng, nó sẽ kích thích não bộ đúng vào lúc bạn thức dậy, giúp sự tỉnh táo được nhân đôi. Tuy nhiên, nếu anh em là người nhạy cảm với caffeine thì nên cân nhắc bỏ qua phương pháp này.
Xu hướng ngủ trưa trên thế giới: Từ Gen Z Mỹ đến văn hóa Dubai
Áp lực công việc hiện đại đang khiến thói quen ngủ trưa thay đổi trên toàn cầu. Tại New York, nhiều bạn trẻ Gen Z thậm chí phải chi tiền để thuê buồng ngủ hoặc tận dụng rạp chiếu phim, công viên để chợp mắt giữa ngày. Tại Dubai, thay vì tập gym cường độ cao, nhiều người lại chọn đến phòng tập để... học cách ngủ trưa nhằm chống lại sự kiệt sức.Ngược lại, tại Tây Ban Nha - quê hương của văn hóa Siesta nổi tiếng, thói quen này đang dần biến mất tại các đô thị lớn. Người dân bị kẹt giữa múi giờ lệch và văn hóa làm việc kéo dài đến tận tối mịt, khiến việc duy trì một giấc ngủ trưa truyền thống trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
