Ngủ trưa giúp não chậm lão hóa tới 6,5 năm? Đây là phát hiện và giới hạn từ nghiên cứu gần 380.000 người

Mẫn Nhi
Mẫn Nhi✔
Phản hồi: 0

Mẫn Nhi✔

Admin xinh gái
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Anh và Mỹ thực hiện cho thấy người có khuynh hướng di truyền ngủ trưa thường xuyên sở hữu thể tích não tổng thể lớn hơn trung bình 15,8 cm³. Tuy nhiên, kết quả chụp MRI này chưa chứng minh được ngủ trưa giúp cải thiện trí nhớ hay ngăn ngừa thoái hóa thần kinh.
1795333415812.png

Thay vì chỉ quan sát thói quen sinh hoạt dễ bị nhiễu bởi nhiều yếu tố, nhóm nghiên cứu từ Đại học College London (UCL, Anh), Trường Y Harvard và Bệnh viện Đa khoa Massachusetts (Mỹ) đã áp dụng phương pháp ngẫu nhiên Mendel. Công trình đăng trên tạp chí Sleep Health sử dụng dữ liệu di truyền của gần 380.000 người để tìm hiểu mối liên hệ giữa giấc ngủ ngắn ban ngày và sức khỏe não bộ.

Lợi thế 15,8 cm³ thể tích não từ dữ liệu 380.000 người​

Nhóm nghiên cứu chọn lọc 92 biến thể di truyền độc lập liên quan đến khuynh hướng ngủ trưa, sau đó đối chiếu với kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) não bộ của 35.080 người. Kết quả cho thấy nhóm có khuynh hướng di truyền ngủ trưa thường xuyên sở hữu thể tích não tổng thể lớn hơn trung bình 15,8 cm³ (khoảng 1,3% thể tích não) so với nhóm đối chứng.

Khi loại bỏ các biến thể gene liên quan đến chứng buồn ngủ quá mức ban ngày hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ, mức chênh lệch vẫn duy trì ổn định ở mức 14,76 cm³ và 15,66 cm³. Quy đổi theo tốc độ suy giảm thể tích não tự nhiên theo tuổi tác, mức chênh 15,8 cm³ tương ứng khoảng 2,6-6,5 năm lão hóa não bộ.

Dù vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh đây chỉ là phép quy đổi từ sự khác biệt cấu trúc, không đồng nghĩa ngủ trưa làm não trẻ ra 6,5 tuổi hay chặn đứng được quá trình lão hóa. Thực tế, dữ liệu không ghi nhận mối liên hệ trực tiếp giữa khuynh hướng ngủ trưa với thể tích hồi hải mã (vùng não lưu trữ ký ức), tốc độ phản ứng hay trí nhớ thị giác. Do đó, chưa có đủ cơ sở để kết luận người ngủ trưa có trí nhớ tốt hơn hay ít nguy cơ mắc bệnh thoái hóa thần kinh hơn.

Cơ chế đào thải chất thải chuyển hóa của não bộ​

1795333426183.png

Dù chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể, não bộ tiêu thụ hơn 20% lượng oxy và glucose, nên rất cần thời gian nghỉ ngơi để phục hồi. Theo giới khoa học thần kinh, giấc ngủ giúp củng cố trí nhớ, điều hòa cảm xúc và tăng cường hoạt động của hệ thống glymphatic (mạng lưới dẫn lưu dịch não giúp đào thải chất thải chuyển hóa).

Quá trình này có liên quan đến việc loại bỏ các protein chuyển hóa như beta-amyloid, một loại protein gắn liền với bệnh Alzheimer. Bên cạnh đó, ngủ ngắn ban ngày giúp giảm mệt mỏi do thiếu ngủ, phục hồi sự tỉnh táo và hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, giới nghiên cứu khẳng định hiện chưa có bằng chứng cho thấy chỉ cần ngủ trưa là ngăn ngừa được bệnh Alzheimer, và tác động riêng của giấc ngủ trưa lên quá trình lão hóa não vẫn cần được làm rõ thêm.

Thời lượng ngủ trưa 10-20 phút là hợp lý nhất​

Ngủ trưa quá lâu không mang lại thêm lợi ích mà có thể phản tác dụng. Theo khuyến nghị về vệ sinh giấc ngủ, phần lớn người trưởng thành chỉ nên ngủ khoảng 10-20 phút vào đầu giờ chiều (từ 13-14 giờ), thời điểm nhịp sinh học tự nhiên khiến mức độ tỉnh táo đi xuống.

Khoảng thời gian này đủ để giảm mệt mỏi mà không đưa cơ thể vào giai đoạn ngủ sâu, tránh tình trạng quán tính giấc ngủ gây choáng váng, chậm chạp khi thức dậy. Ngủ quá muộn vào buổi chiều cũng có thể làm hỏng giấc ngủ ban đêm.

Ngoài ra, nếu thường xuyên buồn ngủ dữ dội ban ngày, ngủ trưa 1-2 giờ nhưng thức dậy vẫn mệt mỏi, người dân cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì cố ngủ thêm. Đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ, thiếu máu, rối loạn đường huyết hoặc suy giảm chức năng tuyến giáp.
 
Back
Top