Năm 2003, bằng cách nào mà Triều Tiên, quốc gia đang chịu lệnh cấm vận nghiêm ngặt nhất, lại trở thành quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thứ 9?

[Mr Bens]

Hiện nay, thế giới có 9 quốc gia được công nhận sở hữu vũ khí hạt nhân. Ngoài 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp và Trung Quốc, còn có 4 quốc gia khác không thuộc nhóm này là Ấn Độ, Pakistan, Triều Tiên và Israel.

Triều Tiên xây dựng nền tảng hạt nhân từ con số gần như bằng 0​

Để phát triển chương trình hạt nhân, Triều Tiên xác định yếu tố quan trọng nhất chính là con người. Trong giai đoạn hợp tác với Liên Xô, Bình Nhưỡng đã cử hàng trăm sinh viên ưu tú sang đào tạo về vật lý hạt nhân nhằm xây dựng lực lượng nghiên cứu chiến lược cho tương lai.

Nhiều chuyên gia Liên Xô khi đó đánh giá rất cao năng lực của các nhà khoa học trẻ Triều Tiên. Không ít người sau này trở thành những nhân vật chủ chốt trong chương trình hạt nhân của nước này, thường được gọi là “những cha đẻ bom hạt nhân Triều Tiên”. Đồng thời, Bình Nhưỡng cũng thành lập các cơ sở đào tạo và nghiên cứu hạt nhân tại nhiều trường đại học lớn để từng bước tạo dựng nền tảng khoa học độc lập.

Việc đầu tư mạnh vào đào tạo nhân lực đã giúp Triều Tiên xây dựng được đội ngũ nghiên cứu hạt nhân dù xuất phát điểm gần như không có gì.

Dù nền kinh tế nhỏ, công nghệ hạn chế và điều kiện phát triển khó khăn, Triều Tiên chưa từng từ bỏ tham vọng hạt nhân. Khi các cơ sở nghiên cứu của nước này bắt đầu mở rộng, Mỹ đã theo dõi thông qua hệ thống vệ tinh trinh sát. Tuy nhiên, trong thời gian đầu, Washington chưa xem chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng là mối đe dọa lớn.

Phải đến năm 1984, Mỹ mới thực sự gia tăng lo ngại và thúc đẩy các biện pháp giám sát quốc tế cũng như các cơ chế ràng buộc liên quan đến hạt nhân đối với Triều Tiên.

Bất chấp sức ép từ bên ngoài, nhà lãnh đạo Kim Il-sung vẫn kiên quyết theo đuổi chiến lược hạt nhân và từng bước thúc đẩy chương trình này theo hướng lâu dài.

Đối với Triều Tiên, chế tạo được bom hạt nhân chưa phải là mục tiêu cuối cùng. Phương tiện mang đầu đạn cũng có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng. Năm 1985, Bình Nhưỡng từng đề nghị Liên Xô bán máy bay ném bom Tu-22M3 có khả năng mang vũ khí hạt nhân. Dù Moskva không đồng ý, họ vẫn cung cấp cho Triều Tiên tiêm kích MiG-29, loại máy bay có thể mang vũ khí hạt nhân.

Sự sụp đổ của Liên Xô khiến Triều Tiên tăng tốc chương trình hạt nhân​

Đầu thập niên 1990, tình hình quốc tế thay đổi mạnh khi khối xã hội chủ nghĩa bắt đầu tan rã và Đông Âu rơi vào biến động. Việc Liên Xô tuyên bố thiết lập quan hệ ngoại giao với Hàn Quốc khiến Triều Tiên chịu cú sốc lớn. Bình Nhưỡng cảm thấy chiếc ô bảo trợ chiến lược của mình đang biến mất, trong khi các nguy cơ an ninh ngày càng gia tăng.

Không lâu sau khi thiết lập quan hệ với Seoul, Liên Xô chính thức sụp đổ. Điều này khiến môi trường an ninh của Triều Tiên trở nên bất lợi hơn nhiều, đồng thời kéo theo khó khăn về kinh tế và công nghệ.

Trong hoàn cảnh đó, Triều Tiên càng quyết tâm thúc đẩy chương trình hạt nhân. Do nguồn lực trong nước có hạn, nước này đã tận dụng tình trạng hỗn loạn hậu Liên Xô để thu hút các chuyên gia hạt nhân thất nghiệp, đồng thời tìm cách tiếp cận công nghệ thông qua cả các con đường hợp pháp lẫn phi pháp.

Bình Nhưỡng cũng thiết lập quan hệ với Pakistan và tiếp cận được nhiều công nghệ quan trọng thông qua Abdul Qadeer Khan, người được xem là cha đẻ chương trình hạt nhân Pakistan. Điều này giúp Triều Tiên rút ngắn đáng kể thời gian phát triển năng lực hạt nhân.

Mỹ và các nước phương Tây hiểu rõ những bước tiến của chương trình hạt nhân Triều Tiên nên liên tục gây sức ép bằng thanh tra quốc tế và các lệnh trừng phạt. Dù vậy, Bình Nhưỡng vẫn giữ nguyên lập trường.

Ngay cả khi Thỏa thuận khung năm 1995 khiến chương trình hạt nhân bị đóng băng tạm thời, Triều Tiên vẫn kịp xây dựng nền móng quan trọng cho các bước phát triển sau này. Sau nhiều năm tích lũy công nghệ, kinh nghiệm và mở rộng hợp tác quốc tế, nước này đã thử nghiệm thành công vũ khí hạt nhân vào đầu thế kỷ 21, qua đó đặt nền tảng để trở thành một quốc gia sở hữu năng lực hạt nhân thực sự.