NhatDuy
Intern Writer
Mỹ đã rút lui? Hàng loạt máy bay quân sự rời Israel, báo hiệu bước ngoặt trong quan hệ với Netanyahu
Hàng loạt máy bay quân sự Mỹ bất ngờ rời Israel mà gần như không có bất kỳ lời giải thích chính thức nào. Động thái này được nhiều người xem là tín hiệu cho thấy Washington không còn sẵn sàng duy trì sự hỗ trợ quân sự vô điều kiện dành cho Tel Aviv. Đối với Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đây có thể là dấu hiệu cho thấy ông đang dần mất đi chỗ dựa chiến lược quan trọng nhất.
Ngày 15/6, Iran và Mỹ chính thức phê chuẩn bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh. Ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, các máy bay tiếp nhiên liệu trên không của Mỹ bắt đầu rời sân bay Ben Gurion.
Trước đó, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Israel Miri Regev tiết lộ Mỹ đã triển khai 72 máy bay tiếp nhiên liệu tại sân bay này, chiếm gần một nửa số vị trí đỗ. Tuy nhiên, theo Channel 12 của Israel, toàn bộ số máy bay sẽ được rút về các căn cứ ở châu Âu trong vòng 72 giờ.
Washington khẳng định lực lượng Mỹ vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng và có thể quay trở lại nếu xung đột với Iran leo thang. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng đây thực chất là một cuộc rút lui chiến lược nhằm giảm mức độ can dự quân sự trực tiếp.
Cuối tháng 2, Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Khi đó, Netanyahu tuyên bố sẽ loại bỏ mọi mối đe dọa đối với Israel, từ chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa đạn đạo cho đến chính quyền Tehran.
Tuy nhiên, sau hơn 100 ngày giao tranh, chính quyền Iran vẫn duy trì ổn định, năng lực tên lửa không bị suy giảm đáng kể và Tehran vẫn có khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép với Mỹ. Mục tiêu buộc Iran khuất phục hoặc sụp đổ hoàn toàn không đạt được.
Các nhà phân tích Israel thừa nhận thất bại này phản ánh sự đổ vỡ của chiến lược lâu nay nhằm làm suy yếu Iran thông qua áp lực liên tục với sự phối hợp của Mỹ.
Chi phí chiến tranh cũng vượt xa dự tính ban đầu. Các quan chức Lầu Năm Góc tiết lộ vào tháng 4 rằng Mỹ đã chi khoảng 25 tỷ USD (khoảng 650.000 tỷ VNĐ) cho cuộc chiến với Iran. Các viện nghiên cứu ước tính chi phí trung bình lên tới 500 triệu USD mỗi ngày (khoảng 13.000 tỷ VNĐ).
Đến giữa tháng 6, Bộ Quốc phòng Mỹ đã yêu cầu Quốc hội cấp thêm 80 tỷ USD (khoảng 2,08 triệu tỷ VNĐ) để bù đắp chi phí chiến tranh, đồng thời cảnh báo ngân sách hoạt động quân sự mùa hè có thể cạn kiệt nếu không được bổ sung kinh phí.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump cũng từng đề nghị bổ sung khoảng 200 tỷ USD (khoảng 5,2 triệu tỷ VNĐ) vào tháng 3. Chính ông Trump cho biết việc thúc đẩy bản ghi nhớ hòa bình nhằm tránh nguy cơ cuộc chiến leo thang thành một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.
Trong khi Mỹ muốn nhanh chóng rút lui để ổn định giá năng lượng và củng cố tỷ lệ ủng hộ trong nước, Israel lại không muốn dừng lại. Đây là điểm bất đồng lớn nhất giữa Washington và Tel Aviv hiện nay.
Ông Netanyahu đang chịu áp lực nặng nề từ các lực lượng chính trị theo đường lối cứng rắn trong nước, những người yêu cầu tiếp tục leo thang quân sự. Trong khi đó, cả ông Trump và Netanyahu đều phải chuẩn bị cho các cuộc bầu cử sắp tới, nhưng cử tri của họ lại có kỳ vọng hoàn toàn trái ngược về cuộc chiến với Iran.
Mối quan hệ từng được xem là rất thân thiết giữa Trump và Netanyahu cũng đang xuất hiện những vết nứt rõ ràng. Ngày 8/6, ông Trump công khai cảnh báo rằng nếu chiến tranh tiếp tục kéo dài, Israel có thể trở nên “bị cô lập và bất lực”, đồng thời nhắc nhở Tel Aviv cần thận trọng nếu không muốn phải tự xoay xở.
Các nguồn tin truyền thông trước đó còn tiết lộ ông Trump đã chỉ trích gay gắt Netanyahu trong một cuộc điện đàm vì cho rằng nhà lãnh đạo Israel làm gián đoạn các cuộc đàm phán Mỹ - Iran.
Phó Tổng thống JD Vance thậm chí còn khẳng định Washington sẽ tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận với Iran bất kể Israel có đồng ý hay không. Theo quan điểm của Trump, một giải pháp lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ, ngay cả khi điều đó không được Israel hoan nghênh.
Cựu Thủ tướng Ehud Barak chỉ trích gay gắt rằng Israel đang phải trả giá cho sự kiêu ngạo và tầm nhìn hạn hẹp của Netanyahu.
Dù vậy, Netanyahu vẫn giữ lập trường cứng rắn. Ngày 15/6, ông tuyên bố quan điểm của mình không phải lúc nào cũng trùng khớp với Trump và khẳng định bản thân phải chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với lợi ích an ninh của Israel.
Washington Post tiết lộ tình báo Mỹ đánh giá tương lai chính trị của Netanyahu gắn chặt với chính sách đối ngoại cứng rắn. Bất kỳ sự nhượng bộ hay xuống thang nào cũng có thể bị xem là thất bại chính trị trong nước.
Theo đánh giá này, Netanyahu có động lực rất lớn để phản đối hoặc làm suy yếu thỏa thuận Mỹ - Iran vừa được ký kết. Thực tế, ngay sau khi bản ghi nhớ được thông qua, Israel đã tiến hành nhiều đợt không kích và pháo kích tại Lebanon vào ngày 19/6 trước khi đồng ý ngừng bắn.
Điều khoản đầu tiên của bản ghi nhớ yêu cầu chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Israel liên tục tuyên bố sẽ không rút quân khỏi miền nam Lebanon.
Nhiều nhà phân tích cho rằng bản ghi nhớ mới đã làm suy yếu các hạn chế đối với chương trình hạt nhân Iran, bỏ qua vấn đề tên lửa đạn đạo và hạn chế quyền tự do hành động của Israel. Vì vậy, tại Tel Aviv, thỏa thuận này bị nhiều người xem là một sự phản bội từ phía đồng minh Mỹ.
Việc Mỹ rút máy bay khỏi sân bay Ben Gurion, xét về bản chất, là thông điệp cho thấy Washington không còn muốn tiếp tục cung cấp sự bảo vệ vô thời hạn cho các mục tiêu chiến tranh của Israel.
Tại Hội nghị thượng đỉnh G7, ông Trump thậm chí còn đùa rằng nếu thỏa thuận thành công thì ông sẽ được ghi công, còn nếu thất bại thì hãy đổ lỗi cho Phó Tổng thống Vance. Đằng sau câu nói này là một tính toán chính trị rõ ràng: thành công sẽ mang lại lợi ích cho Washington, còn thất bại sẽ không phải là trách nhiệm của Nhà Trắng.
Cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng, liên quan tới hơn một chục quốc gia, gây ra hàng chục nghìn thương vong, khiến hàng triệu người phải di dời và tạo ra thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm tỷ USD. Mỹ đã chi trung bình 500 triệu USD mỗi ngày và hiện cần thêm 80 tỷ USD để bù đắp thiếu hụt ngân sách quân sự.
Trong bối cảnh Mỹ muốn nhanh chóng giảm thiểu tổn thất còn Israel muốn tiếp tục gia tăng sức ép quân sự, sự khác biệt về lợi ích chiến lược giữa hai đồng minh ngày càng trở nên rõ ràng.
Khoảng trống trên đường băng sân bay Ben Gurion phản ánh chính xác thực trạng quan hệ Mỹ - Israel hiện nay. Những chiếc máy bay quân sự Mỹ từng đậu kín sân bay đã biến mất chỉ sau thời gian ngắn. Đây không đơn thuần là một cuộc điều chuyển lực lượng mà còn là một chiến lược giảm thiểu thiệt hại. Câu hỏi liệu Netanyahu có đang bị bỏ rơi hay không có lẽ đã phần nào được trả lời kể từ thời điểm những chiếc máy bay cuối cùng cất cánh.
Hàng loạt máy bay quân sự Mỹ bất ngờ rời Israel mà gần như không có bất kỳ lời giải thích chính thức nào. Động thái này được nhiều người xem là tín hiệu cho thấy Washington không còn sẵn sàng duy trì sự hỗ trợ quân sự vô điều kiện dành cho Tel Aviv. Đối với Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đây có thể là dấu hiệu cho thấy ông đang dần mất đi chỗ dựa chiến lược quan trọng nhất.
Ngày 15/6, Iran và Mỹ chính thức phê chuẩn bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh. Ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, các máy bay tiếp nhiên liệu trên không của Mỹ bắt đầu rời sân bay Ben Gurion.
Trước đó, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Israel Miri Regev tiết lộ Mỹ đã triển khai 72 máy bay tiếp nhiên liệu tại sân bay này, chiếm gần một nửa số vị trí đỗ. Tuy nhiên, theo Channel 12 của Israel, toàn bộ số máy bay sẽ được rút về các căn cứ ở châu Âu trong vòng 72 giờ.
Washington khẳng định lực lượng Mỹ vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng và có thể quay trở lại nếu xung đột với Iran leo thang. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng đây thực chất là một cuộc rút lui chiến lược nhằm giảm mức độ can dự quân sự trực tiếp.
Mỹ muốn kết thúc cuộc chiến tốn kém với Iran
Theo nhiều đánh giá, Mỹ đã đi đến kết luận rằng Israel không thể đánh bại Iran bằng các biện pháp quân sự hiện tại. Dù sức mạnh tổng hợp của Mỹ và Israel được xem là vượt trội, cuộc xung đột thực chất vẫn là một cuộc chiến tranh ủy nhiệm. Nếu chuyển thành đối đầu trực tiếp quy mô lớn, Washington sẽ phải đối mặt với những tổn thất mà họ không muốn gánh chịu.Cuối tháng 2, Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Khi đó, Netanyahu tuyên bố sẽ loại bỏ mọi mối đe dọa đối với Israel, từ chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa đạn đạo cho đến chính quyền Tehran.
Tuy nhiên, sau hơn 100 ngày giao tranh, chính quyền Iran vẫn duy trì ổn định, năng lực tên lửa không bị suy giảm đáng kể và Tehran vẫn có khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép với Mỹ. Mục tiêu buộc Iran khuất phục hoặc sụp đổ hoàn toàn không đạt được.
Các nhà phân tích Israel thừa nhận thất bại này phản ánh sự đổ vỡ của chiến lược lâu nay nhằm làm suy yếu Iran thông qua áp lực liên tục với sự phối hợp của Mỹ.
Chi phí chiến tranh cũng vượt xa dự tính ban đầu. Các quan chức Lầu Năm Góc tiết lộ vào tháng 4 rằng Mỹ đã chi khoảng 25 tỷ USD (khoảng 650.000 tỷ VNĐ) cho cuộc chiến với Iran. Các viện nghiên cứu ước tính chi phí trung bình lên tới 500 triệu USD mỗi ngày (khoảng 13.000 tỷ VNĐ).
Đến giữa tháng 6, Bộ Quốc phòng Mỹ đã yêu cầu Quốc hội cấp thêm 80 tỷ USD (khoảng 2,08 triệu tỷ VNĐ) để bù đắp chi phí chiến tranh, đồng thời cảnh báo ngân sách hoạt động quân sự mùa hè có thể cạn kiệt nếu không được bổ sung kinh phí.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump cũng từng đề nghị bổ sung khoảng 200 tỷ USD (khoảng 5,2 triệu tỷ VNĐ) vào tháng 3. Chính ông Trump cho biết việc thúc đẩy bản ghi nhớ hòa bình nhằm tránh nguy cơ cuộc chiến leo thang thành một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.
Trong khi Mỹ muốn nhanh chóng rút lui để ổn định giá năng lượng và củng cố tỷ lệ ủng hộ trong nước, Israel lại không muốn dừng lại. Đây là điểm bất đồng lớn nhất giữa Washington và Tel Aviv hiện nay.
Ông Netanyahu đang chịu áp lực nặng nề từ các lực lượng chính trị theo đường lối cứng rắn trong nước, những người yêu cầu tiếp tục leo thang quân sự. Trong khi đó, cả ông Trump và Netanyahu đều phải chuẩn bị cho các cuộc bầu cử sắp tới, nhưng cử tri của họ lại có kỳ vọng hoàn toàn trái ngược về cuộc chiến với Iran.
Mối quan hệ từng được xem là rất thân thiết giữa Trump và Netanyahu cũng đang xuất hiện những vết nứt rõ ràng. Ngày 8/6, ông Trump công khai cảnh báo rằng nếu chiến tranh tiếp tục kéo dài, Israel có thể trở nên “bị cô lập và bất lực”, đồng thời nhắc nhở Tel Aviv cần thận trọng nếu không muốn phải tự xoay xở.
Các nguồn tin truyền thông trước đó còn tiết lộ ông Trump đã chỉ trích gay gắt Netanyahu trong một cuộc điện đàm vì cho rằng nhà lãnh đạo Israel làm gián đoạn các cuộc đàm phán Mỹ - Iran.
Phó Tổng thống JD Vance thậm chí còn khẳng định Washington sẽ tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận với Iran bất kể Israel có đồng ý hay không. Theo quan điểm của Trump, một giải pháp lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ, ngay cả khi điều đó không được Israel hoan nghênh.
Netanyahu đối mặt áp lực chính trị và nguy cơ bị cô lập
Tại Israel, làn sóng chỉ trích nhằm vào Netanyahu đang gia tăng mạnh mẽ. Nhiều người cho rằng ông đã đánh giá sai mức độ sẵn sàng theo đuổi một cuộc chiến kéo dài của chính quyền Trump, đồng thời để Iran giành lợi thế trong các cuộc đàm phán và khiến Israel bị gạt ra bên lề.Cựu Thủ tướng Ehud Barak chỉ trích gay gắt rằng Israel đang phải trả giá cho sự kiêu ngạo và tầm nhìn hạn hẹp của Netanyahu.
Dù vậy, Netanyahu vẫn giữ lập trường cứng rắn. Ngày 15/6, ông tuyên bố quan điểm của mình không phải lúc nào cũng trùng khớp với Trump và khẳng định bản thân phải chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với lợi ích an ninh của Israel.
Washington Post tiết lộ tình báo Mỹ đánh giá tương lai chính trị của Netanyahu gắn chặt với chính sách đối ngoại cứng rắn. Bất kỳ sự nhượng bộ hay xuống thang nào cũng có thể bị xem là thất bại chính trị trong nước.
Theo đánh giá này, Netanyahu có động lực rất lớn để phản đối hoặc làm suy yếu thỏa thuận Mỹ - Iran vừa được ký kết. Thực tế, ngay sau khi bản ghi nhớ được thông qua, Israel đã tiến hành nhiều đợt không kích và pháo kích tại Lebanon vào ngày 19/6 trước khi đồng ý ngừng bắn.
Điều khoản đầu tiên của bản ghi nhớ yêu cầu chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Israel liên tục tuyên bố sẽ không rút quân khỏi miền nam Lebanon.
Nhiều nhà phân tích cho rằng bản ghi nhớ mới đã làm suy yếu các hạn chế đối với chương trình hạt nhân Iran, bỏ qua vấn đề tên lửa đạn đạo và hạn chế quyền tự do hành động của Israel. Vì vậy, tại Tel Aviv, thỏa thuận này bị nhiều người xem là một sự phản bội từ phía đồng minh Mỹ.
Việc Mỹ rút máy bay khỏi sân bay Ben Gurion, xét về bản chất, là thông điệp cho thấy Washington không còn muốn tiếp tục cung cấp sự bảo vệ vô thời hạn cho các mục tiêu chiến tranh của Israel.
Tại Hội nghị thượng đỉnh G7, ông Trump thậm chí còn đùa rằng nếu thỏa thuận thành công thì ông sẽ được ghi công, còn nếu thất bại thì hãy đổ lỗi cho Phó Tổng thống Vance. Đằng sau câu nói này là một tính toán chính trị rõ ràng: thành công sẽ mang lại lợi ích cho Washington, còn thất bại sẽ không phải là trách nhiệm của Nhà Trắng.
Cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng, liên quan tới hơn một chục quốc gia, gây ra hàng chục nghìn thương vong, khiến hàng triệu người phải di dời và tạo ra thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm tỷ USD. Mỹ đã chi trung bình 500 triệu USD mỗi ngày và hiện cần thêm 80 tỷ USD để bù đắp thiếu hụt ngân sách quân sự.
Trong bối cảnh Mỹ muốn nhanh chóng giảm thiểu tổn thất còn Israel muốn tiếp tục gia tăng sức ép quân sự, sự khác biệt về lợi ích chiến lược giữa hai đồng minh ngày càng trở nên rõ ràng.
Khoảng trống trên đường băng sân bay Ben Gurion phản ánh chính xác thực trạng quan hệ Mỹ - Israel hiện nay. Những chiếc máy bay quân sự Mỹ từng đậu kín sân bay đã biến mất chỉ sau thời gian ngắn. Đây không đơn thuần là một cuộc điều chuyển lực lượng mà còn là một chiến lược giảm thiểu thiệt hại. Câu hỏi liệu Netanyahu có đang bị bỏ rơi hay không có lẽ đã phần nào được trả lời kể từ thời điểm những chiếc máy bay cuối cùng cất cánh.
