Khi tủ lạnh kết nối internet trở thành vũ khí làm tê liệt chuỗi thực phẩm

[Mẫn Nhi✔]

Tủ lạnh thông minh có thể không quá cần thiết trong mỗi gia đình, nhưng lại là mắt xích sống còn của ngành bán lẻ thực phẩm. Giờ đây, chính sự phụ thuộc này đang tạo ra những lỗ hổng nguy hiểm cho tin tặc khai thác.

Hàng loạt gói thịt viên, việt quất, pizza và những hộp kem rã đông, hỏng hóc và bốc mùi là cảnh tượng vừa diễn ra tại các siêu thị trên khắp châu Âu sau những đợt tấn công mạng nhằm vào hệ thống tủ mát, tủ đông.

Khi thực phẩm bị "nấu chín" từ xa​

Tháng trước, nhân viên hàng trăm siêu thị tại Pháp ngỡ ngàng khi phải vứt bỏ lượng thực phẩm trị giá hàng triệu USD. Thiết bị của họ không chỉ bị ngắt nguồn mà bị chiếm quyền điều khiển từ xa, cài đặt lại nhiệt độ lên tới 122 độ F (khoảng 50 độ C). Ngay sau đó, sự cố tương tự xảy ra tại ít nhất 7 quốc gia khác như Estonia, Bỉ, Thụy Điển; thậm chí tủ đông của ngân hàng máu quốc gia Pháp cũng bị xâm nhập. Tại Mỹ, Lầu Năm Góc hồi tháng 8 cũng ghi nhận các tủ đông tại căng-tin một số căn cứ quân sự gặp trục trặc do nghi bị tấn công.

Dù chưa có ai nhận trách nhiệm, mục tiêu của các cuộc tấn công dường như chỉ là gây hỗn loạn và lãng phí thực phẩm. Bản chất vấn đề nằm ở chỗ các thiết bị này đều trang bị vi điều khiển nối mạng nội bộ, cho phép kẻ xấu dù ở cách xa hàng nghìn dặm vẫn có thể tiếp cận. Tin tặc dễ dàng dùng phương thức tấn công vét cạn (brute-force) để dò mật khẩu, đặc biệt khi nhiều thiết bị vẫn dùng tài khoản và mật khẩu mặc định của nhà sản xuất. Sau khi xâm nhập, chúng liên tục kích hoạt bộ phận gia nhiệt rã đông vốn chỉ chạy định kỳ để làm sạch băng trên cuộn bay hơi, biến nó thành công cụ nung nóng và làm hỏng toàn bộ đồ ăn.

Con dao hai lưỡi của quá trình số hóa​

Nếu tủ lạnh gia đình kết nối mạng chỉ đem lại vài tiện ích nhỏ thì với hệ thống vận tải, container và kho lạnh khổng lồ, việc nối mạng là yêu cầu sống còn. Các đơn vị logistics phải chứng minh nhiệt độ luôn đạt chuẩn 24/7, nhận cảnh báo ngay lúc 2 giờ sáng nếu có sai lệch và dựa vào dữ liệu để bảo trì dự đoán. Trước tình trạng thiếu hụt kỹ thuật viên có tay nghề, kết nối internet giúp doanh nghiệp quản lý và sửa chữa hệ thống phân tán từ xa.

Tuy nhiên, ngành thực phẩm có biên lợi nhuận mỏng và thường đi sau về công nghệ, nên các đơn vị vận hành kho hay siêu thị hiếm khi mặn mà chi tiền cho an ninh mạng.

Xương sống vô hình của hệ thống thực phẩm​

Chuỗi cung ứng lạnh là hạ tầng thiết yếu - chiếm gần ba phần tư lượng thực phẩm trên đĩa ăn của người Mỹ - nhưng lại không được xem trọng tương xứng như nhà máy điện hay nước sạch. Công chúng lẫn giới chức gần như không nắm rõ toàn bộ quy mô hay vị trí phân bổ của mạng lưới kho bãi và xe đông lạnh này.

Những vụ tấn công vừa qua là hồi chuông cảnh tỉnh, định nghĩa lại khái niệm về "hạ tầng trọng yếu". Bên cạnh tin tặc, các đợt nắng nóng gay gắt và mất điện do thời tiết cực đoan cũng đang đẩy thiết bị làm lạnh vượt quá giới hạn chịu đựng. Dù thủ phạm là ai, người tiêu dùng cũng nên chuẩn bị tinh thần cho việc kệ hàng siêu thị sẽ còn trống trơn thường xuyên hơn.