Bui Nhat Minh
Intern Writer
Sau gần 3 tháng tạm dừng để sửa chữa và bảo trì, kênh đào Nghĩa Hưng công trình đường thủy nội địa đắt nhất Việt Nam đã chính thức vận hành trở lại. Đây là tuyến kênh đặc biệt nối sông Đáy với sông Ninh Cơ, nổi bật nhờ hệ thống âu tàu tự động có cơ chế hoạt động tương tự kênh đào Panama nổi tiếng thế giới.
Công trình được khởi công từ tháng 3/2021 với tổng vốn đầu tư khoảng 2.300 tỷ đồng. Kênh nối giữa sông Đáy và sông Ninh Cơ có chiều dài khoảng 1km, đáy rộng từ 90 đến 100m. Điểm đầu nằm tại xã Nghĩa Lạc, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, còn điểm cuối nối với sông Đáy tại xã Nghĩa Sơn.
Điểm đặc biệt nhất của kênh đào Nghĩa Hưng nằm ở hệ thống âu tàu hiện đại. Khi tàu đi vào âu, một bên cửa sẽ đóng kín trong khi phía còn lại được mở để điều chỉnh mực nước giữa bên trong và ngoài kênh. Sau khi mực nước cân bằng, tàu sẽ tiếp tục di chuyển. Toàn bộ quá trình chỉ kéo dài khoảng 15 phút, trong đó mất khoảng 2 phút để bơm nước cân bằng.
Cơ chế này khiến nhiều người liên tưởng tới cách vận hành của kênh đào Panama tuyến hàng hải nổi tiếng nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương.
Bên trong trung tâm điều hành, toàn bộ khu vực âu tàu được giám sát qua hệ thống camera và màn hình điều khiển hiện đại. Nhân viên có thể theo dõi cận cảnh hoặc toàn cảnh ở nhiều vị trí khác nhau, đồng thời điều khiển toàn bộ quy trình từ phòng chỉ huy.
Các tàu khi đi qua kênh sẽ được hướng dẫn bằng hệ thống loa tự động. Chủ tàu có thể đăng ký trước qua radar hoặc điện thoại, nhưng ngay cả khi không đăng ký vẫn có thể lưu thông bình thường.
Từ khi đưa vào khai thác từ tháng 7/2023, kênh đào Nghĩa Hưng nhanh chóng trở thành tuyến vận tải thủy quan trọng ở miền Bắc. Theo ghi nhận, mỗi ngày có hàng chục lượt tàu hàng và sà lan đi qua, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ khoảng 8 tiếng xuống chỉ còn 20–30 phút.
Đầu năm 2026, âu tàu phải tạm dừng hoạt động sau sự cố đứt cáp tời và để thực hiện công tác bảo trì kỹ thuật. Các đơn vị chức năng sau đó đã kiểm tra toàn bộ hệ thống ray, thiết bị vận hành và tiến hành sửa chữa trước khi đưa công trình hoạt động trở lại.
Hiện nay, lưu lượng tàu thuyền qua tuyến ngày càng lớn khiến hệ thống phải hoạt động liên tục với cường độ cao. Vì vậy, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy đã kiến nghị bố trí thêm kinh phí để duy trì công tác vận hành và bảo trì nhằm bảo đảm công trình hoạt động ổn định, an toàn lâu dài.
Việc vận hành tuyến kênh nối sông Đáy - sông Ninh Cơ không chỉ giúp giảm đáng kể thời gian vận chuyển mà còn tạo điều kiện cho các tàu tải trọng lớn từ phía Nam, Hải Phòng hay Quảng Ninh di chuyển thuận lợi hơn, phục vụ cho cụm cảng thủy tại Ninh Bình và khu vực lân cận.
Công trình được khởi công từ tháng 3/2021 với tổng vốn đầu tư khoảng 2.300 tỷ đồng. Kênh nối giữa sông Đáy và sông Ninh Cơ có chiều dài khoảng 1km, đáy rộng từ 90 đến 100m. Điểm đầu nằm tại xã Nghĩa Lạc, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, còn điểm cuối nối với sông Đáy tại xã Nghĩa Sơn.
Điểm đặc biệt nhất của kênh đào Nghĩa Hưng nằm ở hệ thống âu tàu hiện đại. Khi tàu đi vào âu, một bên cửa sẽ đóng kín trong khi phía còn lại được mở để điều chỉnh mực nước giữa bên trong và ngoài kênh. Sau khi mực nước cân bằng, tàu sẽ tiếp tục di chuyển. Toàn bộ quá trình chỉ kéo dài khoảng 15 phút, trong đó mất khoảng 2 phút để bơm nước cân bằng.
Cơ chế này khiến nhiều người liên tưởng tới cách vận hành của kênh đào Panama tuyến hàng hải nổi tiếng nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương.
Hệ thống vận hành tự động hoạt động 24/24 giờ
Âu tàu Nghĩa Hưng được trang bị ba chế độ vận hành gồm tự động, bán tự động và thủ công để bảo đảm khai thác liên tục 24/24 giờ.Bên trong trung tâm điều hành, toàn bộ khu vực âu tàu được giám sát qua hệ thống camera và màn hình điều khiển hiện đại. Nhân viên có thể theo dõi cận cảnh hoặc toàn cảnh ở nhiều vị trí khác nhau, đồng thời điều khiển toàn bộ quy trình từ phòng chỉ huy.
Các tàu khi đi qua kênh sẽ được hướng dẫn bằng hệ thống loa tự động. Chủ tàu có thể đăng ký trước qua radar hoặc điện thoại, nhưng ngay cả khi không đăng ký vẫn có thể lưu thông bình thường.
Từ khi đưa vào khai thác từ tháng 7/2023, kênh đào Nghĩa Hưng nhanh chóng trở thành tuyến vận tải thủy quan trọng ở miền Bắc. Theo ghi nhận, mỗi ngày có hàng chục lượt tàu hàng và sà lan đi qua, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ khoảng 8 tiếng xuống chỉ còn 20–30 phút.
Đầu năm 2026, âu tàu phải tạm dừng hoạt động sau sự cố đứt cáp tời và để thực hiện công tác bảo trì kỹ thuật. Các đơn vị chức năng sau đó đã kiểm tra toàn bộ hệ thống ray, thiết bị vận hành và tiến hành sửa chữa trước khi đưa công trình hoạt động trở lại.
Hiện nay, lưu lượng tàu thuyền qua tuyến ngày càng lớn khiến hệ thống phải hoạt động liên tục với cường độ cao. Vì vậy, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy đã kiến nghị bố trí thêm kinh phí để duy trì công tác vận hành và bảo trì nhằm bảo đảm công trình hoạt động ổn định, an toàn lâu dài.
Việc vận hành tuyến kênh nối sông Đáy - sông Ninh Cơ không chỉ giúp giảm đáng kể thời gian vận chuyển mà còn tạo điều kiện cho các tàu tải trọng lớn từ phía Nam, Hải Phòng hay Quảng Ninh di chuyển thuận lợi hơn, phục vụ cho cụm cảng thủy tại Ninh Bình và khu vực lân cận.
