ThanhDat
Intern Writer
HIMARS từ lâu đã được ca ngợi như một “siêu vũ khí” trên chiến trường nhờ khả năng tấn công chính xác với hiệu quả cao sau khi khóa mục tiêu. Tuy nhiên, đằng sau những đòn đánh tưởng như chớp nhoáng ấy là một quy trình chuẩn bị kéo dài và đầy căng thẳng.
Trong một chiến dịch phá hủy kho đạn của Nga, đã có tới 30 phút trôi qua từ thời điểm mục tiêu được xác định cho đến khi tên lửa thực sự được phóng đi. Đối với các chỉ huy Ukraine, khoảng thời gian này giống như một cực hình. Mỗi giây trôi qua đều tiềm ẩn nguy cơ khiến toàn bộ cơ hội tấn công bị bỏ lỡ.
Mặc dù HIMARS nổi tiếng với khả năng “bắn rồi rút”, về lý thuyết có thể khai hỏa và cơ động rời vị trí chỉ trong khoảng hai phút, nhưng yếu tố quyết định thành bại lại nằm ở khâu chuẩn bị trước khi phóng.
Hệ thống sử dụng tên lửa dẫn đường bằng GPS với sai số lý thuyết dưới 10 mét. Tuy nhiên, độ chính xác đó chỉ có được khi tọa độ mục tiêu hoàn toàn chính xác. Những dữ liệu này không xuất hiện một cách tự nhiên mà được tổng hợp từ vệ tinh trinh sát, máy bay không người lái giám sát liên tục và cả mạng lưới tình báo hoạt động gần tiền tuyến.
Khi quân đội Ukraine phát hiện một kho đạn của Nga tại vùng Luhansk, nhiệm vụ ưu tiên không phải là khai hỏa ngay lập tức mà là liên tục xác minh mục tiêu. Họ phải chắc chắn đó là kho đạn có giá trị cao chứ không phải mục tiêu giả được dựng lên để đánh lừa đối phương. Chỉ một phán đoán sai lầm cũng có thể khiến hỏa lực bị lãng phí hoặc rơi vào bẫy.
Trong khi đó, quân đội Nga triển khai các thiết bị gây nhiễu định vị trong khu vực, làm suy giảm đáng kể tín hiệu GPS. Nếu tên lửa hoạt động trong môi trường này, nguy cơ lệch hướng hoặc mất độ chính xác là rất lớn. Vì vậy, các đơn vị tác chiến điện tử của Ukraine phải tìm cách vô hiệu hóa hoặc làm suy yếu nguồn gây nhiễu mà không để lộ vị trí của mình.
Cuộc đối đầu điện tử âm thầm này tiêu tốn hơn 20 phút. Khoảng 10 phút còn lại được dành cho công đoạn hiệu chuẩn cuối cùng. Mỗi quả tên lửa phải được nạp dữ liệu tọa độ, hệ thống dẫn đường quán tính tiến hành hiệu chỉnh và hệ thống điện tử hoàn tất quy trình tự kiểm tra.
Toàn bộ quá trình giống như khâu chuẩn bị trong một ca phẫu thuật. Mọi thông số đều phải được kiểm tra nhiều lần vì chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến tên lửa mất tác dụng.
Điều đáng nói là trong suốt 30 phút đó, bệ phóng HIMARS vẫn hiện diện trên chiến trường và đối mặt với nguy cơ bị phát hiện.
Vì vậy, 30 phút chuẩn bị thực chất là một canh bạc. Đó là canh bạc vào tốc độ phản ứng của đối phương, vào hiệu quả tác chiến điện tử của lực lượng mình và vào khả năng làm suy giảm nhận thức chiến trường của đối phương trong thời điểm quyết định.
Lần này, các đơn vị tác chiến điện tử Ukraine đã thành công trong việc vừa triệt tiêu nhiễu sóng vừa làm suy yếu năng lực radar Nga, tạo ra trạng thái “mù” tạm thời trên chiến trường và mở đường cho cuộc tấn công.
Khi quả rocket đầu tiên lao lên bầu trời, sự căng thẳng lập tức được giải tỏa. Tên lửa đánh trúng chính xác khu vực lõi của kho đạn. Một quả cầu lửa khổng lồ bùng lên trong màn đêm. Ngay sau đó, quả rocket thứ hai tiếp tục giáng xuống, phá hủy hoàn toàn hệ thống lưu trữ đạn bên trong.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy bốn kho chứa bị phá hủy gần như cùng lúc. Nhiệt lượng từ các vụ nổ lớn đến mức làm tan chảy và biến dạng nhiều cấu trúc thiết bị xung quanh.
Ước tính ban đầu cho thấy khoảng 2.000 quả đạn cùng lượng lớn thuốc phóng đã bị thiêu hủy trong thời gian ngắn. Tác động không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất mà còn tạo ra phản ứng dây chuyền trên chiến trường.
Lượng đạn dự trữ của pháo binh Nga tại tiền tuyến giảm mạnh từ khoảng 1.000 viên xuống dưới 300 viên, tạo ra khoảng trống đáng kể trong năng lực hỗ trợ hỏa lực. Một chỉ huy pháo binh Nga được cho là đã tức giận trên hệ thống liên lạc khi yêu cầu tiếp tế. Trong khi đó, phía Ukraine đáp lại bằng một câu nói mang đậm sự hài hước của chiến trường: “Đừng lo, thức ăn đã được hâm nóng rồi - nó đã được tái sử dụng”.
Tuy nhiên, đằng sau thành công đó là một điểm yếu khó phủ nhận của HIMARS. Hệ thống này phụ thuộc rất lớn vào tình báo và tác chiến điện tử. Chỉ cần việc thu thập thông tin bị chậm khoảng 30 phút hoặc hoạt động chế áp điện tử không đồng bộ, cục diện có thể thay đổi hoàn toàn.
Radar phản pháo của Nga có khả năng xác định vị trí nguồn phát chỉ trong vài phút. Một khi đã khóa được mục tiêu, vị trí triển khai HIMARS có thể bị tấn công trước cả khi tên lửa đến đích.
Ngoài ra, mỗi hệ thống HIMARS chỉ mang được sáu tên lửa. Sau khi khai hỏa, xe phóng phải nhanh chóng rút lui và nạp đạn lại, quá trình này thường kéo dài từ 10 đến 15 phút.
Trong môi trường chiến tranh cường độ cao hiện đại, đây là khoảng thời gian cực kỳ nguy hiểm. Nếu đối phương phản công đúng lúc, hệ thống vũ khí chính xác trị giá hàng triệu USD có thể nhanh chóng trở thành mục tiêu cố định trên chiến trường.
Chính vì vậy, HIMARS chưa bao giờ là một vũ khí hoạt động độc lập. Nó là một mắt xích trong hệ thống tác chiến tổng thể, nơi vệ tinh đảm nhiệm quan sát, máy bay không người lái xác nhận mục tiêu, lực lượng tác chiến điện tử bảo vệ và các đơn vị đặc nhiệm thực hiện xâm nhập, hiệu chỉnh dữ liệu.
Tất cả phối hợp với nhau để tạo ra một khoảng thời gian khai hỏa ngắn ngủi nhưng mang sức hủy diệt lớn. Ba mươi phút chuẩn bị để đổi lấy 60 giây tấn công là thực tế khắc nghiệt của chiến tranh hiện đại. Không có loại vũ khí nào thực sự mang tính quyết định nếu đứng một mình; chiến thắng chỉ đến khi các hệ thống hỗ trợ lẫn nhau vận hành hiệu quả.
Sức mạnh lớn nhất của HIMARS nằm ở độ chính xác. Nhưng điểm yếu của nó cũng nằm ở chính khoảng thời gian chuẩn bị không thể rút ngắn đó. Khi chuỗi tình báo bị đứt gãy, 30 phút chờ đợi sẽ không còn là sự chuẩn bị nữa mà trở thành một cuộc đếm ngược đầy nguy hiểm.
Trong một chiến dịch phá hủy kho đạn của Nga, đã có tới 30 phút trôi qua từ thời điểm mục tiêu được xác định cho đến khi tên lửa thực sự được phóng đi. Đối với các chỉ huy Ukraine, khoảng thời gian này giống như một cực hình. Mỗi giây trôi qua đều tiềm ẩn nguy cơ khiến toàn bộ cơ hội tấn công bị bỏ lỡ.
30 phút căng thẳng trước khi khai hỏa
Khoảng thời gian 30 phút đó không đơn giản là chờ lệnh tấn công, mà là cả một quy trình tác chiến phức tạp được phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lực lượng.Mặc dù HIMARS nổi tiếng với khả năng “bắn rồi rút”, về lý thuyết có thể khai hỏa và cơ động rời vị trí chỉ trong khoảng hai phút, nhưng yếu tố quyết định thành bại lại nằm ở khâu chuẩn bị trước khi phóng.
Hệ thống sử dụng tên lửa dẫn đường bằng GPS với sai số lý thuyết dưới 10 mét. Tuy nhiên, độ chính xác đó chỉ có được khi tọa độ mục tiêu hoàn toàn chính xác. Những dữ liệu này không xuất hiện một cách tự nhiên mà được tổng hợp từ vệ tinh trinh sát, máy bay không người lái giám sát liên tục và cả mạng lưới tình báo hoạt động gần tiền tuyến.
Khi quân đội Ukraine phát hiện một kho đạn của Nga tại vùng Luhansk, nhiệm vụ ưu tiên không phải là khai hỏa ngay lập tức mà là liên tục xác minh mục tiêu. Họ phải chắc chắn đó là kho đạn có giá trị cao chứ không phải mục tiêu giả được dựng lên để đánh lừa đối phương. Chỉ một phán đoán sai lầm cũng có thể khiến hỏa lực bị lãng phí hoặc rơi vào bẫy.
Trong khi đó, quân đội Nga triển khai các thiết bị gây nhiễu định vị trong khu vực, làm suy giảm đáng kể tín hiệu GPS. Nếu tên lửa hoạt động trong môi trường này, nguy cơ lệch hướng hoặc mất độ chính xác là rất lớn. Vì vậy, các đơn vị tác chiến điện tử của Ukraine phải tìm cách vô hiệu hóa hoặc làm suy yếu nguồn gây nhiễu mà không để lộ vị trí của mình.
Cuộc đối đầu điện tử âm thầm này tiêu tốn hơn 20 phút. Khoảng 10 phút còn lại được dành cho công đoạn hiệu chuẩn cuối cùng. Mỗi quả tên lửa phải được nạp dữ liệu tọa độ, hệ thống dẫn đường quán tính tiến hành hiệu chỉnh và hệ thống điện tử hoàn tất quy trình tự kiểm tra.
Toàn bộ quá trình giống như khâu chuẩn bị trong một ca phẫu thuật. Mọi thông số đều phải được kiểm tra nhiều lần vì chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến tên lửa mất tác dụng.
Điều đáng nói là trong suốt 30 phút đó, bệ phóng HIMARS vẫn hiện diện trên chiến trường và đối mặt với nguy cơ bị phát hiện.
Đòn đánh hủy diệt và điểm yếu của HIMARS
Mặc dù radar phản pháo của Nga ban đầu bị gián đoạn, nhưng chỉ vài phút sau khi khôi phục hoạt động, chúng vẫn có thể phát hiện các nguồn nhiệt bất thường và tín hiệu quỹ đạo.Vì vậy, 30 phút chuẩn bị thực chất là một canh bạc. Đó là canh bạc vào tốc độ phản ứng của đối phương, vào hiệu quả tác chiến điện tử của lực lượng mình và vào khả năng làm suy giảm nhận thức chiến trường của đối phương trong thời điểm quyết định.
Lần này, các đơn vị tác chiến điện tử Ukraine đã thành công trong việc vừa triệt tiêu nhiễu sóng vừa làm suy yếu năng lực radar Nga, tạo ra trạng thái “mù” tạm thời trên chiến trường và mở đường cho cuộc tấn công.
Khi quả rocket đầu tiên lao lên bầu trời, sự căng thẳng lập tức được giải tỏa. Tên lửa đánh trúng chính xác khu vực lõi của kho đạn. Một quả cầu lửa khổng lồ bùng lên trong màn đêm. Ngay sau đó, quả rocket thứ hai tiếp tục giáng xuống, phá hủy hoàn toàn hệ thống lưu trữ đạn bên trong.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy bốn kho chứa bị phá hủy gần như cùng lúc. Nhiệt lượng từ các vụ nổ lớn đến mức làm tan chảy và biến dạng nhiều cấu trúc thiết bị xung quanh.
Ước tính ban đầu cho thấy khoảng 2.000 quả đạn cùng lượng lớn thuốc phóng đã bị thiêu hủy trong thời gian ngắn. Tác động không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất mà còn tạo ra phản ứng dây chuyền trên chiến trường.
Lượng đạn dự trữ của pháo binh Nga tại tiền tuyến giảm mạnh từ khoảng 1.000 viên xuống dưới 300 viên, tạo ra khoảng trống đáng kể trong năng lực hỗ trợ hỏa lực. Một chỉ huy pháo binh Nga được cho là đã tức giận trên hệ thống liên lạc khi yêu cầu tiếp tế. Trong khi đó, phía Ukraine đáp lại bằng một câu nói mang đậm sự hài hước của chiến trường: “Đừng lo, thức ăn đã được hâm nóng rồi - nó đã được tái sử dụng”.
Tuy nhiên, đằng sau thành công đó là một điểm yếu khó phủ nhận của HIMARS. Hệ thống này phụ thuộc rất lớn vào tình báo và tác chiến điện tử. Chỉ cần việc thu thập thông tin bị chậm khoảng 30 phút hoặc hoạt động chế áp điện tử không đồng bộ, cục diện có thể thay đổi hoàn toàn.
Radar phản pháo của Nga có khả năng xác định vị trí nguồn phát chỉ trong vài phút. Một khi đã khóa được mục tiêu, vị trí triển khai HIMARS có thể bị tấn công trước cả khi tên lửa đến đích.
Ngoài ra, mỗi hệ thống HIMARS chỉ mang được sáu tên lửa. Sau khi khai hỏa, xe phóng phải nhanh chóng rút lui và nạp đạn lại, quá trình này thường kéo dài từ 10 đến 15 phút.
Trong môi trường chiến tranh cường độ cao hiện đại, đây là khoảng thời gian cực kỳ nguy hiểm. Nếu đối phương phản công đúng lúc, hệ thống vũ khí chính xác trị giá hàng triệu USD có thể nhanh chóng trở thành mục tiêu cố định trên chiến trường.
Chính vì vậy, HIMARS chưa bao giờ là một vũ khí hoạt động độc lập. Nó là một mắt xích trong hệ thống tác chiến tổng thể, nơi vệ tinh đảm nhiệm quan sát, máy bay không người lái xác nhận mục tiêu, lực lượng tác chiến điện tử bảo vệ và các đơn vị đặc nhiệm thực hiện xâm nhập, hiệu chỉnh dữ liệu.
Tất cả phối hợp với nhau để tạo ra một khoảng thời gian khai hỏa ngắn ngủi nhưng mang sức hủy diệt lớn. Ba mươi phút chuẩn bị để đổi lấy 60 giây tấn công là thực tế khắc nghiệt của chiến tranh hiện đại. Không có loại vũ khí nào thực sự mang tính quyết định nếu đứng một mình; chiến thắng chỉ đến khi các hệ thống hỗ trợ lẫn nhau vận hành hiệu quả.
Sức mạnh lớn nhất của HIMARS nằm ở độ chính xác. Nhưng điểm yếu của nó cũng nằm ở chính khoảng thời gian chuẩn bị không thể rút ngắn đó. Khi chuỗi tình báo bị đứt gãy, 30 phút chờ đợi sẽ không còn là sự chuẩn bị nữa mà trở thành một cuộc đếm ngược đầy nguy hiểm.
