Sasha✔
Writer
Tại triển lãm ô tô Thượng Hải vào tháng 4 năm 2021, một chiếc siêu xe phối màu đỏ - đen với những đường nét thiết kế sắc sảo đã thu hút sự chú ý tại gian hàng của Hongqi. Xu Liuping, khi đó là chủ tịch của FAW Group – tập đoàn mẹ sở hữu thương hiệu xe sang Trung Quốc này – đã thông báo mở đơn đặt hàng trên toàn cầu cho lô sản xuất đầu tiên gồm 99 chiếc.

Mẫu xe Hongqi S9 trị giá 1,45 triệu USD từng hứa hẹn sở hữu những năng lực kỹ thuật vượt trội, nhưng nhà máy dự kiến xây dựng tại Ý đã không bao giờ được khởi công; điều này dẫn đến các cuộc điều tra về nghi vấn cố ý lừa đảo liên quan đến công quỹ, cũng như khả năng xảy ra hành vi rửa tiền.
Mẫu Hongqi S9 được giới thiệu với công suất hơn 1.400 mã lực, khả năng tăng tốc từ 0 lên 100 km/h trong chưa đầy hai giây và tốc độ tối đa vượt ngưỡng 400 km/h. Mức giá được công bố cho mẫu xe này là 1,45 triệu USD.
Tham vọng của họ không chỉ dừng lại ở một mẫu xe duy nhất. FAW cùng công ty khởi nghiệp thiết kế ô tô Silk EV (Mỹ) đã lên kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ (1,5 tỷ USD) vào các cơ sở nghiên cứu và sản xuất tại Trung Quốc và Ý, nhằm giúp Hongqi đặt chân vào thị trường siêu xe – nơi vốn đang bị thống trị bởi các tên tuổi như Ferrari và Lamborghini.
Hơn 5 năm trôi qua, mẫu S9 vẫn chưa được đưa vào sản xuất hàng loạt hay bàn giao như dự kiến. Nhà máy tại Ý thậm chí còn chưa từng được xây dựng. Quan hệ đối tác này đã đổ vỡ, để lại những khoản nợ chưa thanh toán, các vụ thanh lý tài sản theo lệnh tòa án và các tranh chấp trọng tài.
Sự thất bại của liên doanh này làm nổi bật những rủi ro từ một cấu trúc vốn được thiết kế để kết hợp thương hiệu Hongqi với nguồn vốn từ nước ngoài cùng chuyên môn kỹ thuật ô tô từ Ý. Thay vì góp vốn bằng tiền mặt, FAW chỉ đóng góp quyền sử dụng thương hiệu để đổi lấy một tỷ lệ cổ phần thiểu số, khiến đối tác của họ phải chịu trách nhiệm cho phần lớn nguồn vốn đầu tư. Hiện tại, các đơn vị thanh lý tài sản đang tiến hành điều tra xem số tiền của các nhà đầu tư đã được sử dụng như thế nào và liệu có thể thu hồi được gì hay không.
Tham vọng siêu xe
Sau khi trở thành chủ tịch vào tháng 8 năm 2017, Xu Liuping đã biến Hongqi thành trọng tâm trong kế hoạch tái cấu trúc FAW. Dù sở hữu vị thế đặc biệt tại Trung Quốc, thương hiệu này từ lâu đã gặp khó khăn trong việc thu hút khách hàng cá nhân. Vào tháng 1 năm 2018, ông đã công bố chiến lược xây dựng Hongqi thành một thương hiệu xe sang hàng đầu của Trung Quốc với tầm ảnh hưởng trên toàn cầu. Doanh số của Hongqi đã tăng từ khoảng 33.000 xe vào năm 2018 lên hơn 300.000 xe vào năm 2021. FAW muốn bổ sung vào danh mục các dòng xe sedan và xe thể thao đa dụng (SUV) của mình những mẫu xe thể thao cao cấp, nhằm phô diễn năng lực kỹ thuật và thiết kế của thương hiệu.
Mẫu xe ý tưởng S9 lần đầu ra mắt tại Triển lãm Ô tô Frankfurt vào tháng 9 năm 2019. Để đưa mẫu xe này vào sản xuất, FAW đã tìm đến Silk EV – công ty được doanh nhân người Mỹ Jonathan Krane thành lập một năm trước đó.
Dù có kinh nghiệm kinh doanh dày dặn tại Trung Quốc, ông Krane lại không có chuyên môn trong lĩnh vực phát triển hay sản xuất ô tô hoàn chỉnh. Tốt nghiệp chuyên ngành lịch sử nghệ thuật tại Đại học Connecticut, ông từng thành lập Emma Entertainment tại Bắc Kinh vào năm 2004. Công ty này chuyên tổ chức các buổi hòa nhạc và bán vé, từng đứng ra thực hiện các chương trình biểu diễn tại Trung Quốc cho những tên tuổi quốc tế như The Rolling Stones, Backstreet Boys và nhiều nghệ sĩ khác.

Mẫu xe ý tưởng Hongqi S9 ra mắt tại Triển lãm ô tô Frankfurt vào tháng 9 năm 2019, đi kèm với những kế hoạch đầy tham vọng về việc sản xuất hàng loạt. Sau nhiều năm liên tục lỡ hẹn thời hạn và các khoản nợ không thể thu hồi, S9 hiện không còn xuất hiện trong danh mục các mẫu xe trên trang web của Hongqi.
Sau khi bán lại doanh nghiệp này và trở về Mỹ, ông Krane chuyển hướng sang lĩnh vực tài chính. Năm 2013, ông sáng lập KraneShares, một công ty quản lý quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tập trung vào thị trường Trung Quốc. Vào tháng 7 năm 2017, China International Capital Corp đã mua lại 50,1% cổ phần của công ty này với mức giá không được tiết lộ. Đến tháng 6 năm 2026, đơn vị này đã bán lại số cổ phần đó cho một thực thể mua lại có sự tham gia của chính ông Krane và ban quản lý công ty.
Tháng 4 năm 2020, Silk EV, FAW và chính quyền thành phố Trường Xuân đã ký kết một bản ghi nhớ ý định, vạch ra kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ trong vòng năm năm. Một thỏa thuận đầu tư chính thức được ký kết vào tháng 2 năm 2021 đã đặt nền móng cho dự án Silk-FAW.
Liên doanh này đã chiêu mộ nhiều nhân sự cấp cao nổi tiếng trong ngành ô tô. Cựu giám đốc thiết kế của tập đoàn Volkswagen, ông Walter de Silva, đảm nhận vị trí phó chủ tịch phụ trách thiết kế, chịu trách nhiệm giám sát các mẫu xe thuộc dòng S của Hongqi. Trong khi đó, cựu giám đốc điều hành (CEO) của Ferrari, ông Amedeo Felisa, cũng tham gia với vai trò cố vấn cấp cao.
Các quan chức Ý đã hoan nghênh khoản đầu tư này vào "Thung lũng Ô tô" (Motor Valley) của đất nước họ – nơi đặt trụ sở của các thương hiệu danh tiếng như Ferrari, Lamborghini và Maserati. Vào tháng 5 năm 2021, chính quyền vùng Emilia-Romagna đã công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy cùng trung tâm nghiên cứu tại Gavassa, gần thành phố Reggio Emilia. Dự án với quy mô khoảng 320.000 mét vuông này được kỳ vọng sẽ tạo ra khoảng 1.000 việc làm.
Một nhà máy chưa từng được xây dựng
Đến tháng 3 năm 2022, các nhà lập pháp trong khu vực đã đặt câu hỏi về việc dự án vẫn chưa được khởi công, cùng với những trì hoãn liên tiếp trong quá trình mua lại đất đai.
Trong cuộc họp với các quan chức địa phương vào ngày 25 tháng 7, Krane cùng ban quản lý dự án cam kết sẽ hoàn tất việc mua đất vào ngày 5 tháng 8 và tổ chức lễ khởi công vào đầu tháng 9. Một đại diện từ hội đồng quản trị của FAW cũng tham dự cuộc họp này.
Cả hai thời hạn trên đều không được thực hiện. Vào đầu tháng 9, các chủ đất chia sẻ với một tờ báo địa phương rằng họ vẫn chưa nhận được thông báo về việc hoàn tất giao dịch mua bán. Do không biết khi nào thương vụ mới chính thức kết thúc, họ đã quyết định gieo trồng ngô và lúa mì để thu hoạch cho vụ mùa năm sau.
Những khó khăn về tài chính cũng bắt đầu xuất hiện. Vào tháng 8 năm 2022, truyền thông Ý đưa tin rằng 17 nhân viên của Silk-FAW đang đòi các khoản lương chưa được thanh toán. Đến tháng 2 năm 2023, chi nhánh tại Ý của Silk-FAW đã chính thức thông báo với chính quyền khu vực về việc từ bỏ thỏa thuận đầu tư.
Dự án liên doanh này cũng rơi vào tầm ngắm của các cơ quan chức năng Ý. Vào tháng 3 năm 2023, đài truyền hình công cộng RAI cùng các phương tiện truyền thông địa phương đưa tin rằng cảnh sát tài chính đang điều tra hồ sơ xin nhận khoản hỗ trợ trị giá 38 triệu euro (42,5 triệu USD) từ Invitalia – một cơ quan thúc đẩy đầu tư. Để đủ điều kiện nhận nguồn vốn công này, công ty đã đề xuất một kế hoạch phát triển với tổng vốn đầu tư 380 triệu euro.
Theo các báo cáo đó, các nhà điều tra đã xem xét nghi vấn gian lận quỹ công và khả năng rửa tiền thông qua các giao dịch với các đơn vị liên kết tại Quần đảo Cayman. Hồ sơ xin cấp vốn khi đó vẫn đang trong quá trình xem xét. Cho đến nay, chưa có thông tin công khai nào về việc khởi tố hình sự liên quan đến các cáo buộc này.
Vào tháng 1 năm 2024, 10 cựu nhân viên đã đệ đơn khiếu nại hình sự riêng biệt, cáo buộc Krane cùng các giám đốc điều hành khác và các luật sư liên quan đã thực hiện hành vi gian lận và cố tình trốn tránh nghĩa vụ nợ đối với khoản lương khoảng 350.000 euro chưa được chi trả. Luật sư của nhóm nhân viên này cho biết, các lệnh chuyển khoản ngân hàng do Krane ký đã không thực sự dẫn đến việc thanh toán, làm dấy lên nghi ngờ về tính xác thực của các tài liệu đó. Đến tháng sau, vị luật sư xác nhận rằng các khoản lương đã được thanh toán và đơn khiếu nại sẽ được rút lại.
Vào tháng 5 năm 2024, một tòa án tại Ý đã ra quyết định thanh lý tư pháp đối với Silk Sports Car Company – đơn vị vận hành dự án liên doanh này.
Khu đất dự kiến xây dựng nhà máy sau đó đã được chuyển sang mục đích sử dụng khác. Truyền thông địa phương đưa tin vào tháng 3 năm 2026 rằng tập đoàn bất động sản công nghiệp VGP của Bỉ đã mua lại phần đất chính để phát triển các nhà kho và cơ sở hạ tầng logistics.
Nợ nần chồng chất
Việc Silk EV phụ thuộc vào các khoản vay – ngay cả cho các hoạt động vận hành thường nhật – hoàn toàn trái ngược với những kế hoạch đầu tư từng được công bố.
Vào tháng 3 năm 2021, Silk-FAW cho biết sáu tổ chức tài chính Trung Quốc – bao gồm Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) – đã đồng ý hỗ trợ các cơ sở của công ty tại Trung Quốc và Ý với tư cách là các đối tác chiến lược. Các bên không tiết lộ số tiền tài trợ, và thông tin công khai cũng không cho biết chính xác họ đã cung cấp bao nhiêu vốn.
Trước đó hai tháng, Ideanomics – công ty niêm yết tại Mỹ – đã cho Silk EV vay 15 triệu USD, với thời hạn hoàn trả là một năm. Silk EV đã bỏ lỡ thời hạn thanh toán vào tháng 1 năm 2022, sau đó tiếp tục không thực hiện khoản thanh toán 2 triệu USD theo yêu cầu trong quá trình đàm phán gia hạn.
Ideanomics đã khởi kiện tại New York vào tháng 4 năm 2022 và giành được phán quyết yêu cầu bồi hoàn khoảng 16,4 triệu USD vào tháng 8 cùng năm. Trong khi đó, Silk-FAW vẫn liên tục trấn an các quan chức Ý rằng việc mua đất và khởi công xây dựng sắp sửa diễn ra.
Hai nhà đầu tư người Ý đã cung cấp thêm 5,2 triệu euro dưới hình thức tài trợ chuyển đổi vào năm 2021. Các khoản vay này có thể được chuyển thành vốn cổ phần nếu Silk EV huy động được ít nhất 40 triệu euro thông qua các vòng gọi vốn cổ phần hợp lệ trước ngày đáo hạn.

Tập đoàn FAW của Trung Quốc và công ty khởi nghiệp thiết kế ô tô Silk EV của Mỹ từng lên kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ (1,5 tỷ USD) vào các cơ sở nghiên cứu và sản xuất mẫu xe Hongqi S9 tại Trung Quốc và Ý; tuy nhiên, quan hệ đối tác này đã đổ vỡ, dẫn đến tình trạng nợ đọng, các vụ thanh lý tài sản theo lệnh tòa và các thủ tục trọng tài.
Silk EV cho biết họ đã đáp ứng điều kiện đó và không cần phải hoàn trả các khoản vay. Các nhà đầu tư đã yêu cầu cung cấp bằng chứng, nhưng tranh chấp vẫn không được giải quyết. Vào tháng 8 năm 2023, Silk EV đồng ý hoàn trả cho một nhà đầu tư số tiền 5,3 triệu euro theo hình thức trả góp, nhưng sau đó lại không thực hiện đúng thỏa thuận này.
Cả hai nhà đầu tư đã đệ đơn kiện tại Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2024. Krane lập luận rằng khoản nợ đã được chuyển đổi thành vốn cổ phần và ông chỉ đồng ý hoàn trả do áp lực từ vụ kiện. Tòa án đã bác bỏ lập luận này và vào tháng 5, ra phán quyết buộc Silk EV phải thanh toán khoảng 6,58 triệu USD, bao gồm cả tiền lãi và chi phí pháp lý.
Krane cũng vay cá nhân 3,5 triệu USD từ công ty đầu tư tư nhân JK3 Partners vào tháng 9 năm 2021 với lãi suất hàng năm là 18%, với lý do số tiền này sẽ hỗ trợ các hoạt động ngắn hạn của Silk EV. Ông đã không hoàn trả đúng hạn và chỉ giải quyết xong khoản nợ này vào tháng 8 năm 2025.
Do không thể thu hồi nợ, các chủ nợ người Ý đã yêu cầu thanh lý hai thực thể tại Quần đảo Cayman vốn được thành lập để tài trợ cho các hoạt động kinh doanh ô tô. Vào tháng 12 năm 2025, một tòa án tại Quần đảo Cayman đã ra lệnh giải thể cả hai thực thể này và chỉ định hai chuyên gia từ FTI Consulting làm đơn vị thanh lý.
Theo thông tin tài chính do Krane cung cấp, giá trị sổ sách của các tài sản thuộc các thực thể này là khoảng 47,27 triệu USD: trong đó hơn 30 triệu USD liên quan đến Ý, hơn 5 triệu USD liên quan đến Trung Quốc và hơn 11 triệu USD là các khoản chi phí lịch sử được ghi nhận dưới dạng tài sản.
Giá trị thực tế có thể thu hồi được có thể thấp hơn nhiều. Krane ước tính rằng các khoản đầu tư tại Trung Quốc và Ý gần như không thể thu hồi. Đơn vị vận hành tại Ý đang trong quá trình thanh lý, trong khi dự án tại Trung Quốc chưa bao giờ đi vào hoạt động hoàn chỉnh. Tài sản duy nhất tại Hoa Kỳ mà các đơn vị thanh lý có thể xác nhận là khoản tiền tạm ứng 10.000 USD đang được giữ tại một công ty luật.
Những rủi ro chưa được giải quyết
Theo kế hoạch sở hữu ban đầu, Silk EV dự kiến góp 1 tỷ nhân dân tệ thông qua một công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn để nắm giữ 85% cổ phần tại công ty mẹ ở Quần đảo Cayman là Silk Sport Car Company Group Ltd. FAW sẽ nắm giữ 15% còn lại thông qua công ty con tại Hồng Kông, với hình thức đóng góp là quyền sử dụng thương hiệu Hongqi trong 10 năm thay vì góp vốn bằng tiền mặt. Cấu trúc này cho phép FAW chia sẻ rủi ro đầu tư khi gia nhập một thị trường tốn kém với quy mô tiêu thụ hạn chế. Tuy nhiên, những nghi ngại trong ngành về năng lực kỹ thuật và khả năng huy động vốn của Silk EV đã xuất hiện từ tháng 4 năm 2020.
FAW cũng tham gia vào công tác quản trị của liên doanh này. Li Chongtian, khi đó là người đứng đầu bộ phận nắm giữ vốn của FAW, đã gia nhập hội đồng quản trị của Silk-FAW vào tháng 1 năm 2022. Các đại diện của FAW đã tham gia thảo luận với giới chức Ý và cam kết thực hiện đầy đủ trách nhiệm của tập đoàn với tư cách là đối tác. Vào tháng 10 năm 2022, cả hai công ty đều công khai tái khẳng định cam kết của mình.
Dẫu vậy, theo một bản khai của các đơn vị thanh lý tài sản nộp lên tòa án Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 2026, đến đầu năm 2024, FAW International (Hong Kong) Ltd. đã khởi kiện trọng tài tại Hồng Kông đối với Silk EV Investment SPV Ltd. Các yêu cầu khởi kiện, số tiền đòi bồi thường và kết quả vụ việc hiện vẫn chưa được công bố.
Các đơn vị thanh lý tài sản cũng đặt nghi vấn về các giao dịch tài chính của Krane với các thực thể tại quần đảo Cayman. Ông này đã đệ trình yêu cầu đòi lại khoảng 15,9 triệu USD, với lý do đây là các khoản vay mà ông đã cung cấp cho các thực thể đó. Một số tài liệu chứng minh có ghi ngày tháng từ tháng 6 năm 2018, trong khi thực tế các thực thể này mãi đến tháng 5 năm 2020 mới được thành lập.
Theo các đơn vị thanh lý tài sản, Krane đã nhận được hơn 14 triệu USD từ các công ty này dưới danh nghĩa hoàn trả các khoản vay. Một thỏa thuận được đưa ra để chứng minh cho yêu cầu của ông có ghi ngày 10 tháng 11 năm 2025 — tức năm ngày sau khi các chủ nợ nộp đơn yêu cầu thanh lý công ty. Một số khoản tiền đã được rút ra ngay tại thời điểm hoặc ngay sau khi các nhà đầu tư bên ngoài rót vốn vào tài khoản của công ty.
Các đơn vị thanh lý tài sản đặt câu hỏi liệu các khoản vay từ người nội bộ có hợp lệ hay không, liệu tiền của nhà đầu tư có bị sử dụng để hoàn trả cho Krane hay không, và liệu những người nội bộ có được hưởng các ưu đãi đặc biệt khi doanh nghiệp rơi vào khó khăn tài chính hay không. Những câu hỏi này hiện vẫn chưa có lời giải đáp.
Tính đến tháng 10, dù đã nhiều lần yêu cầu, các đơn vị thanh lý tài sản vẫn chưa nhận được đầy đủ hồ sơ ngân hàng và tài chính, khiến họ không thể xác định được danh tính của tất cả các chủ nợ và nhà đầu tư. Vào ngày 23 tháng 10, họ đã yêu cầu ban hành lệnh triệu tập đối với Krane và Citibank nhằm thu thập các hồ sơ tài khoản, thông tin chuyển khoản và tài liệu vay vốn từ tháng 6 năm 2018 trở về sau.
Mức độ rủi ro cuối cùng mà FAW phải gánh chịu vẫn chưa rõ ràng. Việc góp vốn bằng quyền sử dụng thương hiệu đã giúp FAW hạn chế số tiền mặt phải bỏ ra ban đầu, nhưng những thất bại liên tiếp trong việc sản xuất và bàn giao mẫu xe S9 có thể gây tổn hại đến uy tín của hãng. Quyền sở hữu đối với các thiết kế và công nghệ của dự án — cũng như khả năng sử dụng chúng của FAW — vẫn chưa được làm rõ.
Một luật sư chuyên về trọng tài thương mại quốc tế chia sẻ với Caixin rằng, các quan hệ đối tác dựa trên việc trao đổi quyền thương hiệu lấy cổ phần thiểu số cần phải có các cam kết tài trợ mang tính ràng buộc pháp lý, cơ chế giám sát các quyết định vận hành, cùng những điều khoản rõ ràng về việc rút lui và thu hồi tài sản trong trường hợp xảy ra vi phạm hợp đồng.
Mẫu xe S9 hiện không còn xuất hiện trong danh mục sản phẩm trực tuyến của thương hiệu Hongqi. Ông Xu, người từng quảng bá mẫu xe này tại Triển lãm Ô tô Thượng Hải, đã rời khỏi FAW vào năm 2023. Đến tháng 5 năm 2026, các cơ quan kỷ luật và chống tham nhũng cấp cao nhất của Trung Quốc đã tiến hành điều tra đối với ông này vì nghi ngờ có những vi phạm nghiêm trọng về kỷ luật và pháp luật.
Krane vẫn tiếp tục tham gia tích cực vào các thị trường tài chính. Tại một sự kiện ở New York vào ngày 20 tháng 7 năm 2026, nhà sáng lập KraneShares đã thảo luận về định giá các tài sản Trung Quốc cũng như những cơ hội đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. Ông cho biết, các tài sản Trung Quốc hiện đang "bị định giá thấp".
Nguồn: Caixingglobal

Mẫu xe Hongqi S9 trị giá 1,45 triệu USD từng hứa hẹn sở hữu những năng lực kỹ thuật vượt trội, nhưng nhà máy dự kiến xây dựng tại Ý đã không bao giờ được khởi công; điều này dẫn đến các cuộc điều tra về nghi vấn cố ý lừa đảo liên quan đến công quỹ, cũng như khả năng xảy ra hành vi rửa tiền.
Mẫu Hongqi S9 được giới thiệu với công suất hơn 1.400 mã lực, khả năng tăng tốc từ 0 lên 100 km/h trong chưa đầy hai giây và tốc độ tối đa vượt ngưỡng 400 km/h. Mức giá được công bố cho mẫu xe này là 1,45 triệu USD.
Tham vọng của họ không chỉ dừng lại ở một mẫu xe duy nhất. FAW cùng công ty khởi nghiệp thiết kế ô tô Silk EV (Mỹ) đã lên kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ (1,5 tỷ USD) vào các cơ sở nghiên cứu và sản xuất tại Trung Quốc và Ý, nhằm giúp Hongqi đặt chân vào thị trường siêu xe – nơi vốn đang bị thống trị bởi các tên tuổi như Ferrari và Lamborghini.
Hơn 5 năm trôi qua, mẫu S9 vẫn chưa được đưa vào sản xuất hàng loạt hay bàn giao như dự kiến. Nhà máy tại Ý thậm chí còn chưa từng được xây dựng. Quan hệ đối tác này đã đổ vỡ, để lại những khoản nợ chưa thanh toán, các vụ thanh lý tài sản theo lệnh tòa án và các tranh chấp trọng tài.
Sự thất bại của liên doanh này làm nổi bật những rủi ro từ một cấu trúc vốn được thiết kế để kết hợp thương hiệu Hongqi với nguồn vốn từ nước ngoài cùng chuyên môn kỹ thuật ô tô từ Ý. Thay vì góp vốn bằng tiền mặt, FAW chỉ đóng góp quyền sử dụng thương hiệu để đổi lấy một tỷ lệ cổ phần thiểu số, khiến đối tác của họ phải chịu trách nhiệm cho phần lớn nguồn vốn đầu tư. Hiện tại, các đơn vị thanh lý tài sản đang tiến hành điều tra xem số tiền của các nhà đầu tư đã được sử dụng như thế nào và liệu có thể thu hồi được gì hay không.
Tham vọng siêu xe
Sau khi trở thành chủ tịch vào tháng 8 năm 2017, Xu Liuping đã biến Hongqi thành trọng tâm trong kế hoạch tái cấu trúc FAW. Dù sở hữu vị thế đặc biệt tại Trung Quốc, thương hiệu này từ lâu đã gặp khó khăn trong việc thu hút khách hàng cá nhân. Vào tháng 1 năm 2018, ông đã công bố chiến lược xây dựng Hongqi thành một thương hiệu xe sang hàng đầu của Trung Quốc với tầm ảnh hưởng trên toàn cầu. Doanh số của Hongqi đã tăng từ khoảng 33.000 xe vào năm 2018 lên hơn 300.000 xe vào năm 2021. FAW muốn bổ sung vào danh mục các dòng xe sedan và xe thể thao đa dụng (SUV) của mình những mẫu xe thể thao cao cấp, nhằm phô diễn năng lực kỹ thuật và thiết kế của thương hiệu.
Mẫu xe ý tưởng S9 lần đầu ra mắt tại Triển lãm Ô tô Frankfurt vào tháng 9 năm 2019. Để đưa mẫu xe này vào sản xuất, FAW đã tìm đến Silk EV – công ty được doanh nhân người Mỹ Jonathan Krane thành lập một năm trước đó.
Dù có kinh nghiệm kinh doanh dày dặn tại Trung Quốc, ông Krane lại không có chuyên môn trong lĩnh vực phát triển hay sản xuất ô tô hoàn chỉnh. Tốt nghiệp chuyên ngành lịch sử nghệ thuật tại Đại học Connecticut, ông từng thành lập Emma Entertainment tại Bắc Kinh vào năm 2004. Công ty này chuyên tổ chức các buổi hòa nhạc và bán vé, từng đứng ra thực hiện các chương trình biểu diễn tại Trung Quốc cho những tên tuổi quốc tế như The Rolling Stones, Backstreet Boys và nhiều nghệ sĩ khác.

Mẫu xe ý tưởng Hongqi S9 ra mắt tại Triển lãm ô tô Frankfurt vào tháng 9 năm 2019, đi kèm với những kế hoạch đầy tham vọng về việc sản xuất hàng loạt. Sau nhiều năm liên tục lỡ hẹn thời hạn và các khoản nợ không thể thu hồi, S9 hiện không còn xuất hiện trong danh mục các mẫu xe trên trang web của Hongqi.
Sau khi bán lại doanh nghiệp này và trở về Mỹ, ông Krane chuyển hướng sang lĩnh vực tài chính. Năm 2013, ông sáng lập KraneShares, một công ty quản lý quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tập trung vào thị trường Trung Quốc. Vào tháng 7 năm 2017, China International Capital Corp đã mua lại 50,1% cổ phần của công ty này với mức giá không được tiết lộ. Đến tháng 6 năm 2026, đơn vị này đã bán lại số cổ phần đó cho một thực thể mua lại có sự tham gia của chính ông Krane và ban quản lý công ty.
Tháng 4 năm 2020, Silk EV, FAW và chính quyền thành phố Trường Xuân đã ký kết một bản ghi nhớ ý định, vạch ra kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ trong vòng năm năm. Một thỏa thuận đầu tư chính thức được ký kết vào tháng 2 năm 2021 đã đặt nền móng cho dự án Silk-FAW.
Liên doanh này đã chiêu mộ nhiều nhân sự cấp cao nổi tiếng trong ngành ô tô. Cựu giám đốc thiết kế của tập đoàn Volkswagen, ông Walter de Silva, đảm nhận vị trí phó chủ tịch phụ trách thiết kế, chịu trách nhiệm giám sát các mẫu xe thuộc dòng S của Hongqi. Trong khi đó, cựu giám đốc điều hành (CEO) của Ferrari, ông Amedeo Felisa, cũng tham gia với vai trò cố vấn cấp cao.
Các quan chức Ý đã hoan nghênh khoản đầu tư này vào "Thung lũng Ô tô" (Motor Valley) của đất nước họ – nơi đặt trụ sở của các thương hiệu danh tiếng như Ferrari, Lamborghini và Maserati. Vào tháng 5 năm 2021, chính quyền vùng Emilia-Romagna đã công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy cùng trung tâm nghiên cứu tại Gavassa, gần thành phố Reggio Emilia. Dự án với quy mô khoảng 320.000 mét vuông này được kỳ vọng sẽ tạo ra khoảng 1.000 việc làm.
Một nhà máy chưa từng được xây dựng
Đến tháng 3 năm 2022, các nhà lập pháp trong khu vực đã đặt câu hỏi về việc dự án vẫn chưa được khởi công, cùng với những trì hoãn liên tiếp trong quá trình mua lại đất đai.
Trong cuộc họp với các quan chức địa phương vào ngày 25 tháng 7, Krane cùng ban quản lý dự án cam kết sẽ hoàn tất việc mua đất vào ngày 5 tháng 8 và tổ chức lễ khởi công vào đầu tháng 9. Một đại diện từ hội đồng quản trị của FAW cũng tham dự cuộc họp này.
Cả hai thời hạn trên đều không được thực hiện. Vào đầu tháng 9, các chủ đất chia sẻ với một tờ báo địa phương rằng họ vẫn chưa nhận được thông báo về việc hoàn tất giao dịch mua bán. Do không biết khi nào thương vụ mới chính thức kết thúc, họ đã quyết định gieo trồng ngô và lúa mì để thu hoạch cho vụ mùa năm sau.
Những khó khăn về tài chính cũng bắt đầu xuất hiện. Vào tháng 8 năm 2022, truyền thông Ý đưa tin rằng 17 nhân viên của Silk-FAW đang đòi các khoản lương chưa được thanh toán. Đến tháng 2 năm 2023, chi nhánh tại Ý của Silk-FAW đã chính thức thông báo với chính quyền khu vực về việc từ bỏ thỏa thuận đầu tư.
Dự án liên doanh này cũng rơi vào tầm ngắm của các cơ quan chức năng Ý. Vào tháng 3 năm 2023, đài truyền hình công cộng RAI cùng các phương tiện truyền thông địa phương đưa tin rằng cảnh sát tài chính đang điều tra hồ sơ xin nhận khoản hỗ trợ trị giá 38 triệu euro (42,5 triệu USD) từ Invitalia – một cơ quan thúc đẩy đầu tư. Để đủ điều kiện nhận nguồn vốn công này, công ty đã đề xuất một kế hoạch phát triển với tổng vốn đầu tư 380 triệu euro.
Theo các báo cáo đó, các nhà điều tra đã xem xét nghi vấn gian lận quỹ công và khả năng rửa tiền thông qua các giao dịch với các đơn vị liên kết tại Quần đảo Cayman. Hồ sơ xin cấp vốn khi đó vẫn đang trong quá trình xem xét. Cho đến nay, chưa có thông tin công khai nào về việc khởi tố hình sự liên quan đến các cáo buộc này.
Vào tháng 1 năm 2024, 10 cựu nhân viên đã đệ đơn khiếu nại hình sự riêng biệt, cáo buộc Krane cùng các giám đốc điều hành khác và các luật sư liên quan đã thực hiện hành vi gian lận và cố tình trốn tránh nghĩa vụ nợ đối với khoản lương khoảng 350.000 euro chưa được chi trả. Luật sư của nhóm nhân viên này cho biết, các lệnh chuyển khoản ngân hàng do Krane ký đã không thực sự dẫn đến việc thanh toán, làm dấy lên nghi ngờ về tính xác thực của các tài liệu đó. Đến tháng sau, vị luật sư xác nhận rằng các khoản lương đã được thanh toán và đơn khiếu nại sẽ được rút lại.
Vào tháng 5 năm 2024, một tòa án tại Ý đã ra quyết định thanh lý tư pháp đối với Silk Sports Car Company – đơn vị vận hành dự án liên doanh này.
Khu đất dự kiến xây dựng nhà máy sau đó đã được chuyển sang mục đích sử dụng khác. Truyền thông địa phương đưa tin vào tháng 3 năm 2026 rằng tập đoàn bất động sản công nghiệp VGP của Bỉ đã mua lại phần đất chính để phát triển các nhà kho và cơ sở hạ tầng logistics.
Nợ nần chồng chất
Việc Silk EV phụ thuộc vào các khoản vay – ngay cả cho các hoạt động vận hành thường nhật – hoàn toàn trái ngược với những kế hoạch đầu tư từng được công bố.
Vào tháng 3 năm 2021, Silk-FAW cho biết sáu tổ chức tài chính Trung Quốc – bao gồm Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) – đã đồng ý hỗ trợ các cơ sở của công ty tại Trung Quốc và Ý với tư cách là các đối tác chiến lược. Các bên không tiết lộ số tiền tài trợ, và thông tin công khai cũng không cho biết chính xác họ đã cung cấp bao nhiêu vốn.
Trước đó hai tháng, Ideanomics – công ty niêm yết tại Mỹ – đã cho Silk EV vay 15 triệu USD, với thời hạn hoàn trả là một năm. Silk EV đã bỏ lỡ thời hạn thanh toán vào tháng 1 năm 2022, sau đó tiếp tục không thực hiện khoản thanh toán 2 triệu USD theo yêu cầu trong quá trình đàm phán gia hạn.
Ideanomics đã khởi kiện tại New York vào tháng 4 năm 2022 và giành được phán quyết yêu cầu bồi hoàn khoảng 16,4 triệu USD vào tháng 8 cùng năm. Trong khi đó, Silk-FAW vẫn liên tục trấn an các quan chức Ý rằng việc mua đất và khởi công xây dựng sắp sửa diễn ra.
Hai nhà đầu tư người Ý đã cung cấp thêm 5,2 triệu euro dưới hình thức tài trợ chuyển đổi vào năm 2021. Các khoản vay này có thể được chuyển thành vốn cổ phần nếu Silk EV huy động được ít nhất 40 triệu euro thông qua các vòng gọi vốn cổ phần hợp lệ trước ngày đáo hạn.

Tập đoàn FAW của Trung Quốc và công ty khởi nghiệp thiết kế ô tô Silk EV của Mỹ từng lên kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ (1,5 tỷ USD) vào các cơ sở nghiên cứu và sản xuất mẫu xe Hongqi S9 tại Trung Quốc và Ý; tuy nhiên, quan hệ đối tác này đã đổ vỡ, dẫn đến tình trạng nợ đọng, các vụ thanh lý tài sản theo lệnh tòa và các thủ tục trọng tài.
Silk EV cho biết họ đã đáp ứng điều kiện đó và không cần phải hoàn trả các khoản vay. Các nhà đầu tư đã yêu cầu cung cấp bằng chứng, nhưng tranh chấp vẫn không được giải quyết. Vào tháng 8 năm 2023, Silk EV đồng ý hoàn trả cho một nhà đầu tư số tiền 5,3 triệu euro theo hình thức trả góp, nhưng sau đó lại không thực hiện đúng thỏa thuận này.
Cả hai nhà đầu tư đã đệ đơn kiện tại Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2024. Krane lập luận rằng khoản nợ đã được chuyển đổi thành vốn cổ phần và ông chỉ đồng ý hoàn trả do áp lực từ vụ kiện. Tòa án đã bác bỏ lập luận này và vào tháng 5, ra phán quyết buộc Silk EV phải thanh toán khoảng 6,58 triệu USD, bao gồm cả tiền lãi và chi phí pháp lý.
Krane cũng vay cá nhân 3,5 triệu USD từ công ty đầu tư tư nhân JK3 Partners vào tháng 9 năm 2021 với lãi suất hàng năm là 18%, với lý do số tiền này sẽ hỗ trợ các hoạt động ngắn hạn của Silk EV. Ông đã không hoàn trả đúng hạn và chỉ giải quyết xong khoản nợ này vào tháng 8 năm 2025.
Do không thể thu hồi nợ, các chủ nợ người Ý đã yêu cầu thanh lý hai thực thể tại Quần đảo Cayman vốn được thành lập để tài trợ cho các hoạt động kinh doanh ô tô. Vào tháng 12 năm 2025, một tòa án tại Quần đảo Cayman đã ra lệnh giải thể cả hai thực thể này và chỉ định hai chuyên gia từ FTI Consulting làm đơn vị thanh lý.
Theo thông tin tài chính do Krane cung cấp, giá trị sổ sách của các tài sản thuộc các thực thể này là khoảng 47,27 triệu USD: trong đó hơn 30 triệu USD liên quan đến Ý, hơn 5 triệu USD liên quan đến Trung Quốc và hơn 11 triệu USD là các khoản chi phí lịch sử được ghi nhận dưới dạng tài sản.
Giá trị thực tế có thể thu hồi được có thể thấp hơn nhiều. Krane ước tính rằng các khoản đầu tư tại Trung Quốc và Ý gần như không thể thu hồi. Đơn vị vận hành tại Ý đang trong quá trình thanh lý, trong khi dự án tại Trung Quốc chưa bao giờ đi vào hoạt động hoàn chỉnh. Tài sản duy nhất tại Hoa Kỳ mà các đơn vị thanh lý có thể xác nhận là khoản tiền tạm ứng 10.000 USD đang được giữ tại một công ty luật.
Những rủi ro chưa được giải quyết
Theo kế hoạch sở hữu ban đầu, Silk EV dự kiến góp 1 tỷ nhân dân tệ thông qua một công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn để nắm giữ 85% cổ phần tại công ty mẹ ở Quần đảo Cayman là Silk Sport Car Company Group Ltd. FAW sẽ nắm giữ 15% còn lại thông qua công ty con tại Hồng Kông, với hình thức đóng góp là quyền sử dụng thương hiệu Hongqi trong 10 năm thay vì góp vốn bằng tiền mặt. Cấu trúc này cho phép FAW chia sẻ rủi ro đầu tư khi gia nhập một thị trường tốn kém với quy mô tiêu thụ hạn chế. Tuy nhiên, những nghi ngại trong ngành về năng lực kỹ thuật và khả năng huy động vốn của Silk EV đã xuất hiện từ tháng 4 năm 2020.
FAW cũng tham gia vào công tác quản trị của liên doanh này. Li Chongtian, khi đó là người đứng đầu bộ phận nắm giữ vốn của FAW, đã gia nhập hội đồng quản trị của Silk-FAW vào tháng 1 năm 2022. Các đại diện của FAW đã tham gia thảo luận với giới chức Ý và cam kết thực hiện đầy đủ trách nhiệm của tập đoàn với tư cách là đối tác. Vào tháng 10 năm 2022, cả hai công ty đều công khai tái khẳng định cam kết của mình.
Dẫu vậy, theo một bản khai của các đơn vị thanh lý tài sản nộp lên tòa án Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 2026, đến đầu năm 2024, FAW International (Hong Kong) Ltd. đã khởi kiện trọng tài tại Hồng Kông đối với Silk EV Investment SPV Ltd. Các yêu cầu khởi kiện, số tiền đòi bồi thường và kết quả vụ việc hiện vẫn chưa được công bố.
Các đơn vị thanh lý tài sản cũng đặt nghi vấn về các giao dịch tài chính của Krane với các thực thể tại quần đảo Cayman. Ông này đã đệ trình yêu cầu đòi lại khoảng 15,9 triệu USD, với lý do đây là các khoản vay mà ông đã cung cấp cho các thực thể đó. Một số tài liệu chứng minh có ghi ngày tháng từ tháng 6 năm 2018, trong khi thực tế các thực thể này mãi đến tháng 5 năm 2020 mới được thành lập.
Theo các đơn vị thanh lý tài sản, Krane đã nhận được hơn 14 triệu USD từ các công ty này dưới danh nghĩa hoàn trả các khoản vay. Một thỏa thuận được đưa ra để chứng minh cho yêu cầu của ông có ghi ngày 10 tháng 11 năm 2025 — tức năm ngày sau khi các chủ nợ nộp đơn yêu cầu thanh lý công ty. Một số khoản tiền đã được rút ra ngay tại thời điểm hoặc ngay sau khi các nhà đầu tư bên ngoài rót vốn vào tài khoản của công ty.
Các đơn vị thanh lý tài sản đặt câu hỏi liệu các khoản vay từ người nội bộ có hợp lệ hay không, liệu tiền của nhà đầu tư có bị sử dụng để hoàn trả cho Krane hay không, và liệu những người nội bộ có được hưởng các ưu đãi đặc biệt khi doanh nghiệp rơi vào khó khăn tài chính hay không. Những câu hỏi này hiện vẫn chưa có lời giải đáp.
Tính đến tháng 10, dù đã nhiều lần yêu cầu, các đơn vị thanh lý tài sản vẫn chưa nhận được đầy đủ hồ sơ ngân hàng và tài chính, khiến họ không thể xác định được danh tính của tất cả các chủ nợ và nhà đầu tư. Vào ngày 23 tháng 10, họ đã yêu cầu ban hành lệnh triệu tập đối với Krane và Citibank nhằm thu thập các hồ sơ tài khoản, thông tin chuyển khoản và tài liệu vay vốn từ tháng 6 năm 2018 trở về sau.
Mức độ rủi ro cuối cùng mà FAW phải gánh chịu vẫn chưa rõ ràng. Việc góp vốn bằng quyền sử dụng thương hiệu đã giúp FAW hạn chế số tiền mặt phải bỏ ra ban đầu, nhưng những thất bại liên tiếp trong việc sản xuất và bàn giao mẫu xe S9 có thể gây tổn hại đến uy tín của hãng. Quyền sở hữu đối với các thiết kế và công nghệ của dự án — cũng như khả năng sử dụng chúng của FAW — vẫn chưa được làm rõ.
Một luật sư chuyên về trọng tài thương mại quốc tế chia sẻ với Caixin rằng, các quan hệ đối tác dựa trên việc trao đổi quyền thương hiệu lấy cổ phần thiểu số cần phải có các cam kết tài trợ mang tính ràng buộc pháp lý, cơ chế giám sát các quyết định vận hành, cùng những điều khoản rõ ràng về việc rút lui và thu hồi tài sản trong trường hợp xảy ra vi phạm hợp đồng.
Mẫu xe S9 hiện không còn xuất hiện trong danh mục sản phẩm trực tuyến của thương hiệu Hongqi. Ông Xu, người từng quảng bá mẫu xe này tại Triển lãm Ô tô Thượng Hải, đã rời khỏi FAW vào năm 2023. Đến tháng 5 năm 2026, các cơ quan kỷ luật và chống tham nhũng cấp cao nhất của Trung Quốc đã tiến hành điều tra đối với ông này vì nghi ngờ có những vi phạm nghiêm trọng về kỷ luật và pháp luật.
Krane vẫn tiếp tục tham gia tích cực vào các thị trường tài chính. Tại một sự kiện ở New York vào ngày 20 tháng 7 năm 2026, nhà sáng lập KraneShares đã thảo luận về định giá các tài sản Trung Quốc cũng như những cơ hội đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. Ông cho biết, các tài sản Trung Quốc hiện đang "bị định giá thấp".
Nguồn: Caixingglobal