Doanh nghiệp đổ xô ứng dụng AI, nhưng điều quan trọng nhất lại không phải công nghệ

[Bui Nhat Minh]

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành từ khóa nóng trong cộng đồng doanh nghiệp. Nhiều công ty xem đây là cơ hội để tăng năng suất, cắt giảm chi phí và tạo ra các mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu thiếu dữ liệu, nhân lực và năng lực quản trị phù hợp, AI rất dễ trở thành một lớp "trang sức công nghệ" hào nhoáng nhưng không mang lại giá trị thực sự.

Tại tọa đàm "Nâng tầm nhân lực cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI" diễn ra ngày 8/6 tại Đại học Bách khoa Hà Nội, bà Nguyễn Thị Lệ Quyên, Trưởng ban Hỗ trợ doanh nghiệp thuộc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cho biết AI không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp trong thời đại số.

Theo các dự báo, AI có thể đóng góp từ 120 đến 130 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam vào năm 2040, chủ yếu thông qua việc nâng cao năng suất lao động và tạo ra những nguồn doanh thu mới. Với tốc độ phát triển nhanh của nền kinh tế số cùng nhiều chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, Việt Nam được đánh giá đang có cơ hội lớn để bứt phá trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, phía sau làn sóng ứng dụng AI đang diễn ra mạnh mẽ là thực tế không ít doanh nghiệp triển khai công nghệ này nhanh hơn khả năng chuẩn bị về con người, dữ liệu và hệ thống quản trị.

AI sẽ thất bại nếu thiếu dữ liệu và năng lực quản trị​

Ông Nguyễn Đức Long, Giám đốc điều hành Học viện AIUni, cho rằng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn trước tốc độ phát triển chóng mặt của AI. Mỗi ngày đều xuất hiện những công cụ, mô hình và câu chuyện thành công mới, khiến không ít doanh nghiệp lo sợ bị tụt lại phía sau.

Tuy nhiên, theo ông Long, việc nóng vội triển khai AI khi chưa chuẩn bị đầy đủ có thể dẫn đến nhiều hệ quả không mong muốn.

"Nếu không có nền tảng tốt, AI chỉ như một lớp trang sức long lanh bên ngoài nhưng rất dễ vỡ vụn", ông nhận định.

Theo vị chuyên gia này, nhiều tổ chức hiện nay đầu tư vào hàng loạt dự án AI nhưng chưa xác định rõ mục tiêu kinh doanh, thiếu đội ngũ vận hành và không có cơ chế đánh giá hiệu quả. Kết quả là các dự án chỉ tạo được hiệu ứng ban đầu rồi nhanh chóng mất đi giá trị thực tiễn.

Bên cạnh đó, vấn đề bảo mật dữ liệu cũng được các chuyên gia đặc biệt lưu ý. Ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Khách hàng doanh nghiệp NVIDIA Việt Nam, cảnh báo rằng việc đưa dữ liệu doanh nghiệp lên các nền tảng AI công cộng có thể dẫn đến nguy cơ rò rỉ thông tin quan trọng.

Theo ông, AI chỉ hoạt động hiệu quả khi được cung cấp dữ liệu chất lượng. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc không được kiểm soát chặt chẽ, những kết quả mà AI đưa ra cũng có thể sai lệch theo.

Con người mới là yếu tố quyết định thành công của AI​

Mặc dù AI được xây dựng trên nền tảng dữ liệu và công nghệ, nhiều chuyên gia cho rằng yếu tố quyết định thành công cuối cùng vẫn là con người.

Ông Vũ Mạnh Cường cho biết nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực ngân hàng, viễn thông và công nghệ đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự AI chất lượng cao. Thậm chí có doanh nghiệp tiếp cận sinh viên từ khi còn học năm thứ ba đại học để giữ nguồn nhân lực cho mình.

Trong khi đó, Việt Nam có lực lượng kỹ sư công nghệ thông tin đông đảo nhưng phần lớn chưa được đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo. Đây được xem là một trong những khoảng trống lớn nhất khi nền kinh tế chuyển từ giai đoạn số hóa sang kinh tế AI.

Theo ông Cường, AI không chỉ dành riêng cho giới công nghệ. Các ngành như tài chính, ngân hàng, sản xuất hay quản trị kinh doanh cũng cần những nhân sự hiểu biết về AI để khai thác dữ liệu và đưa ra quyết định hiệu quả hơn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đức Long cho rằng rào cản lớn nhất trong quá trình chuyển đổi AI không nằm ở công nghệ mà nằm ở tư duy và kỹ năng của con người.

Nhiều doanh nghiệp vẫn xem AI đơn thuần là một công cụ công nghệ thay vì một quá trình thay đổi toàn diện về cách vận hành và quản trị tổ chức. Chính điều này khiến không ít dự án AI thất bại dù được đầu tư mạnh về hạ tầng và phần mềm.

Các chuyên gia cho rằng trong cuộc đua AI hiện nay, công nghệ có thể mua được và hạ tầng có thể đầu tư nhanh chóng, nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao cần nhiều năm để đào tạo và tích lũy kinh nghiệm.

Vì vậy, thay vì chạy theo những xu hướng nhất thời, doanh nghiệp cần tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu vững chắc, chuẩn hóa năng lực AI cho đội ngũ nhân sự và phát triển hệ thống quản trị phù hợp. Nếu không, AI rất dễ chỉ trở thành một "món trang sức công nghệ" đẹp mắt bên ngoài thay vì động lực tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp trong tương lai.