Các cuộc gọi lừa đảo hiện nay không còn là những hành vi nhỏ lẻ mà đã phát triển thành một “ngành công nghiệp” thực sự, với cách vận hành không khác gì một doanh nghiệp chuyên nghiệp. Theo các phân tích, mô hình này được gọi là “Caller-as-a-Service”, tạm hiểu là dịch vụ cung cấp người gọi điện lừa đảo. Trong đó, các nhóm tội phạm phân chia công việc rõ ràng, từ phát triển công cụ, thu thập dữ liệu cho đến những người trực tiếp gọi điện để tiếp cận và lừa nạn nhân.
Thay vì hoạt động đơn lẻ, các đường dây lừa đảo hiện nay được tổ chức như một công ty hoàn chỉnh với nhiều bộ phận chuyên biệt. Có người phụ trách viết mã độc, người vận hành hệ thống, người mua bán dữ liệu và “nhân viên” đảm nhiệm việc gọi điện. Mỗi cá nhân chỉ tập trung vào một khâu cụ thể, giúp tối ưu hiệu quả và mở rộng quy mô. Nhờ cách tổ chức này, ngay cả những người không có nền tảng kỹ thuật cũng có thể tham gia, miễn là có khả năng giao tiếp và thuyết phục.
Thay vì hoạt động đơn lẻ, các đường dây lừa đảo hiện nay được tổ chức như một công ty hoàn chỉnh với nhiều bộ phận chuyên biệt. Có người phụ trách viết mã độc, người vận hành hệ thống, người mua bán dữ liệu và “nhân viên” đảm nhiệm việc gọi điện. Mỗi cá nhân chỉ tập trung vào một khâu cụ thể, giúp tối ưu hiệu quả và mở rộng quy mô. Nhờ cách tổ chức này, ngay cả những người không có nền tảng kỹ thuật cũng có thể tham gia, miễn là có khả năng giao tiếp và thuyết phục.
Không dừng lại ở đó, các nhóm này còn triển khai hoạt động tuyển dụng bài bản trên các diễn đàn ngầm, với yêu cầu rõ ràng như khả năng giao tiếp tốt, đặc biệt là tiếng Anh bản địa, hiểu biết cơ bản về bảo mật hoặc có kinh nghiệm lừa đảo. Trong một số trường hợp, “ứng viên” còn phải chia sẻ màn hình khi thực hiện cuộc gọi để người quản lý theo dõi trực tiếp. Điều này cho thấy mô hình lừa đảo đã tiến gần đến cách vận hành của các trung tâm chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp, với cơ chế giám sát và đánh giá hiệu suất rõ ràng.
Về thu nhập, những người tham gia được trả công theo nhiều hình thức khác nhau, từ lương cố định, hoa hồng theo số tiền chiếm đoạt được, hoặc kết hợp cả hai. Có trường hợp mức thù lao lên tới 1.000 USD cho mỗi cuộc gọi thành công, chưa kể phần trăm chia thêm. Thậm chí, các “nhân viên” còn có thể thương lượng mức lương và so sánh điều kiện làm việc trước khi tham gia, tương tự như thị trường lao động hợp pháp.
Để thu hút người mới, các nhóm lừa đảo thường đăng tải hình ảnh ví tiền điện tử với số dư lớn nhằm tạo cảm giác “kiếm tiền dễ dàng”. Dù những con số này có thể bị thổi phồng hoặc dàn dựng, mục tiêu chính vẫn là tạo niềm tin và lôi kéo thêm người tham gia vào hệ thống.
Thực tế này cho thấy lừa đảo đang được “công nghiệp hóa” với quy trình bài bản, có kịch bản, đào tạo và giám sát chặt chẽ. Điểm nguy hiểm là hình thức này dựa nhiều vào tương tác con người, khiến nạn nhân khó nhận diện và dễ bị thao túng tâm lý.
Các chuyên gia cảnh báo rằng những mô hình như vậy rất khó bị triệt phá do cấu trúc hoạt động phân tán, dữ liệu nạn nhân được mua bán từ nhiều nguồn và hệ thống vẫn có thể duy trì ngay cả khi một số mắt xích bị xử lý. Bên cạnh đó, mức độ chuyên nghiệp ngày càng cao khiến các cuộc gọi lừa đảo trở nên thuyết phục hơn, làm mờ ranh giới giữa thật và giả.
Trước tình hình này, người dùng cần đặc biệt cảnh giác với các cuộc gọi có dấu hiệu bất thường như tạo cảm giác khẩn cấp, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc tài chính, hay gây áp lực buộc phải hành động ngay lập tức. Ngay cả khi người gọi tỏ ra đáng tin cậy, người dùng cũng không nên cung cấp mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài khoản qua điện thoại. Giải pháp an toàn nhất là chủ động ngắt cuộc gọi và liên hệ lại qua các kênh chính thức để kiểm chứng thông tin.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
