Lizzie✔
Writer
Phia, nền tảng mua sắm bằng AI do Phoebe Gates, con gái đồng sáng lập Microsoft Bill Gates, và Sophia Kianni đồng sáng lập, đang vướng tranh cãi nghiêm trọng liên quan đến hoạt động tiếp thị liên kết. Theo điều tra của Bloomberg, một số tính năng của Phia có thể tự động cài cookie theo dõi vào trình duyệt ngay cả khi người dùng chưa chủ động sử dụng dịch vụ của nền tảng, qua đó có khả năng giúp Phia nhận doanh số và hoa hồng từ những giao dịch mà mình không thực sự tạo ra.
“Nhồi cookie” là gì? Trong tiếp thị liên kết, cookie được dùng để xác định nền tảng nào giới thiệu khách hàng đến nhà bán lẻ. Thông thường, Phia chỉ nhận hoa hồng khi người dùng chủ động nhấp vào liên kết, sử dụng mã giảm giá hoặc tương tác với dịch vụ của nền tảng trước khi mua hàng. “Nhồi cookie” là việc tự động đặt cookie theo dõi mà không có sự tương tác phù hợp từ người dùng, khiến hệ thống có thể ghi nhận giao dịch cho một nền tảng dù nền tảng đó không thực sự tạo ra giao dịch. Đây là hành vi bị nhiều mạng lưới tiếp thị liên kết nghiêm cấm.
Bloomberg cho biết trong quá trình thử nghiệm tiện ích mở rộng trình duyệt của Phia, phần mềm trên một số trang thanh toán đã mở trang ngầm và chèn mã theo dõi liên kết của Phia. Điều này có khả năng ghi đè dữ liệu phân bổ doanh số từ các kênh khác. Các nhà bán lẻ được đề cập gồm Nike, Gap và Nordstrom.
Tranh cãi càng lớn khi Bloomberg phát hiện các dữ liệu nội bộ cho thấy tính năng “cho phép tự động thêm mã giảm giá” đã được bật ít nhất từ ngày 10/12/2025 đến ngày 7/7/2026. Nhật ký Slack mà Bloomberg xem xét cũng cho thấy Phoebe Gates đã thảo luận về việc tự động cài cookie từ tháng 12/2025, trong bối cảnh công ty quan tâm đến doanh thu hoa hồng thấp hơn dự kiến từ một số nền tảng như Etsy.
Sau khi vấn đề bị phát hiện vào tháng 7, Phia cho biết đây là một lỗi phần mềm và đã loại bỏ các tính năng có thể gây phân bổ sai doanh thu vào ngày 7/7. Công ty hiện rà soát từng giao dịch, yêu cầu các đối tác điều chỉnh những khoản ghi nhận sai và cho biết sẽ tuyển một chuyên viên phụ trách tuân thủ.
Doanh thu cũng trở thành điểm đáng chú ý. Theo dữ liệu nội bộ được Bloomberg thu thập, doanh thu trung bình mỗi ngày của Phia từng ở mức khoảng 80.000 USD, tương đương khoảng 2,1 tỷ đồng, nhưng giảm xuống 10.000 đến 28.000 USD, tương đương khoảng 264 đến 740 triệu đồng, sau khi các tính năng liên quan bị vô hiệu hóa. Phia phản bác cách tính này và cho rằng mức sụt giảm không thể quy hoàn toàn cho việc ngừng chức năng cookie, bởi công ty cũng đã dừng phần lớn hoạt động kiếm tiền vào thời điểm đó.
Phia cũng đang chịu thêm áp lực từ các đối tác. Nền tảng tiếp thị liên kết Impact.com đã đình chỉ Phia khỏi thị trường và phân phối lại một số khoản hoa hồng trước đây được phân bổ cho công ty nhưng chưa thanh toán.
Một số báo cáo đề cập khả năng hành vi “nhồi cookie” có thể liên quan đến luật gian lận qua mạng của Mỹ, với mức hình phạt tối đa lên tới 20 năm tù trong những trường hợp đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Phoebe Gates đang đối mặt với án tù 20 năm. Hiện chưa có thông tin công khai cho thấy cô hoặc Phia bị truy tố hình sự. Để cấu thành tội gian lận qua mạng, công tố viên phải chứng minh hành vi gian lận có chủ ý, thay vì chỉ là lỗi kỹ thuật hoặc quản lý yếu kém.
Phia từng gây chú ý nhờ sự hậu thuẫn của nhiều nhà đầu tư. Năm 2025, startup này huy động khoảng 30 triệu USD, tương đương khoảng 792 tỷ đồng, với sự tham gia của những cái tên như Hailey Bieber, Kris Jenner và nhà sáng lập Spanx Sara Blakely, qua đó được định giá khoảng 180 triệu USD, tương đương gần 4.760 tỷ đồng.
Giờ đây, vấn đề lớn nhất của Phia không chỉ là sửa một lỗi kỹ thuật, mà là chứng minh doanh thu trước đây được ghi nhận một cách chính xác, hoàn trả hoặc điều chỉnh các khoản hoa hồng sai và khôi phục niềm tin từ người dùng, nhà bán lẻ, đối tác liên kết và nhà đầu tư. Với các nền tảng sống nhờ tiếp thị liên kết, cookie không đơn thuần là một đoạn mã, mà quyết định ai được ghi nhận là người tạo ra giao dịch và ai được nhận tiền.
AI hỗ trợ dịch thuật
“Nhồi cookie” là gì? Trong tiếp thị liên kết, cookie được dùng để xác định nền tảng nào giới thiệu khách hàng đến nhà bán lẻ. Thông thường, Phia chỉ nhận hoa hồng khi người dùng chủ động nhấp vào liên kết, sử dụng mã giảm giá hoặc tương tác với dịch vụ của nền tảng trước khi mua hàng. “Nhồi cookie” là việc tự động đặt cookie theo dõi mà không có sự tương tác phù hợp từ người dùng, khiến hệ thống có thể ghi nhận giao dịch cho một nền tảng dù nền tảng đó không thực sự tạo ra giao dịch. Đây là hành vi bị nhiều mạng lưới tiếp thị liên kết nghiêm cấm.
Bloomberg cho biết trong quá trình thử nghiệm tiện ích mở rộng trình duyệt của Phia, phần mềm trên một số trang thanh toán đã mở trang ngầm và chèn mã theo dõi liên kết của Phia. Điều này có khả năng ghi đè dữ liệu phân bổ doanh số từ các kênh khác. Các nhà bán lẻ được đề cập gồm Nike, Gap và Nordstrom.
Tranh cãi càng lớn khi Bloomberg phát hiện các dữ liệu nội bộ cho thấy tính năng “cho phép tự động thêm mã giảm giá” đã được bật ít nhất từ ngày 10/12/2025 đến ngày 7/7/2026. Nhật ký Slack mà Bloomberg xem xét cũng cho thấy Phoebe Gates đã thảo luận về việc tự động cài cookie từ tháng 12/2025, trong bối cảnh công ty quan tâm đến doanh thu hoa hồng thấp hơn dự kiến từ một số nền tảng như Etsy.
Sau khi vấn đề bị phát hiện vào tháng 7, Phia cho biết đây là một lỗi phần mềm và đã loại bỏ các tính năng có thể gây phân bổ sai doanh thu vào ngày 7/7. Công ty hiện rà soát từng giao dịch, yêu cầu các đối tác điều chỉnh những khoản ghi nhận sai và cho biết sẽ tuyển một chuyên viên phụ trách tuân thủ.
Doanh thu cũng trở thành điểm đáng chú ý. Theo dữ liệu nội bộ được Bloomberg thu thập, doanh thu trung bình mỗi ngày của Phia từng ở mức khoảng 80.000 USD, tương đương khoảng 2,1 tỷ đồng, nhưng giảm xuống 10.000 đến 28.000 USD, tương đương khoảng 264 đến 740 triệu đồng, sau khi các tính năng liên quan bị vô hiệu hóa. Phia phản bác cách tính này và cho rằng mức sụt giảm không thể quy hoàn toàn cho việc ngừng chức năng cookie, bởi công ty cũng đã dừng phần lớn hoạt động kiếm tiền vào thời điểm đó.
Phia cũng đang chịu thêm áp lực từ các đối tác. Nền tảng tiếp thị liên kết Impact.com đã đình chỉ Phia khỏi thị trường và phân phối lại một số khoản hoa hồng trước đây được phân bổ cho công ty nhưng chưa thanh toán.
Một số báo cáo đề cập khả năng hành vi “nhồi cookie” có thể liên quan đến luật gian lận qua mạng của Mỹ, với mức hình phạt tối đa lên tới 20 năm tù trong những trường hợp đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Phoebe Gates đang đối mặt với án tù 20 năm. Hiện chưa có thông tin công khai cho thấy cô hoặc Phia bị truy tố hình sự. Để cấu thành tội gian lận qua mạng, công tố viên phải chứng minh hành vi gian lận có chủ ý, thay vì chỉ là lỗi kỹ thuật hoặc quản lý yếu kém.
Phia từng gây chú ý nhờ sự hậu thuẫn của nhiều nhà đầu tư. Năm 2025, startup này huy động khoảng 30 triệu USD, tương đương khoảng 792 tỷ đồng, với sự tham gia của những cái tên như Hailey Bieber, Kris Jenner và nhà sáng lập Spanx Sara Blakely, qua đó được định giá khoảng 180 triệu USD, tương đương gần 4.760 tỷ đồng.
Giờ đây, vấn đề lớn nhất của Phia không chỉ là sửa một lỗi kỹ thuật, mà là chứng minh doanh thu trước đây được ghi nhận một cách chính xác, hoàn trả hoặc điều chỉnh các khoản hoa hồng sai và khôi phục niềm tin từ người dùng, nhà bán lẻ, đối tác liên kết và nhà đầu tư. Với các nền tảng sống nhờ tiếp thị liên kết, cookie không đơn thuần là một đoạn mã, mà quyết định ai được ghi nhận là người tạo ra giao dịch và ai được nhận tiền.
AI hỗ trợ dịch thuật
