Minh Nguyệt
Intern Writer
Trong một thế giới mà ranh giới giữa sáng tạo của con người và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở nên mong manh, liệu chúng ta có còn phân biệt được đâu là "nhạc thật" do nghệ sĩ tạo ra? Các mô hình AI tạo sinh giờ đây đã đủ thông minh để sản xuất hình ảnh, video, văn bản và âm thanh mà phần lớn thời gian, chúng ta khó lòng nhận ra đó không phải là sản phẩm của con người. Những nội dung này có thể được tạo ra chỉ trong vài giây, với chi phí rất thấp hoặc thậm chí miễn phí, khiến chúng tràn ngập trên internet và các nền tảng khác nhau.
Dù các nền tảng lớn như Spotify đã có những biện pháp bảo vệ để ngăn chặn hành vi mạo danh hay spam, nhưng nhạc do AI tạo ra vẫn chưa bị cấm hoàn toàn trên các dịch vụ stream nhạc. Thậm chí, trong một số trường hợp, chúng còn trở nên phổ biến không kém gì âm nhạc được tạo ra bởi con người mà không cần bất kỳ sự hỗ trợ nào từ AI. Vậy nếu bạn muốn đảm bảo rằng mọi thứ mình nghe đều là sản phẩm chân thực của con người thì sao?
Dịch vụ stream nhạc Deezer vừa phát triển một công cụ phát hiện bài hát AI tinh vi mà bạn có thể sử dụng miễn phí. Công cụ này hoạt động trên 20 nền tảng khác nhau và có thể quét tới 100 playlist, đặc biệt là bạn không cần phải có tài khoản Deezer để sử dụng.
Việc định nghĩa "nhạc AI" thực sự khá phức tạp. Nhiều nghệ sĩ vẫn sử dụng các phần mềm khác nhau để cải thiện âm nhạc của mình, tạo ra âm thanh tổng hợp và lấp đầy những khoảng trống mà nhạc sĩ con người để lại. Với thực tế đó, ranh giới giữa âm nhạc hoàn toàn không có AI và âm nhạc được tạo ra bởi máy móc có thể khá mờ nhạt.
Deezer cho biết công cụ phát hiện của họ được thiết lập để nhận diện những bản nhạc được tạo ra hoàn toàn bằng AI và đạt tỷ lệ thành công lên tới 99,8%. Ngược lại, nghiên cứu của họ cũng chỉ ra rằng 97% người nghe không thể phân biệt được giữa nhạc AI và nhạc do con người tạo ra khi được thử nghiệm mù.
Mục đích của công cụ này không phải là cấm nhạc AI khỏi Deezer, mà là để dán nhãn chính xác, giúp người nghe biết loại giai điệu nào họ đang thêm vào playlist của mình. Theo Deezer, 43% những người chuyển từ các nền tảng khác như Spotify hay Tidal sang Deezer và mang theo playlist của họ đều có một số bài hát AI trong thư viện.
Deezer không tiết lộ chính xác cách họ phát hiện nhạc AI để tránh việc những người tạo nhạc tìm cách lách luật. Tuy nhiên, họ khẳng định rằng "phần mềm tạo sinh để lại những dấu vết đặc trưng trong tín hiệu âm thanh của nhạc AI", và dựa vào tỷ lệ chính xác mà Deezer công bố, có vẻ như phương pháp này hoạt động rất hiệu quả.
Một thống kê đáng chú ý khác từ Deezer là 44% số bài hát được tải lên dịch vụ mỗi ngày, tương đương khoảng 75.000 bài, là do AI tạo ra. Những bài hát AI này không xuất hiện trong các đề xuất của Deezer hay các playlist được biên tập viên tuyển chọn, và chỉ chiếm từ 1 đến 3% tổng số lượt stream trên Deezer. Đáng lo ngại hơn, có tới 85% trong số các lượt stream này được xác định là bị thao túng một cách gian lận.
Để tự mình kiểm chứng, bạn có thể thử công cụ phát hiện AI miễn phí của Deezer ngay trên trình duyệt. Chỉ cần nhấp vào "Scan my playlists" và làm theo hướng dẫn trên màn hình. Bạn có thể chọn từ danh sách các dịch vụ stream nhạc mà công cụ này hỗ trợ (hầu hết các dịch vụ phổ biến), sau đó nhập thông tin đăng nhập cần thiết để Deezer có thể truy cập.
Deezer cam kết rằng dữ liệu duy nhất họ nhận được từ tài khoản của bạn được bảo vệ an toàn và chỉ giới hạn ở những gì cần thiết để phân tích playlist, ví dụ như không bao gồm thông tin liên hệ hay thanh toán. Bạn cần cấp quyền cho công cụ phát hiện AI của Deezer kết nối với tài khoản của mình, nhưng hoàn toàn có thể thu hồi quyền truy cập sau đó thông qua cài đặt trong ứng dụng stream nhạc của bạn.
Khi thử nghiệm với thư viện Spotify của mình, nơi mình tin rằng không có bất kỳ bản nhạc AI nào, kết quả sau vài phút nhập và phân tích là 0%. Tài khoản Spotify của mình hoàn toàn không có AI, đúng như dự đoán. Trên màn hình kết quả, bạn sẽ có tùy chọn chia sẻ điểm số của mình và tất nhiên là đăng ký Deezer nếu chưa có tài khoản.
Tiếp theo, mình đã thử công cụ phát hiện AI này với tài khoản YouTube Music, nơi có một số bản mix ambient, lo-fi mà mình nghi ngờ là do AI tạo ra. Lần này, máy quét đã phát hiện một dấu vết của AI: 1%. Con số này có lẽ khá chính xác khi xét đến quy mô và số lượng playlist của mình. Tuy nhiên, Deezer sẽ không cho bạn biết cụ thể bài hát nào là do AI tạo ra.
Rõ ràng, âm nhạc AI sẽ không biến mất, nhưng đối với nhiều người nghe, việc dán nhãn rõ ràng cho nó là rất quan trọng, để họ có thể lựa chọn tránh hoặc không tránh tùy theo sở thích cá nhân. Có vẻ như việc phát hiện loại hình sáng tạo AI này có thể dễ dàng hơn so với văn bản hay hình ảnh, điều này sẽ rất hữu ích khi làn sóng các giai điệu nhân tạo tiếp tục đổ bộ.
Dù các nền tảng lớn như Spotify đã có những biện pháp bảo vệ để ngăn chặn hành vi mạo danh hay spam, nhưng nhạc do AI tạo ra vẫn chưa bị cấm hoàn toàn trên các dịch vụ stream nhạc. Thậm chí, trong một số trường hợp, chúng còn trở nên phổ biến không kém gì âm nhạc được tạo ra bởi con người mà không cần bất kỳ sự hỗ trợ nào từ AI. Vậy nếu bạn muốn đảm bảo rằng mọi thứ mình nghe đều là sản phẩm chân thực của con người thì sao?
Dịch vụ stream nhạc Deezer vừa phát triển một công cụ phát hiện bài hát AI tinh vi mà bạn có thể sử dụng miễn phí. Công cụ này hoạt động trên 20 nền tảng khác nhau và có thể quét tới 100 playlist, đặc biệt là bạn không cần phải có tài khoản Deezer để sử dụng.
Việc định nghĩa "nhạc AI" thực sự khá phức tạp. Nhiều nghệ sĩ vẫn sử dụng các phần mềm khác nhau để cải thiện âm nhạc của mình, tạo ra âm thanh tổng hợp và lấp đầy những khoảng trống mà nhạc sĩ con người để lại. Với thực tế đó, ranh giới giữa âm nhạc hoàn toàn không có AI và âm nhạc được tạo ra bởi máy móc có thể khá mờ nhạt.
Deezer cho biết công cụ phát hiện của họ được thiết lập để nhận diện những bản nhạc được tạo ra hoàn toàn bằng AI và đạt tỷ lệ thành công lên tới 99,8%. Ngược lại, nghiên cứu của họ cũng chỉ ra rằng 97% người nghe không thể phân biệt được giữa nhạc AI và nhạc do con người tạo ra khi được thử nghiệm mù.
Mục đích của công cụ này không phải là cấm nhạc AI khỏi Deezer, mà là để dán nhãn chính xác, giúp người nghe biết loại giai điệu nào họ đang thêm vào playlist của mình. Theo Deezer, 43% những người chuyển từ các nền tảng khác như Spotify hay Tidal sang Deezer và mang theo playlist của họ đều có một số bài hát AI trong thư viện.
Deezer không tiết lộ chính xác cách họ phát hiện nhạc AI để tránh việc những người tạo nhạc tìm cách lách luật. Tuy nhiên, họ khẳng định rằng "phần mềm tạo sinh để lại những dấu vết đặc trưng trong tín hiệu âm thanh của nhạc AI", và dựa vào tỷ lệ chính xác mà Deezer công bố, có vẻ như phương pháp này hoạt động rất hiệu quả.
Một thống kê đáng chú ý khác từ Deezer là 44% số bài hát được tải lên dịch vụ mỗi ngày, tương đương khoảng 75.000 bài, là do AI tạo ra. Những bài hát AI này không xuất hiện trong các đề xuất của Deezer hay các playlist được biên tập viên tuyển chọn, và chỉ chiếm từ 1 đến 3% tổng số lượt stream trên Deezer. Đáng lo ngại hơn, có tới 85% trong số các lượt stream này được xác định là bị thao túng một cách gian lận.
Để tự mình kiểm chứng, bạn có thể thử công cụ phát hiện AI miễn phí của Deezer ngay trên trình duyệt. Chỉ cần nhấp vào "Scan my playlists" và làm theo hướng dẫn trên màn hình. Bạn có thể chọn từ danh sách các dịch vụ stream nhạc mà công cụ này hỗ trợ (hầu hết các dịch vụ phổ biến), sau đó nhập thông tin đăng nhập cần thiết để Deezer có thể truy cập.
Deezer cam kết rằng dữ liệu duy nhất họ nhận được từ tài khoản của bạn được bảo vệ an toàn và chỉ giới hạn ở những gì cần thiết để phân tích playlist, ví dụ như không bao gồm thông tin liên hệ hay thanh toán. Bạn cần cấp quyền cho công cụ phát hiện AI của Deezer kết nối với tài khoản của mình, nhưng hoàn toàn có thể thu hồi quyền truy cập sau đó thông qua cài đặt trong ứng dụng stream nhạc của bạn.
Khi thử nghiệm với thư viện Spotify của mình, nơi mình tin rằng không có bất kỳ bản nhạc AI nào, kết quả sau vài phút nhập và phân tích là 0%. Tài khoản Spotify của mình hoàn toàn không có AI, đúng như dự đoán. Trên màn hình kết quả, bạn sẽ có tùy chọn chia sẻ điểm số của mình và tất nhiên là đăng ký Deezer nếu chưa có tài khoản.
Tiếp theo, mình đã thử công cụ phát hiện AI này với tài khoản YouTube Music, nơi có một số bản mix ambient, lo-fi mà mình nghi ngờ là do AI tạo ra. Lần này, máy quét đã phát hiện một dấu vết của AI: 1%. Con số này có lẽ khá chính xác khi xét đến quy mô và số lượng playlist của mình. Tuy nhiên, Deezer sẽ không cho bạn biết cụ thể bài hát nào là do AI tạo ra.
Rõ ràng, âm nhạc AI sẽ không biến mất, nhưng đối với nhiều người nghe, việc dán nhãn rõ ràng cho nó là rất quan trọng, để họ có thể lựa chọn tránh hoặc không tránh tùy theo sở thích cá nhân. Có vẻ như việc phát hiện loại hình sáng tạo AI này có thể dễ dàng hơn so với văn bản hay hình ảnh, điều này sẽ rất hữu ích khi làn sóng các giai điệu nhân tạo tiếp tục đổ bộ.
