Nguyễn Văn Sơn
Writer
Nếu trước đây trí tuệ nhân tạo chủ yếu được nhắc đến trong các máy bay không người lái, thì Lockheed Martin đang hướng tới một mục tiêu lớn hơn nhiều: xây dựng một nền tảng AI có thể hoạt động trên gần như mọi phương tiện quân sự, từ tiêm kích, trực thăng cho tới tàu mặt nước và tàu ngầm.
Trong cuộc trao đổi với tạp chí The Aviationist, các đại diện của hai bộ phận Skunk Works và Sikorsky cho biết tương lai của chiến trường sẽ không còn là những hệ thống tự hành hoạt động riêng lẻ. Thay vào đó, tất cả sẽ chia sẻ chung một "bộ não" AI, giúp giảm chi phí phát triển, tăng khả năng phối hợp và rút ngắn thời gian triển khai công nghệ mới.
Thực tế, Lockheed Martin đã theo đuổi lĩnh vực máy bay không người lái hơn 60 năm. Ngay từ thập niên 1960, hãng đã phát triển máy bay trinh sát D-21 có thể phóng từ máy bay A-12 hoặc B-52. Đến những năm 1990, hãng tiếp tục giới thiệu RQ-3 DarkStar, một trong những UAV tàng hình đầu tiên trên thế giới. Mẫu máy bay này sử dụng động cơ Williams FJ44, dòng động cơ hiện cũng xuất hiện trên các UAV hiện đại như Anduril YFQ-44A Fury hay Boeing MQ-28 Ghost Bat.
Theo Lockheed Martin, kinh nghiệm tích lũy từ nhiều thập kỷ đang được đưa vào một chiến lược mới mang tên "One LM". Mục tiêu là mọi nền tảng tự hành của hãng sẽ sử dụng chung kiến trúc phần mềm. Người vận hành đã quen với một hệ thống sẽ có thể nhanh chóng làm chủ những hệ thống khác mà không cần đào tạo lại từ đầu.
Đây cũng là lý do Lockheed Martin hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ phát triển kiến trúc A-GRA, tiêu chuẩn yêu cầu phần mềm AI phải càng ít phụ thuộc vào từng loại phương tiện càng tốt. Thay vì viết riêng cho từng mẫu máy bay hay từng loại tàu, các thuật toán có thể được tích hợp theo kiểu "cắm là chạy", kể cả với nền tảng do đối tác khác phát triển.
Lợi ích lớn nhất của cách tiếp cận này là những cải tiến trên một phương tiện có thể nhanh chóng được áp dụng cho nhiều phương tiện khác. Chẳng hạn, nếu AI học được cách xử lý một tình huống bất thường trên trực thăng tự hành Sikorsky U-HAWK, thuật toán đó gần như có thể chuyển sang máy bay không người lái Vectis mà không cần xây dựng lại từ đầu.
Song song với việc thiết kế các mẫu phương tiện mới, Lockheed Martin cũng muốn tận dụng những khí tài đang phục vụ. Trực thăng U-HAWK được phát triển từ dòng UH-60 Black Hawk nổi tiếng, trong khi chương trình X-62 VISTA đã biến một chiếc F-16 có người lái thành nền tảng thử nghiệm AI. Theo công ty, việc cải tạo các phương tiện hiện có giúp tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian, đồng thời tạo điều kiện để nhiều quốc gia có thể tiếp cận công nghệ tự hành mà không phải đầu tư vào một hệ thống hoàn toàn mới.
Tuy nhiên, AI chỉ thực sự hữu ích nếu hoạt động được trong môi trường chiến đấu phức tạp. Vì vậy, Lockheed Martin đang chuẩn bị đưa các hệ thống tự hành ra khỏi điều kiện thử nghiệm lý tưởng. Chương trình HAVE REMY sẽ chuyển từ sử dụng dữ liệu đã được làm sạch sang các nguồn dữ liệu thực tế với nhiều yếu tố gây nhiễu, giúp AI học cách thích nghi với những tình huống khó dự đoán trên chiến trường.
Theo Lockheed Martin, công nghệ tự hành không nhằm thay thế hoàn toàn con người. Trên các máy bay có phi công, AI sẽ đóng vai trò hỗ trợ, giảm khối lượng công việc và tăng mức độ an toàn. Một ví dụ là hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động Auto-GCAS trên F-16 và F-35, được hãng cho biết đã cứu sống 13 phi công và bảo toàn 12 máy bay khi tự động giành quyền điều khiển trong các tình huống nguy hiểm.
Lockheed Martin cũng xác nhận vẫn tiếp tục theo đuổi chương trình máy bay chiến đấu không người lái Collaborative Combat Aircraft (CCA) của Không quân Mỹ. Dù không được chọn ở giai đoạn đầu vì thiết kế có chi phí cao hơn yêu cầu, hãng cho biết vẫn sẽ tiếp tục đầu tư vào AI quân sự và các hệ thống tự hành, coi đây là một trong những hướng phát triển quan trọng nhất của ngành quốc phòng trong nhiều năm tới.
Trong cuộc trao đổi với tạp chí The Aviationist, các đại diện của hai bộ phận Skunk Works và Sikorsky cho biết tương lai của chiến trường sẽ không còn là những hệ thống tự hành hoạt động riêng lẻ. Thay vào đó, tất cả sẽ chia sẻ chung một "bộ não" AI, giúp giảm chi phí phát triển, tăng khả năng phối hợp và rút ngắn thời gian triển khai công nghệ mới.
Thực tế, Lockheed Martin đã theo đuổi lĩnh vực máy bay không người lái hơn 60 năm. Ngay từ thập niên 1960, hãng đã phát triển máy bay trinh sát D-21 có thể phóng từ máy bay A-12 hoặc B-52. Đến những năm 1990, hãng tiếp tục giới thiệu RQ-3 DarkStar, một trong những UAV tàng hình đầu tiên trên thế giới. Mẫu máy bay này sử dụng động cơ Williams FJ44, dòng động cơ hiện cũng xuất hiện trên các UAV hiện đại như Anduril YFQ-44A Fury hay Boeing MQ-28 Ghost Bat.
Theo Lockheed Martin, kinh nghiệm tích lũy từ nhiều thập kỷ đang được đưa vào một chiến lược mới mang tên "One LM". Mục tiêu là mọi nền tảng tự hành của hãng sẽ sử dụng chung kiến trúc phần mềm. Người vận hành đã quen với một hệ thống sẽ có thể nhanh chóng làm chủ những hệ thống khác mà không cần đào tạo lại từ đầu.
Đây cũng là lý do Lockheed Martin hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ phát triển kiến trúc A-GRA, tiêu chuẩn yêu cầu phần mềm AI phải càng ít phụ thuộc vào từng loại phương tiện càng tốt. Thay vì viết riêng cho từng mẫu máy bay hay từng loại tàu, các thuật toán có thể được tích hợp theo kiểu "cắm là chạy", kể cả với nền tảng do đối tác khác phát triển.
Lợi ích lớn nhất của cách tiếp cận này là những cải tiến trên một phương tiện có thể nhanh chóng được áp dụng cho nhiều phương tiện khác. Chẳng hạn, nếu AI học được cách xử lý một tình huống bất thường trên trực thăng tự hành Sikorsky U-HAWK, thuật toán đó gần như có thể chuyển sang máy bay không người lái Vectis mà không cần xây dựng lại từ đầu.
Song song với việc thiết kế các mẫu phương tiện mới, Lockheed Martin cũng muốn tận dụng những khí tài đang phục vụ. Trực thăng U-HAWK được phát triển từ dòng UH-60 Black Hawk nổi tiếng, trong khi chương trình X-62 VISTA đã biến một chiếc F-16 có người lái thành nền tảng thử nghiệm AI. Theo công ty, việc cải tạo các phương tiện hiện có giúp tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian, đồng thời tạo điều kiện để nhiều quốc gia có thể tiếp cận công nghệ tự hành mà không phải đầu tư vào một hệ thống hoàn toàn mới.
Tuy nhiên, AI chỉ thực sự hữu ích nếu hoạt động được trong môi trường chiến đấu phức tạp. Vì vậy, Lockheed Martin đang chuẩn bị đưa các hệ thống tự hành ra khỏi điều kiện thử nghiệm lý tưởng. Chương trình HAVE REMY sẽ chuyển từ sử dụng dữ liệu đã được làm sạch sang các nguồn dữ liệu thực tế với nhiều yếu tố gây nhiễu, giúp AI học cách thích nghi với những tình huống khó dự đoán trên chiến trường.
Theo Lockheed Martin, công nghệ tự hành không nhằm thay thế hoàn toàn con người. Trên các máy bay có phi công, AI sẽ đóng vai trò hỗ trợ, giảm khối lượng công việc và tăng mức độ an toàn. Một ví dụ là hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động Auto-GCAS trên F-16 và F-35, được hãng cho biết đã cứu sống 13 phi công và bảo toàn 12 máy bay khi tự động giành quyền điều khiển trong các tình huống nguy hiểm.
Lockheed Martin cũng xác nhận vẫn tiếp tục theo đuổi chương trình máy bay chiến đấu không người lái Collaborative Combat Aircraft (CCA) của Không quân Mỹ. Dù không được chọn ở giai đoạn đầu vì thiết kế có chi phí cao hơn yêu cầu, hãng cho biết vẫn sẽ tiếp tục đầu tư vào AI quân sự và các hệ thống tự hành, coi đây là một trong những hướng phát triển quan trọng nhất của ngành quốc phòng trong nhiều năm tới.
