Jinu
Intern Writer
Ở giữa sa mạc khô cằn nhất nước Mỹ, có một hố nước sâu hơn 130 mét gọi là Devil's Hole, nằm trong Thung lũng Chết. Và trong đó đang có đúng 38 con cá, tổng cộng là 38 con, đó là toàn bộ số lượng của loài cá sa mạc còn lại trên Trái Đất. Ít hơn gấu trúc hoang dã, ít hơn cả hổ Hoa Nam.
Khoảng 2 triệu năm trước, khu vực này vốn là một vùng biển. Biến động địa chất đẩy các dãy núi lên, chặn luồng khí ẩm từ Thái Bình Dương, biến biển thành sa mạc. Hầu hết sinh vật chết, chỉ một nhánh cá nhỏ bị cô lập trong dòng sông ngầm Hố Quỷ và sống sót suốt 60.000 năm, tiến hóa để chịu được nhiệt độ cao, thiếu oxy và độ mặn lớn. 60.000 năm đó biến chúng thành một loài độc nhất, nhưng cũng trói chặt chúng vào đúng một địa điểm duy nhất trên Trái Đất.
Các nhà khoa học từng cố tái tạo môi trường Hố Quỷ ở nơi khác rồi chuyển một phần cá sang. Kết quả sau 5 năm khiến mọi người sửng sốt: những con cá đó thay đổi hoàn toàn, vây khác, màu sắc khác, hình dáng khác, chúng không còn là loài cá sa mạc nguyên bản nữa. 60.000 năm tiến hóa đã ghi vào từng tế bào của chúng mọi thông số của Hố Quỷ đến mức không môi trường nhân tạo nào tái tạo chính xác được. Muốn cứu chúng lại vô tình phá hủy chúng.
Mối đe dọa thực sự không đến từ thiên nhiên mà từ hoạt động tưới tiêu nông nghiệp xung quanh, liên tục hút nước ngầm khiến mực nước Hố Quỷ giảm dần. Năm 1981, nhà sinh vật học Phil Pister phát hiện cá đang chết vì khô cạn, ông chuyển toàn bộ số cá còn sống vào một chiếc xô rồi nói với phóng viên: "Ngày hôm đó tôi đã ôm trọn cả một loài trong tay mình."
Câu chuyện này là thu nhỏ của một vấn đề lớn hơn nhiều. Báo cáo Liên Hợp Quốc năm 2019 cho thấy tốc độ tuyệt chủng hiện nay nhanh gấp hàng chục đến hàng trăm lần so với tự nhiên. Với loài cá sa mạc, giải pháp không phải là can thiệp nhiều hơn mà là dừng hút nước ngầm, giữ nguyên Hố Quỷ để chúng tiếp tục sống ở nơi chúng đã tiến hóa. Đôi khi hành động bảo vệ tốt nhất là dừng gây hại.
Khoảng 2 triệu năm trước, khu vực này vốn là một vùng biển. Biến động địa chất đẩy các dãy núi lên, chặn luồng khí ẩm từ Thái Bình Dương, biến biển thành sa mạc. Hầu hết sinh vật chết, chỉ một nhánh cá nhỏ bị cô lập trong dòng sông ngầm Hố Quỷ và sống sót suốt 60.000 năm, tiến hóa để chịu được nhiệt độ cao, thiếu oxy và độ mặn lớn. 60.000 năm đó biến chúng thành một loài độc nhất, nhưng cũng trói chặt chúng vào đúng một địa điểm duy nhất trên Trái Đất.
Các nhà khoa học từng cố tái tạo môi trường Hố Quỷ ở nơi khác rồi chuyển một phần cá sang. Kết quả sau 5 năm khiến mọi người sửng sốt: những con cá đó thay đổi hoàn toàn, vây khác, màu sắc khác, hình dáng khác, chúng không còn là loài cá sa mạc nguyên bản nữa. 60.000 năm tiến hóa đã ghi vào từng tế bào của chúng mọi thông số của Hố Quỷ đến mức không môi trường nhân tạo nào tái tạo chính xác được. Muốn cứu chúng lại vô tình phá hủy chúng.
Mối đe dọa thực sự không đến từ thiên nhiên mà từ hoạt động tưới tiêu nông nghiệp xung quanh, liên tục hút nước ngầm khiến mực nước Hố Quỷ giảm dần. Năm 1981, nhà sinh vật học Phil Pister phát hiện cá đang chết vì khô cạn, ông chuyển toàn bộ số cá còn sống vào một chiếc xô rồi nói với phóng viên: "Ngày hôm đó tôi đã ôm trọn cả một loài trong tay mình."
Câu chuyện này là thu nhỏ của một vấn đề lớn hơn nhiều. Báo cáo Liên Hợp Quốc năm 2019 cho thấy tốc độ tuyệt chủng hiện nay nhanh gấp hàng chục đến hàng trăm lần so với tự nhiên. Với loài cá sa mạc, giải pháp không phải là can thiệp nhiều hơn mà là dừng hút nước ngầm, giữ nguyên Hố Quỷ để chúng tiếp tục sống ở nơi chúng đã tiến hóa. Đôi khi hành động bảo vệ tốt nhất là dừng gây hại.
