Chip 3 nm do CEO Xiaomi Lei Jun công bố đã xuất xưởng hơn 1 triệu chiếc, nhưng điều khiến giới công nghệ chú ý không chỉ là con số này. Câu hỏi lớn hơn là vì sao Xiaomi vẫn chưa bị Mỹ áp lệnh hạn chế, trong khi nhiều doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc từng đối mặt với sức ép tương tự.
Tại hội nghị nhà đầu tư gần đây, Lei Jun cho biết chip Xuanjie O1 của Xiaomi đã vượt mốc 1 triệu đơn vị xuất xưởng. Ông cũng tiết lộ các thế hệ chip tiếp theo sẽ không chỉ dùng cho điện thoại và máy tính bảng, mà còn xuất hiện trên ô tô điện Xiaomi.
Thông tin này ngay lập tức gây tranh luận. Một bên xem đây là cột mốc quan trọng, cho thấy Xiaomi cuối cùng đã có thể thương mại hóa chip tự phát triển sau nhiều năm đầu tư. Bên còn lại đặt dấu hỏi về năng lực thật sự của con chip, cũng như lý do TSMC vẫn nhận gia công mà không gặp rào cản từ Washington.
Xiaomi từng bước vào lĩnh vực chip từ năm 2017 với Surge S1, nhưng sản phẩm đó bị đánh giá yếu và nhanh chóng biến mất. Sau gần 8 năm im ắng, hãng quay lại với Xuanjie O1 sản xuất trên tiến trình 3 nm, được cho là đã tiêu tốn khoảng 13,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 48.600 tỷ đồng Việt Nam, cùng đội ngũ hơn 2.500 kỹ sư.
Theo các đánh giá ban đầu, con chip này có hiệu năng khá cao, thậm chí trong một số bài thử nghiệm còn vượt Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3. Tuy nhiên, nó vẫn chưa thể đứng ngang hàng với các nền tảng đầu bảng của Qualcomm, Apple hay MediaTek về quy mô thị trường.
Tranh cãi lớn nhất nằm ở chữ “tự phát triển”. Xiaomi tự thiết kế con chip, nhưng vẫn dùng kiến trúc CPU và GPU cấp phép từ Arm Holdings, trong khi modem di động chưa tích hợp hoàn toàn mà vẫn phụ thuộc giải pháp bên ngoài. Điều đó khiến nhiều chuyên gia cho rằng Xiaomi đang chọn cách tiếp cận thực dụng hơn là tự chủ toàn bộ chuỗi công nghệ.
Chính điều này được xem là một phần lý do khiến Mỹ chưa ra tay. Trong vài năm qua, ưu tiên kiểm soát của Washington đã chuyển từ chip điện thoại sang chip phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, siêu máy tính và công nghệ quân sự. Những lĩnh vực đó mới được xem là nhạy cảm về chiến lược.
Trong khi đó, chip của Xiaomi hiện chủ yếu phục vụ điện thoại, máy tính bảng và thiết bị tiêu dùng. Nó không tích hợp bộ nhớ băng thông cao HBM, không nhắm đến huấn luyện AI quy mô lớn và cũng chưa bước vào mảng hạ tầng điện toán hiệu năng cao.
Ngoài ra, Xiaomi vẫn là khách hàng lớn của Qualcomm. Nếu hãng điện thoại Trung Quốc này tiếp tục mua modem hoặc các dòng chip khác từ Mỹ, điều đó vẫn mang lại lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp Mỹ. Với Washington, duy trì một đối thủ cạnh tranh nhưng còn phụ thuộc vào chuỗi công nghệ phương Tây có thể ít rủi ro hơn việc đẩy họ sang mô hình tự chủ hoàn toàn.
Điều này tạo nên khác biệt với Huawei. Huawei theo đuổi hướng tự xây dựng hệ sinh thái riêng, từ chip Kirin đến modem 5G và nhiều thành phần cốt lõi khác. Chính khả năng thay thế công nghệ Mỹ ở quy mô lớn khiến hãng trở thành mục tiêu siết chặt.
Xiaomi, ngược lại, đang đi con đường mềm hơn: tự thiết kế để nâng năng lực cạnh tranh, nhưng vẫn dựa vào hệ sinh thái toàn cầu ở những mắt xích quan trọng. Đây là chiến lược giúp hãng tiến lên mà chưa vượt qua “lằn ranh đỏ”.
Nếu duy trì nhịp độ ra chip mới hằng năm như kế hoạch, Xiaomi có thể mở rộng sang điện thoại gập, xe điện, máy tính và thiết bị đeo. Khi đó, câu hỏi không còn là vì sao họ chưa bị trừng phạt, mà là bao lâu nữa hãng sẽ đủ lớn để buộc các bên phải nhìn nhận khác.
Tại hội nghị nhà đầu tư gần đây, Lei Jun cho biết chip Xuanjie O1 của Xiaomi đã vượt mốc 1 triệu đơn vị xuất xưởng. Ông cũng tiết lộ các thế hệ chip tiếp theo sẽ không chỉ dùng cho điện thoại và máy tính bảng, mà còn xuất hiện trên ô tô điện Xiaomi.
Thông tin này ngay lập tức gây tranh luận. Một bên xem đây là cột mốc quan trọng, cho thấy Xiaomi cuối cùng đã có thể thương mại hóa chip tự phát triển sau nhiều năm đầu tư. Bên còn lại đặt dấu hỏi về năng lực thật sự của con chip, cũng như lý do TSMC vẫn nhận gia công mà không gặp rào cản từ Washington.
Xiaomi từng bước vào lĩnh vực chip từ năm 2017 với Surge S1, nhưng sản phẩm đó bị đánh giá yếu và nhanh chóng biến mất. Sau gần 8 năm im ắng, hãng quay lại với Xuanjie O1 sản xuất trên tiến trình 3 nm, được cho là đã tiêu tốn khoảng 13,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 48.600 tỷ đồng Việt Nam, cùng đội ngũ hơn 2.500 kỹ sư.
Theo các đánh giá ban đầu, con chip này có hiệu năng khá cao, thậm chí trong một số bài thử nghiệm còn vượt Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3. Tuy nhiên, nó vẫn chưa thể đứng ngang hàng với các nền tảng đầu bảng của Qualcomm, Apple hay MediaTek về quy mô thị trường.
Tranh cãi lớn nhất nằm ở chữ “tự phát triển”. Xiaomi tự thiết kế con chip, nhưng vẫn dùng kiến trúc CPU và GPU cấp phép từ Arm Holdings, trong khi modem di động chưa tích hợp hoàn toàn mà vẫn phụ thuộc giải pháp bên ngoài. Điều đó khiến nhiều chuyên gia cho rằng Xiaomi đang chọn cách tiếp cận thực dụng hơn là tự chủ toàn bộ chuỗi công nghệ.
Chính điều này được xem là một phần lý do khiến Mỹ chưa ra tay. Trong vài năm qua, ưu tiên kiểm soát của Washington đã chuyển từ chip điện thoại sang chip phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, siêu máy tính và công nghệ quân sự. Những lĩnh vực đó mới được xem là nhạy cảm về chiến lược.
Trong khi đó, chip của Xiaomi hiện chủ yếu phục vụ điện thoại, máy tính bảng và thiết bị tiêu dùng. Nó không tích hợp bộ nhớ băng thông cao HBM, không nhắm đến huấn luyện AI quy mô lớn và cũng chưa bước vào mảng hạ tầng điện toán hiệu năng cao.
Ngoài ra, Xiaomi vẫn là khách hàng lớn của Qualcomm. Nếu hãng điện thoại Trung Quốc này tiếp tục mua modem hoặc các dòng chip khác từ Mỹ, điều đó vẫn mang lại lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp Mỹ. Với Washington, duy trì một đối thủ cạnh tranh nhưng còn phụ thuộc vào chuỗi công nghệ phương Tây có thể ít rủi ro hơn việc đẩy họ sang mô hình tự chủ hoàn toàn.
Điều này tạo nên khác biệt với Huawei. Huawei theo đuổi hướng tự xây dựng hệ sinh thái riêng, từ chip Kirin đến modem 5G và nhiều thành phần cốt lõi khác. Chính khả năng thay thế công nghệ Mỹ ở quy mô lớn khiến hãng trở thành mục tiêu siết chặt.
Xiaomi, ngược lại, đang đi con đường mềm hơn: tự thiết kế để nâng năng lực cạnh tranh, nhưng vẫn dựa vào hệ sinh thái toàn cầu ở những mắt xích quan trọng. Đây là chiến lược giúp hãng tiến lên mà chưa vượt qua “lằn ranh đỏ”.
Nếu duy trì nhịp độ ra chip mới hằng năm như kế hoạch, Xiaomi có thể mở rộng sang điện thoại gập, xe điện, máy tính và thiết bị đeo. Khi đó, câu hỏi không còn là vì sao họ chưa bị trừng phạt, mà là bao lâu nữa hãng sẽ đủ lớn để buộc các bên phải nhìn nhận khác.
